Tại nhiều trung tâm New Age, bên cạnh những đề xuất được giới thiệu là «toàn diện» hoặc «tích hợp», còn có những thực hành phi khoa học, thường gần với các trải nghiệm giả tâm linh hơn. Tuy không tương hợp với Kitô giáo, những đề xuất này vẫn vay mượn một số yếu tố từ Kitô giáo để tạo vẻ đáng tin hơn trong mắt người tham gia.
Một trong những thực hành ấy đã tồn tại từ lâu là Chòm sao Gia đình. «Liệu pháp» này khẳng định có thể giải quyết cả những chấn thương trong quá khứ, hoạt động như một dạng liệu pháp tổ tiên trải rộng đến các thế hệ trước.
Chòm sao Gia đình là gì?
Chòm sao Gia đình là một phương pháp trị liệu thay thế, chưa được khoa học chứng minh về hiệu quả, do nhà trị liệu tâm lý người Đức và cựu linh mục Bert Hellinger phát triển vào những năm 1990.
Hellinger đã kết hợp một cách dung hợp các khái niệm của tâm lý học hệ thống với những yếu tố tâm linh, tích hợp các ảnh hưởng từ Thông Thiên Học, thần học, Lập trình Ngôn ngữ Thần kinh và nhiều hình thức thôi miên khác nhau. Ông cho rằng các vấn đề cá nhân có thể bắt nguồn từ những mối tương tác chưa được giải quyết trong gia đình, gây ảnh hưởng cả đến các thế hệ sau, và liệu pháp có thể làm lộ ra rồi giải quyết những xung đột tiềm ẩn này.
Các lý thuyết của Bert Hellinger, không có nền tảng khoa học vững chắc và rất gần với chủ nghĩa bí truyền, cho rằng những người bị loại trừ hoặc bị lãng quên trong gia đình do có số phận bi thảm có thể ảnh hưởng đến các thế hệ sau, cho đến khi họ một lần nữa được «nhìn nhận» trong gia đình.
Chẳng hạn, nếu một thành viên trong gia đình qua đời trong chiến tranh hoặc một người phụ nữ qua đời khi sinh con, một hậu duệ có thể vô thức «thay thế» họ, bắt chước số phận của họ, biểu lộ cảm xúc hoặc triệu chứng của họ, thậm chí vô thức tìm cách theo họ đến cái chết.
Ngoài ra, Hellinger giả định rằng nếu ai đó không nhận trách nhiệm về một tội lỗi nghiêm trọng, một đứa trẻ thuộc các thế hệ sau có thể tìm cách chuộc lỗi ấy, phải trả giá bằng sức khỏe, hạnh phúc hoặc thành công trong cuộc sống của mình. Một ví dụ có thể là người ông phạm tội bạo lực hoặc lừa đảo: theo quan điểm này, con cháu ông có thể gặp các vấn đề sức khỏe, khó khăn tài chính hoặc những mối quan hệ sóng gió, như một hình thức chuộc tội cho lỗi lầm chưa được giải quyết ấy.
Một ví dụ khác có thể là cha hoặc mẹ bỏ rơi con cái. Theo lý thuyết này, con cháu có thể hình thành những mối quan hệ bất ổn hoặc nỗi sợ bị bỏ rơi, phản ánh những tổn thương do lựa chọn ấy để lại. Tương tự, một người mẹ từng trải qua chấn thương liên quan đến việc bị lạm dụng có thể truyền nỗi đau của mình cho con cái, khiến chúng có thể bị lo âu hoặc trầm cảm mà không hiểu nguyên nhân.
Những động thái này có thể được so sánh với khái niệm nghiệp trong Ấn Độ giáo, theo đó những hành động trong một kiếp sống có thể ảnh hưởng đến số phận trong các kiếp sau. Cũng như nghiệp tích tụ và biểu hiện qua những trải nghiệm sống, theo quan điểm này, những lỗi lầm chưa được chuộc có thể «sống lại» qua các thế hệ tiếp theo, tạo nên một vòng đau khổ và nhu cầu hòa giải.
Trong cả hai trường hợp đều nổi lên một ý niệm về sự tiếp nối: những hành động và trải nghiệm chưa được giải quyết của một thế hệ có thể đè nặng lên vai các thế hệ sau, cho đến khi chúng được đối diện và hóa giải.
Trong thế giới quan nội tại này, Hellinger còn đưa ra khái niệm «trường hình thái» hay «trường ý thức», được ông mô tả là «mạng lưới thông tin hiện diện xung quanh chúng ta». Đây là ý tưởng cho rằng cần đạt đến trạng thái «hài hòa», để những tầng vô thức bộc lộ, nhằm «thấu hiểu tận gốc nguyên nhân của sự bất an hoặc triệu chứng, rồi đưa yếu tố còn thiếu trở lại hệ thống», cho đến khi đạt được sự chữa lành.
Thông qua quá trình Chòm sao Gia đình, người ta tìm cách kích hoạt một «sự cộng hưởng hình thái», có khả năng đưa phần sâu thẳm nhất trong con người lên bình diện ý thức. Trong bối cảnh này, «nhà trị liệu làm việc hòa nhịp với những sức mạnh đang tác động và dẫn dắt trường».
Vì vậy, đây là một thực hành đặt vai trò quyết định vào những năng lượng và sức mạnh tâm linh được cho là tồn tại, dù các cơ chế ấy chưa được khoa học chứng minh.
New Age và những tư tưởng giả phương Đông
Chúng ta đang ở trong bối cảnh New Age, đặc trưng bởi những yếu tố nội tại và vượt ngoài tự nhiên, tức là các niềm tin tập trung vào cả phương diện vật chất lẫn tâm linh.
Trong số những thực hành này có thông linh (channeling), qua đó một người cho rằng mình giao tiếp với các thực thể tâm linh hoặc những vị dẫn đường.
Người ta cũng nói đến trường hình thái, một khái niệm gợi liên tưởng đến một số cách diễn giải về vô thức tập thể và tâm linh, mô tả một dạng thực tại tâm lý được mọi người cùng chia sẻ.
Một yếu tố khác là thuyết tất định tuyệt đối, tức ý tưởng cho rằng mọi biến cố trong đời đều đã được định trước, cùng với sự khép kín trước cái siêu việt, vốn loại trừ hoặc xem nhẹ việc thừa nhận một thực tại tâm linh siêu việt.
Việc tập trung vào sức khỏe thể chất và tinh thần, được hiểu là sự quan tâm đến sức khỏe tinh thần và thể chất, là một khía cạnh nền tảng khác.
Cái nhìn này phủ nhận sự hiện diện của một Thiên Chúa ngôi vị và hằng sống, như Đức Giêsu Kitô, Đấng có thể can thiệp vào lịch sử và cuộc đời của mỗi con người; thế nhưng, một cách mâu thuẫn, nó lại nhắc đến các năng lượng vũ trụ và những thực thể tâm linh không được xác định rõ.
Như vậy, một dạng tôn giáo không có Thiên Chúa dần hiện ra, gắn với thế giới bí truyền cổ điển, vốn liên quan đến những tri thức bí truyền và các thực hành tâm linh chỉ dành cho một số ít người được tuyển chọn.
Một khía cạnh thú vị khác của Chòm sao Gia đình là khái niệm «cộng hưởng», theo đó mỗi người chúng ta gặp và mỗi biến cố chúng ta trải qua đều xuất hiện trên hành trình của ta vì ta đã thu hút chúng. Khái niệm này cũng có mặt trong những thực hành New Age khác, chẳng hạn như Reiki.
Tư tưởng New Age thường dựa trên thuyết nhất nguyên, tức ý tưởng cho rằng mọi sự liên kết với nhau trong một thực tại duy nhất, và quyền tự quyết tuyệt đối, theo đó mỗi người tự tạo nên số phận của mình.
Những yếu tố này trái ngược với cái nhìn Kitô giáo, trong đó một trong những tội lỗi nghiêm trọng nhất của con người là kiêu ngạo, tức đòi đặt thụ tạo vào vị trí của Đấng Tạo Hóa.
Nhưng liệu có phải bác bỏ tất cả những gì liên quan đến Chòm sao Gia đình không?
Cũng như nhiều lý thuyết khác, không nhất thiết phải bác bỏ một số suy tư ban đầu. Thật vậy, rõ ràng những gì xảy ra trong cuộc đời cha mẹ và ông bà chúng ta có thể ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng ta.
Nỗi đau mất người thân, khó khăn tài chính hoặc đổ vỡ trong các mối quan hệ chắc chắn có thể ảnh hưởng đến tính cách, cách chúng ta được nuôi dạy, tâm trạng và lối sống, đặc biệt là trong những năm đầu đời.
Ngoài ra, những biến cố gia đình mà chúng ta trải qua thời thơ ấu có thể để lại những vết thương khiến chúng ta suy yếu hoặc trở nên mong manh hơn.
Chẳng hạn, nếu một người thân đánh mẹ tôi khi bà đang mang thai, tôi có thể sinh non và phải gánh chịu hậu quả. Nếu bà tôi bỏ trốn, mang theo toàn bộ tiền bạc trong nhà, còn mẹ tôi sống trong cảnh nghèo khó, tôi có thể không có cơ hội đi học. Nếu cha mẹ tôi nghiện rượu, tôi có thể gặp các vấn đề về lệ thuộc.
Đây là những động thái trong gia đình mà ai cũng biết và có thể gây ra những hệ quả cụ thể trong cuộc sống của con người.
Điều chúng ta có thể phản bác trong Chòm sao Gia đình là ý tưởng cho rằng những hệ quả ấy nhất thiết bắt nguồn từ các năng lượng tiêu cực ẩn giấu hoặc từ những tình trạng đòi hỏi sự can thiệp bằng ma thuật hay năng lượng. Đôi khi, quả thật cần đến sự can thiệp về tâm lý hoặc giáo dục, nhưng những vất vả thường nhật, bệnh tật và thất vọng không thể mặc nhiên quy cho tổ tiên hoặc những hành động của họ.
Những điều này có phù hợp với người Kitô hữu không?
Đúng là những chuyện xảy ra trong gia đình ảnh hưởng đến cuộc đời chúng ta, nhưng trước những khó khăn, đức tin Công giáo đem đến cho chúng ta một cái nhìn khác, vững chắc và hợp lý.
Không phải các năng lượng, những động thái ẩn giấu hay hành động của tổ tiên quyết định số phận chúng ta theo hướng tiêu cực. Những biến cố gia đình có thể đã tác động đến tuổi thơ hoặc một số giai đoạn trong đời chúng ta, nhưng không nhất thiết quyết định toàn bộ tương lai.
Chúng ta chịu trách nhiệm về những lựa chọn và hành trình của mình. Hơn nữa, ngay cả khi có điều tiêu cực xảy ra, điều đó cũng không nhất thiết là lỗi của ai. Chúng ta đối diện với mầu nhiệm sự dữ, mầu nhiệm tội lỗi trong thế gian.
Với đức tin, chúng ta không tìm cách loại bỏ các năng lượng hay những tình huống trong quá khứ, nhưng đối diện với những vất vả thường nhật trong niềm hy vọng và tin tưởng vào sự hiện diện gần gũi của Thiên Chúa.
Đôi khi chúng ta cũng chấp nhận những điều không thể thay đổi, mà không đánh mất bình an đến từ ý thức rằng mình không đơn độc, được Thiên Chúa yêu thương và có niềm hy vọng về Thiên Đàng phía trước, vượt lên trên cuộc sống này.
Paolo Botti
© Tutti i diritti riservati. Riproduzione consentita solo chiedendo permesso a info@amicidilazzaro.it
(non verrà concesso a siti con pubblicità/ads o per usi commerciali)
© All rights reserved. Reproduction allowed only with permission from info@amicidilazzaro.it
(it will not be granted to sites with advertising/ads or for commercial uses)


