
Phanxicô sinh tại Assisi năm 1182, là con của Pietro và Pica Bernardone. Cha ngài làm nghề buôn bán vải vóc. Phanxicô trải qua tuổi trẻ trong một gia đình khá giả, say mê những cuộc vui, tình bạn và khát vọng khẳng định vị thế của mình trong xã hội.
Năm 1202, với mong muốn tìm kiếm vinh quang quân sự, Phanxicô tình nguyện tham gia cuộc chiến giữa Perugia và Assisi. Quân đội Assisi bị đánh bại và Phanxicô bị bắt làm tù binh trong khoảng một năm. Sau đó, cha ngài đã chuộc ngài về. Khi trở về Assisi, ngài mắc một căn bệnh kéo dài suốt năm 1204. Căn bệnh ấy đã tác động sâu sắc đến ngài, khiến ngài suy tư về ý nghĩa cuộc đời mình cũng như những khát vọng từng định hướng cho ngài cho đến lúc bấy giờ.
Năm 1205, sau khi hồi phục sức khỏe, Phanxicô lại lên đường tham chiến. Ngài tình nguyện nhập ngũ để chiến đấu chống lại quân đội Giáo hoàng tại vùng Puglia. Tuy nhiên, khi đến Spoleto, ngài nghe thấy một tiếng nói mời gọi ngài trở về Assisi. Từ đó, một sự biến đổi nội tâm dần dần bắt đầu: những khát vọng về vinh quang, giàu sang và danh vọng từng bước nhường chỗ cho ước muốn tìm kiếm Thiên Chúa và nhận ra ơn gọi của mình.
Vào cuối năm 1205, khi Phanxicô đang cầu nguyện trước Thánh Giá Chúa tại nhà nguyện San Damiano, ngài đã nhận được mệnh lệnh từ Đức Giêsu Kitô: «Hãy đi sửa chữa Hội Thánh của Ta». Ban đầu, Phanxicô hiểu những lời này theo nghĩa cụ thể và bắt đầu trùng tu những nhà thờ đổ nát ở vùng phụ cận Assisi.
Tuy nhiên, việc cầu nguyện trước Thánh Giá dần trở thành một kinh nghiệm chiêm niệm và gặp gỡ Thiên Chúa sâu sắc. Trong lời cầu nguyện, Phanxicô tìm kiếm ánh sáng cần thiết để nhận ra ơn gọi của mình: «Lạy Thiên Chúa tối cao và vinh hiển, xin chiếu soi bóng tối trong lòng con, ban cho con đức tin ngay chính, niềm hy vọng vững chắc và đức mến trọn hảo, sự khôn ngoan và tri thức, lạy Chúa, để con thi hành mệnh lệnh thánh thiện và chân thật của Ngài».
Pietro Bernardone không thể hiểu được lựa chọn sống nghèo khó của con trai mình và kiên quyết phản đối, yêu cầu ngài hoàn trả những tài sản đã sử dụng. Ông tìm đến Đức Giám mục Guido thành Assisi, người đã triệu tập Phanxicô và lắng nghe cả hai bên. Trong cuộc đối chất công khai, Phanxicô từ bỏ tài sản và quyền thừa kế của cha mình. Ngài cởi bỏ y phục và trả lại cho cha. Đức Giám mục Guido lấy áo choàng của mình khoác lên người ngài, đón nhận lựa chọn sống nghèo khó của ngài.
Phanxicô, lúc ấy đã hai mươi lăm tuổi, bắt đầu sống theo gương Đức Giêsu. Ngài tận tụy chăm sóc người nghèo và những người mắc bệnh phong, đồng thời trải qua những khoảng thời gian sống cô tịch ở vùng phụ cận Assisi, đặc biệt tại Porziuncola.
Ngày 24 tháng 2 năm 1208, trong khi tham dự Thánh lễ, bài Tin Mừng được công bố giúp ngài hiểu rõ hơn con đường mình phải đi: sống nghèo khó, loan báo Tin Mừng và tận tụy phục vụ tha nhân. Chẳng bao lâu sau, những người bạn đồng hành đầu tiên đã quy tụ quanh ngài. Nhóm ban đầu gồm năm người: hai linh mục, Pietro và Silvestro, hai giáo dân, Bernardo và Egidio, cùng với Phanxicô. Họ quyết định cùng nhau sống theo Tin Mừng, chuyên tâm cầu nguyện, sống nghèo khó, xây dựng tình huynh đệ, thực hành đức ái và rao giảng Tin Mừng. Tình huynh đệ này được Đức Giáo hoàng Innocentê III công nhận vào năm 1210, chính thức khai sinh Dòng Anh Em Hèn Mọn.
Năm 1212, Phanxicô đón nhận Chiara di Offreduccio, một thiếu nữ quý tộc Assisi, vào con đường sống theo Tin Mừng của mình. Chiara đặc biệt bị thu hút bởi lý tưởng nghèo khó và đời sống theo Tin Mừng của ngài.
Chẳng bao lâu, những thiếu nữ khác gia nhập cộng đoàn của Chiara và cùng nhau đến sống trong tu viện nhỏ gắn liền với nhà nguyện San Damiano. Năm 1215, khi mới 22 tuổi, Chiara được bổ nhiệm làm bề trên của cộng đoàn «Các Bà Nghèo San Damiano», sau này được gọi là các nữ tu Clara. Phanxicô trao cho họ một hình thức đời sống ban đầu, sau đó Chiara phát triển thành Tu luật riêng của mình, luôn đặt tinh thần nghèo khó theo Tin Mừng ở vị trí trung tâm.
Porziuncola cũng giữ vai trò trung tâm trong đời sống thiêng liêng của Phanxicô. Theo truyền thống, năm 1216, Phanxicô đến gặp Đức Giáo hoàng Honorius III để xin một ân xá đặc biệt dành cho những ai, sau khi ăn năn và xưng tội, đến viếng nhà nguyện Santa Maria degli Angeli. Từ đó hình thành ân xá được gọi là Ân xá Porziuncola hay Ơn Toàn Xá Assisi, gắn liền với ngày lễ 2 tháng 8.
Dòng Phanxicô phát triển nhanh chóng và các tu sĩ lan rộng khắp nước Ý cũng như vượt qua dãy Alps, mang theo sứ điệp hòa bình, tha thứ và tình huynh đệ. Phanxicô mong muốn Tin Mừng cũng được loan báo cho những người không thuộc thế giới Kitô giáo, vì thế ngài khuyến khích các tu sĩ đến với người Hồi giáo, khi ấy thường được gọi là «người Saracen». Trong thời đại bị đánh dấu bởi những cuộc xung đột giữa Kitô hữu và người Hồi giáo, sứ vụ truyền giáo của Dòng Phanxicô dựa trên chứng tá bằng lời nói và gương sống, kể cả việc sẵn sàng chấp nhận tử đạo.
Một nhóm đầu tiên đến Tây Ban Nha, nơi họ bị kết án tử hình nhưng sau đó được Quốc vương ân xá. Nhóm thứ hai lên đường đến Maroc. Các tu sĩ Berardo, Pietro, Accursio, Adiuto và Ottone bị bắt khi đang rao giảng, bị giam cầm và bị đánh đòn. Cuối cùng, họ bị chém đầu vào ngày 16 tháng 1 năm 1220. Họ được tôn nhận là các vị Tử đạo tiên khởi của Dòng Phanxicô, tức những vị tử đạo đầu tiên của Dòng.
Việc thánh tích của các ngài được đưa trở về Bồ Đào Nha đã dẫn đến một hệ quả quan trọng: khơi dậy ơn gọi của Ferdinando, một kinh sĩ thuộc Dòng Kinh sĩ Thánh Augustinô. Ông gia nhập Dòng Phanxicô với tên gọi tu sĩ Antonio, sau này trở thành Thánh Antôn thành Padova.
Phanxicô mong muốn đích thân tham gia sứ vụ truyền giáo cho người Hồi giáo. Ban đầu, ngài cố gắng đến Maroc, nhưng một cơn bão buộc con tàu phải dừng lại trên bờ biển Dalmatia. Trong lần thử thứ hai, ngài lên đường đến Tây Ban Nha, nhưng một cơn bệnh buộc ngài phải gián đoạn chuyến đi.
Năm 1219, sau kỳ Tổng Tu nghị tại Assisi, cuối cùng Phanxicô đã đến được phương Đông. Ngài đi qua Acri, tại Thánh Địa, rồi đến Ai Cập, nơi đang diễn ra Cuộc Thập tự chinh thứ năm. Tại đây, ngài gặp Sultan al-Malik al-Kamil, người đã tiếp đón và chăm chú lắng nghe chứng tá đức tin Kitô giáo của ngài, nhưng không cải đạo.
Sự phát triển nhanh chóng của Dòng đã dẫn đến những khó khăn mới: từ một nhóm nhỏ gồm các bạn đồng hành, Dòng đã trở thành một cộng đoàn đông đảo, hiện diện trên nhiều vùng lãnh thổ. Vì vậy, cần phải xác định một cơ cấu tổ chức rõ ràng hơn và một kỷ luật chung, trong khi những cuộc tranh luận nảy sinh, đặc biệt xoay quanh lý tưởng nghèo khó theo Tin Mừng.
Năm 1220, Phanxicô từ nhiệm chức vụ Tổng Phục vụ, giao việc điều hành Dòng trước tiên cho Pietro Cattaneo, rồi đến Elia da Cortona. Tuy nhiên, ngài vẫn là điểm tựa thiêng liêng của các tu sĩ, trong khi Đức Hồng y Ugolino, vị giáo hoàng tương lai Gregorio IX, đảm nhận vai trò bảo trợ Dòng.
Vào lễ Giáng Sinh năm 1223, Phanxicô đang ở Greccio, trong thung lũng Rieti. Mong muốn làm cho mầu nhiệm Chúa Giêsu giáng sinh trở nên sống động và cụ thể, ngài đã chuẩn bị một cảnh tái hiện cuộc Giáng Sinh nhằm gợi nhớ Bêlem. Biến cố tại Greccio được xem là khởi nguồn của truyền thống hang đá Giáng Sinh.
Năm 1224, Phanxicô lui về tĩnh tâm trong vài tuần trên núi La Verna. Tại đây, trong thời gian cầu nguyện sốt sắng, theo truyền thống, ngài đã nhận được năm dấu thánh, những dấu tích cuộc Thương Khó của Đức Kitô trên hai bàn tay, hai bàn chân và cạnh sườn. Biến cố xảy ra vào ngày 14 tháng 9 và trở thành một trong những kinh nghiệm thần bí quan trọng nhất trong cuộc đời ngài.
Trong những năm cuối đời, Phanxicô mắc các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, đặc biệt là ở mắt. Trong thời gian lưu lại San Damiano, gần Chiara và các chị em của bà, ngài sáng tác Bài Ca Tạo Vật, trong đó ngài ca tụng Thiên Chúa qua các yếu tố và các loài thụ tạo trong công trình sáng tạo. Sau đó, ngài tiếp tục điều trị tại Fonte Colombo, đồng thời trải qua những phương pháp chữa trị đau đớn.
Vào tháng 4 năm 1226, Phanxicô được đưa đến Siena để chữa bệnh, nhưng tình trạng sức khỏe ngày càng xấu đi. Sau đó, ngài chuyển đến Cortona, nơi ngài soạn thảo Di chúc, trong đó nhắc lại những yếu tố nền tảng của kinh nghiệm sống của mình và khuyên các tu sĩ trung thành tuân giữ Tu luật năm 1223.
Cuối cùng, Phanxicô mong muốn trở về Assisi và, khi cảm nhận cái chết đang đến gần, ngài xin được đưa đến Porziuncola. Ngay trước khi qua đời, ngài muốn được đặt trần truồng trên mặt đất, như dấu chỉ cuối cùng cho lựa chọn sống nghèo khó của mình. Ngài qua đời vào tối thứ Bảy, ngày 3 tháng 10 năm 1226. Theo truyền thống, vào lúc ngài qua đời, những con chim sơn ca tụ tập quanh nơi ngài nằm và chuông các nhà thờ tại Assisi ngân vang.
Tang lễ được cử hành tại nhà thờ San Giorgio, sau đó thi hài ngài được an táng tại vương cung thánh đường được xây dựng để tôn vinh ngài. Mộ của ngài nhanh chóng trở thành điểm hành hương và danh tiếng thánh thiện của ngài lan rộng mau chóng.
Phanxicô được Đức Giáo hoàng Gregorio IX tuyên thánh vào ngày 16 tháng 7 năm 1228, chỉ hai năm sau khi ngài qua đời. Lễ kính Thánh Phanxicô Assisi được cử hành vào ngày 4 tháng 10.
Phanxicô còn để lại nhiều tác phẩm, trong đó có Salutatio virtutum, các bài huấn dụ, nhiều lời cầu nguyện, bản văn về niềm vui đích thực và hoàn hảo và Bài Ca Tạo Vật. Hầu hết các tác phẩm được viết bằng tiếng Latinh giản dị, trong khi Bài Ca được sáng tác bằng tiếng bản ngữ. Qua những văn bản này, Phanxicô hiện lên như một con người cầu nguyện, một nhà thần bí, một nhà giảng thuyết và một thi sĩ, đồng thời là vị sáng lập đại gia đình Phanxicô.
Paolo Botti
© Tutti i diritti riservati. Riproduzione consentita solo chiedendo permesso a info@amicidilazzaro.it
(non verrà concesso a siti con pubblicità/ads o per usi commerciali)
© All rights reserved. Reproduction allowed only with permission from info@amicidilazzaro.it
(it will not be granted to sites with advertising/ads or for commercial uses)

