
Το Ιωάννης 1,18 αναφέρει ότι κανείς δεν έχει δει ποτέ τον Θεό. Ωστόσο, στην Παλαιά Διαθήκη υπάρχουν πολλοί στίχοι που αναφέρουν ακριβώς το αντίθετο:
Γένεση 17,1· 18,1· Έξοδος 6,3· 24,10· Αμώς 9,1 κ.ά..
Πώς εξηγείται αυτή η αντίφαση;
Απάντηση.
Ας διαβάσουμε πρώτα αυτά τα βιβλικά χωρία:
Ιωάννης 1,17-18: «Διότι ο Νόμος δόθηκε μέσω του Μωυσή, ενώ η χάρη και η αλήθεια ήρθαν μέσω του Ιησού Χριστού. Κανείς δεν έχει δει ποτέ τον Θεό· ο μονογενής Υιός, που είναι στους κόλπους του Πατέρα, εκείνος τον φανέρωσε».
Ιωάννης 6,46: «Όχι ότι κανείς έχει δει τον Πατέρα, παρά μόνο εκείνος που είναι από τον Θεό· αυτός έχει δει τον Πατέρα».
Ιωάννης 7,29: «Εγώ όμως τον γνωρίζω, διότι είμαι από αυτόν και εκείνος με απέστειλε».
Α΄ Ιωάννη 4,12: «Κανείς ποτέ δεν έχει δει τον Θεό· αν αγαπάμε ο ένας τον άλλον, ο Θεός μένει μέσα μας και η αγάπη του έχει τελειοποιηθεί μέσα μας».
Όλες αυτές οι αναφορές από τα συγγράμματα του Ιωάννη στην Καινή Διαθήκη αναφέρονται στην Έξοδο 33,20, στην αφήγηση του Μωυσή στο όρος: Έξοδος 33,18-23: (ο Μωυσής) Του είπε: «Δείξε μου τη δόξα σου!». Εκείνος απάντησε: «Εγώ θα κάνω να περάσει μπροστά σου όλη η λαμπρότητά μου και θα διακηρύξω μπροστά σου το όνομά μου: Κύριος. Θα δείξω έλεος σε όποιον θέλω να δείξω έλεος και θα σπλαχνιστώ όποιον θέλω να σπλαχνιστώ». Και πρόσθεσε ο Κύριος: «Αλλά δεν μπορείς να δεις το πρόσωπό μου, διότι κανείς άνθρωπος δεν μπορεί να με δει και να μείνει ζωντανός». Και είπε ο Κύριος: «Να, υπάρχει ένας τόπος κοντά μου. Θα σταθείς πάνω στον βράχο· όταν θα περάσει η δόξα μου, θα σε βάλω στη σχισμή του βράχου και θα σε σκεπάσω με το χέρι μου έως ότου περάσω. Έπειτα θα αποσύρω το χέρι μου και θα δεις τα νώτα μου, αλλά το πρόσωπό μου δεν μπορείς να το δεις».
Σχόλιο στην Έξοδο 33,20
«Μεταξύ της αγιότητας του Θεού και της αναξιότητας του ανθρώπου υπάρχει τέτοιο χάσμα, ώστε ο άνθρωπος θα έπρεπε να πεθάνει, αν έβλεπε τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο (πρβλ. Έξοδος 19,21· Λευιτικό 16,2· Αριθμοί 4,20) ή ακόμη και μόνο αν τον άκουγε (πρβλ. Έξοδος 20,19· Δευτερονόμιο 5,24-26· βλ. επίσης 18,16).
Επομένως, ο Μωυσής (στην Έξοδο 3,6), ο Ηλίας (Α΄ Βασιλέων 19,13) και ακόμη και τα Σεραφείμ (στον Ησαΐα 6,2) καλύπτουν το πρόσωπό τους μπροστά στον Γιαχβέ.
Εκείνος που παραμένει ζωντανός αφού έχει δει τον Θεό βιώνει τη μεγαλύτερη κατάπληξη (Γένεση 32,31· Δευτερονόμιο 5,24), ή θρησκευτική έκσταση (Κριτές 6,22-23· Ησαΐας 6,5).
Ο Θεός παραχωρεί σπάνια μια τέτοια χάρη, Έξοδος 24,11, όπως ιδιαίτερα στον Μωυσή: έτσι ο Κύριος μιλούσε με τον Μωυσή “πρόσωπο με πρόσωπο, όπως μιλά ένας άνθρωπος με τον άλλον” (Έξοδος 33,11· Αριθμοί 12,7-8· Δευτερονόμιο 34,10), και με τον Ηλία στο Α΄ Βασιλέων 19,11 κ.ε.
Και οι δύο θα γίνουν μάρτυρες της Μεταμόρφωσης του Χριστού, της θεοφάνειας της Νέας Διαθήκης (Ματθαίος 17,3) και θα είναι, σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, οι κύριοι εκπρόσωποι της μυστικής θεωρίας του Θεού (μαζί με τον Παύλο στο Β΄ Κορινθίους 12,1 κ.ε.).
Στη Νέα Διαθήκη, η “δόξα” του Θεού αποκαλύπτεται στον Ιησού (Έξοδος 24,16 και Ιωάννης 1,14· 11,40). Κανείς δεν έχει δει τον Πατέρα, παρά μόνο ο Ιησούς, ο Υιός (Ιωάννης 1,18· 6,46· Α΄ Ιωάννη 4,12).
Οι άνθρωποι θα συναντήσουν τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο μόνο στη μακαριότητα του Ουρανού (Ματθαίος 5,8· Α΄ Ιωάννη 3,2· Α΄ Κορινθίους 13,12· Β΄ Κορινθίους 4,4-6) (Από: The New Jerusalem Bible. Λονδίνο: Darton, Longman & Todd, 1985, σ. 125.)
Μια τελική σκέψη (σύνταξη Amici di Lazzaro)
Τα βιβλικά κείμενα χρησιμοποιούν την έννοια του “βλέπω τον Θεό” με διαφορετικούς τρόπους: ορισμένα περιγράφουν οράματα ή συγκεκριμένες εκδηλώσεις της θείας παρουσίας, άλλα υπογραμμίζουν την αδυναμία να δει κανείς άμεσα το πρόσωπο του Θεού, ενώ άλλα ακόμη μιλούν για τη γνώση του Θεού με ευρύτερη έννοια. Γι’ αυτό, οι αφηγήσεις της Παλαιάς Διαθήκης δεν πρέπει κατ’ ανάγκην να θεωρούνται όλες απλές μεταφορές.
Η Παλαιά Διαθήκη περιγράφει πραγματικές αλλά μερικές εκδηλώσεις του Θεού, ενώ ο Ιωάννης μιλά για την πλήρη θέα του Πατέρα: αυτή η γνώση αποκαλύπτεται οριστικά από τον Υιό.
Η λύση, λοιπόν, δεν συνίσταται στο να αγνοήσουμε τη διαφορά μεταξύ αυτών των κειμένων, αλλά στο να την αναγνωρίσουμε και να κατανοήσουμε πώς ο Ιωάννης την ερμηνεύει υπό το φως του Χριστού.
Es freut mich, dass Sie die Texte unserer Webseite https://antwortenanmuslime.de auf www.amicidilazzaro veröffentlichen wollen und erlauben es gerne.
P. Christian W. Troll SJ (30/4/22)

