Նյու Էյջի բազմաթիվ կենտրոններում, «հոլիստիկ» կամ «ամբողջական» ներկայացվող տարբեր առաջարկների շարքում, հանդիպում են նաև ոչ գիտական բնույթի պրակտիկաներ, որոնք հաճախ ավելի մոտ են կեղծ հոգևոր փորձառություններին։ Թեև այս առաջարկները համատեղելի չեն քրիստոնեության հետ, դրանցից որոշ տարրեր են վերցնում՝ մասնակիցների աչքում ավելի վստահելի երևալու համար։
Այս պրակտիկաների շարքում վաղուց կա Ընտանեկան համաստեղությունների պրակտիկան։ Այս «թերապիան» պնդում է, թե կարող է լուծել անգամ անցյալի տրավմաները՝ գործելով որպես նախնիների թերապիայի մի տեսակ, որը տարածվում է նախորդ սերունդների վրա։
Ի՞նչ են Ընտանեկան համաստեղությունները։
Ընտանեկան համաստեղությունները այլընտրանքային թերապևտիկ պրակտիկա են, որի արդյունավետությունը գիտականորեն ապացուցված չէ։ Այս մեթոդը մշակել է գերմանացի հոգեթերապևտ և նախկին քահանա Բերտ Հելլինգերը՝ 1990-ականներին։
Հելլինգերը սինկրետիկորեն համադրեց համակարգային հոգեբանության հասկացությունները հոգևոր տարրերի հետ՝ միավորելով Թեոսոֆիայից, աստվածաբանությունից, նեյրոլեզվաբանական ծրագրավորումից և հիպնոսի տարբեր ձևերից եկող ազդեցությունները։ Նա պնդում էր, որ անձնական խնդիրները կարող են ծագել ընտանեկան համակարգում չլուծված դինամիկայից՝ ազդելով նաև հաջորդ սերունդների վրա, և որ թերապիան կարող է ի հայտ բերել ու լուծել այդ թաքնված հակասությունները։
Բերտ Հելլինգերի տեսությունները, որոնք չունեն ամուր գիտական հիմքեր և շատ մոտ են էզոթերիկային, պնդում են, որ ողբերգական ճակատագրերի պատճառով ընտանիքում մերժված կամ մոռացված մարդիկ կարող են ազդել հաջորդ սերունդների վրա, մինչև ընտանիքի ներսում կրկին «ճանաչվեն»։
Օրինակ՝ եթե ընտանիքի անդամը զոհվում է պատերազմում կամ կինը մահանում է ծննդաբերության ժամանակ, նրա հետնորդներից մեկը կարող է անգիտակցաբար «փոխարինել» նրան՝ նմանակելով նրա ճակատագիրը, դրսևորելով նրա զգացմունքներն ու ախտանիշները կամ նույնիսկ անգիտակցաբար փորձելով մահվան մեջ ևս հետևել նրան։
Բացի այդ, Հելլինգերը ենթադրում է, որ եթե որևէ մեկը չի ստանձնում ծանր մեղքի պատասխանատվությունը, հաջորդ սերունդներից որևէ երեխա կարող է փորձել քավել այդ մեղքը՝ դրա դիմաց վճարելով սեփական առողջությամբ, երջանկությամբ կամ կյանքում հաջողությամբ։ Օրինակ կարող է լինել պապը, որը բռնություն է գործադրում կամ խարդախություն անում. այս տեսանկյունից նրա հետնորդները կարող են բախվել առողջական խնդիրների, ֆինանսական դժվարությունների կամ լարված հարաբերությունների՝ որպես չլուծված մեղքի քավություն։
Մեկ այլ օրինակ կարող է լինել ծնողը, որը լքում է իր երեխաներին։ Ըստ այս տեսության՝ նրա հետնորդների մոտ կարող են ձևավորվել անկայուն հարաբերություններ կամ լքված լինելու վախ՝ արտացոլելով այդ ընտրության թողած վերքերը։ Նմանապես, բռնության հետ կապված տրավմա ապրած մայրը կարող է իր ցավը փոխանցել երեխաներին, որոնք կարող են տառապել տագնապից կամ ընկճախտից՝ չհասկանալով դրա պատճառը։
Այս դինամիկան կարելի է համեմատել հինդուիզմի կարմայի գաղափարի հետ, ըստ որի՝ մեկ կյանքում կատարված արարքները կարող են ազդել հետագա կյանքերի ճակատագրի վրա։ Ինչպես կարման է կուտակվում և դրսևորվում կյանքի փորձառությունների միջոցով, այնպես էլ, ըստ այս տեսանկյան, չքավված մեղքերը կարող են «վերապրել» հաջորդ սերունդների միջոցով՝ ստեղծելով տառապանքի շրջան և հաշտության անհրաժեշտություն։
Երկու դեպքում էլ ի հայտ է գալիս շարունակականության գաղափարը. մի սերնդի արարքներն ու չլուծված փորձառությունները կարող են ծանրանալ հաջորդ սերունդների ուսերին, մինչև նրանք առերեսվեն դրանց և հաշտվեն դրանց հետ։
Այս ներաշխարհային համատեքստում Հելլինգերը ներմուծում է նաև «մորֆիկ դաշտ» կամ «գիտակցական դաշտ» հասկացությունը, որը նա նկարագրում է որպես «մեր շուրջը եղած տեղեկատվության ցանց»։ Այս գաղափարի համաձայն՝ անհրաժեշտ է հասնել «ներդաշնակության» վիճակի՝ թույլ տալով, որ անգիտակցական մակարդակներն ի հայտ գան, որպեսզի «խորապես հասկանանք անհանգստության կամ ախտանիշի ծագումը և այդպիսով բացակայող տարրը կրկին ներառենք համակարգի մեջ»՝ հասնելով ապաքինման։
Ընտանեկան համաստեղությունների գործընթացի միջոցով փորձ է արվում ակտիվացնել «մորֆիկ ռեզոնանսը», որն ունակ է մարդու ամենախորքային կողմը գիտակցության մակարդակ դուրս բերելու։ Այս համատեքստում «թերապևտն աշխատում է՝ ներդաշնակվելով այն ուժերին, որոնք գործում և ուղղորդում են դաշտը»։
Ուստի սա պրակտիկա է, որը որոշիչ դեր է վերագրում ենթադրյալ էներգիաներին ու հոգևոր ուժերին, թեև այդ մեխանիզմները գիտականորեն ապացուցված չեն։
Նյու Էյջ և կեղծարևելյան գաղափարներ
Մենք գտնվում ենք Նյու Էյջի համատեքստում, որը բնութագրվում է ներաշխարհային և նախաբնական տարրերով, այսինքն՝ հավատալիքներով, որոնք կենտրոնանում են թե՛ նյութական, թե՛ հոգևոր կողմերի վրա։
Այս պրակտիկաների շարքում է նաև չենելինգը, որի միջոցով մարդը պնդում է, թե հաղորդակցվում է հոգևոր էակների կամ առաջնորդների հետ։
Խոսվում է նաև մորֆիկ դաշտի մասին՝ մի հասկացության, որը հիշեցնում է կոլեկտիվ անգիտակցականի և հոգևորության որոշ մեկնաբանություններ ու նկարագրում է բոլոր մարդկանց համար ընդհանուր մի տեսակ հոգեկան իրականություն։
Մեկ այլ տարր է բացարձակ դետերմինիզմը, այսինքն՝ այն գաղափարը, թե կյանքի յուրաքանչյուր իրադարձություն կանխորոշված է, ինչպես նաև գերազանցականի հանդեպ փակ լինելը, որը բացառում կամ նվազեցնում է գերազանցական հոգևոր իրականության մասին հիշատակումը։
Մյուս հիմնարար կողմը հոգեֆիզիկական բարեկեցության վրա կենտրոնանալն է, որը ենթադրում է հոգեկան և ֆիզիկական առողջության նկատմամբ ուշադրություն։
Այս աշխարհայացքը մերժում է անձնական և կենդանի Աստծու՝ Հիսուս Քրիստոսի ներկայությունը, որը կարող է ներգործել պատմության և յուրաքանչյուր մարդու կյանքի վրա, սակայն հակասականորեն վկայակոչում է տիեզերական էներգիաներ և հստակ չսահմանված հոգևոր էակներ։
Այսպիսով, ուրվագծվում է մի տեսակ կրոն՝ առանց Աստծո, որը հղում է անում դասական էզոթերիկայի աշխարհին՝ կապված թաքնված գիտելիքների և սակավաթիվ ընտրյալներին հասանելի հոգևոր պրակտիկաների հետ։
Ընտանեկան համաստեղությունների մեկ այլ ուշագրավ կողմ է «ռեզոնանսի» հասկացությունը, ըստ որի՝ յուրաքանչյուր մարդ, ում հանդիպում ենք, և յուրաքանչյուր իրադարձություն, որ ապրում ենք, հայտնվում են մեր ճանապարհին, որովհետև մենք ենք դրանք դեպի մեզ ձգել։ Այս հասկացությունը հանդիպում է նաև Նյու Էյջի այլ պրակտիկաներում, ինչպես օրինակ՝ Ռեյկիում։
Նյու Էյջի մտածողությունը հաճախ հիմնվում է մոնիզմի վրա, այսինքն՝ այն գաղափարի, թե ամեն ինչ փոխկապակցված է մեկ միասնական իրականության մեջ, և բացարձակ ինքնորոշման վրա, ըստ որի՝ յուրաքանչյուրն ինքն է կերտում իր ճակատագիրը։
Այս տարրերը հակասում են քրիստոնեական աշխարհայացքին, որտեղ մարդու ամենածանր մեղքերից մեկը հպարտությունն է, այսինքն՝ արարածին իր Արարչի տեղը դնելու հավակնությունը։
Բայց արդյո՞ք Ընտանեկան համաստեղություններին վերաբերող ամեն ինչ պետք է մերժել։
Ինչպես շատ տեսությունների դեպքում, սկզբնական որոշ մտորումներ պարտադիր չէ, որ մերժվեն։ Ակնհայտ է, որ մեր ծնողների և տատիկ-պապիկների կյանքում տեղի ունեցածը կարող է հետևանքներ ունենալ մեր կյանքի վրա։
Սուգը, ֆինանսական դժվարությունները կամ հարաբերությունների խզումը, անշուշտ, կարող են ազդել մեր բնավորության, դաստիարակության, տրամադրության և ապրելակերպի վրա, հատկապես կյանքի առաջին տարիներին։
Բացի այդ, հնարավոր է, որ մանկության տարիներին մեր ընտանիքում տեղի ունեցած դեպքերը վերքեր թողնեն, որոնք թուլացնում կամ ավելի խոցելի են դարձնում մեզ։
Օրինակ՝ եթե որևէ ազգական հարվածում է մորս, երբ նա հղի է, ես կարող եմ վաղաժամ ծնվել և կրել դրա հետևանքները։ Եթե տատս փախչում է՝ տան ամբողջ գումարը տանելով, իսկ մայրս ապրում է աղքատության մեջ, գուցե ես կրթություն ստանալու հնարավորություն չունենամ։ Եթե ծնողներս ալկոհոլամոլ են, կարող եմ կախվածության խնդիրներ ունենալ։
Սրանք ընտանեկան դինամիկաներ են, որոնք բոլորին ծանոթ են և կարող են կոնկրետ հետևանքներ ունենալ մարդկանց կյանքի վրա։
Ընտանեկան համաստեղությունների դեպքում վիճարկելի է այն գաղափարը, թե այդ հետևանքներն անպայման բխում են թաքնված բացասական էներգիաներից կամ այնպիսի պայմաններից, որոնք պահանջում են մոգական կամ էներգետիկ միջամտություններ։ Երբեմն հոգեբանական կամ մանկավարժական միջամտություններն իսկապես անհրաժեշտ են, սակայն առօրյա դժվարությունները, հիվանդություններն ու հիասթափությունները չի կարելի ինքնաբերաբար վերագրել մեր նախնիներին կամ նրանց արարքներին։
Արդյո՞ք դրանք իմաստ ունեն քրիստոնյայի համար։
Ճիշտ է, որ ընտանեկան իրադարձություններն ազդում են մեր կյանքի վրա, սակայն կաթոլիկ հավատքը դժվարությունների առջև մեզ այլ՝ ամուր և բանական հեռանկար է առաջարկում։
Մեր ճակատագիրը բացասաբար որոշողը ո՛չ էներգիաներն են, ո՛չ թաքնված դինամիկան, ո՛չ էլ մեր նախնիների արարքները։ Ընտանեկան իրադարձությունները կարող են ազդած լինել մեր մանկության կամ կյանքի որոշ փուլերի վրա, բայց պարտադիր չէ, որ որոշեն մեր ամբողջ ապագան։
Մենք պատասխանատու ենք մեր ընտրությունների և մեր ընթացքի համար։ Բացի այդ, երբ որևէ բացասական բան է տեղի ունենում, դրա մեղավորը պարտադիր չէ, որ ինչ-որ մեկը լինի։ Մենք բախվում ենք չարիքի խորհրդին, աշխարհում մեղքի խորհրդին։
Հավատքի միջոցով չենք փորձում վերացնել էներգիաները կամ անցյալի իրավիճակները, այլ հույսով և Աստծո մերձավորությանը վստահելով ենք դիմագրավում առօրյա դժվարությունները։
Երբեմն ընդունում ենք նաև այն, ինչը չենք կարող փոխել՝ չկորցնելով այն խաղաղությունը, որը բխում է այն գիտակցումից, որ մենակ չենք, որ Աստված սիրում է մեզ, և որ այս կյանքից անդին մեզ առջևում է Դրախտի հույսը։
Պաոլո Բոտտի
© Tutti i diritti riservati. Riproduzione consentita solo chiedendo permesso a info@amicidilazzaro.it
(non verrà concesso a siti con pubblicità/ads o per usi commerciali)
© All rights reserved. Reproduction allowed only with permission from info@amicidilazzaro.it
(it will not be granted to sites with advertising/ads or for commercial uses)


