
Ян 1,18 сцвярджае, што ніхто ніколі не бачыў Бога. Аднак у Старым Запавеце ёсць шмат вершаў, якія сцвярджаюць дакладна адваротнае:
Быццё 17,1; 18,1; Зыхад 6,3; 24,10; Амос 9,1 і інш.
Як растлумачыць гэтую супярэчнасць?
Адказ.
Спачатку прачытаем гэтыя біблейскія ўрыўкі:
Ян 1,17-18: «Бо закон быў дадзены праз Майсея, а ласка і праўда прыйшлі праз Езуса Хрыста. Бога ніхто ніколі не бачыў: Адзінародны Сын, які ва ўлонні Айца, Ён адкрыў Яго».
Ян 6,46: «Не тое, што хто-небудзь бачыў Айца, але толькі Той, хто ад Бога, Ён бачыў Айца».
Ян 7,29: «Я ж ведаю Яго, бо Я ад Яго і Ён паслаў Мяне».
1 Ян 4,12: «Бога ніхто ніколі не бачыў; калі мы любім адзін аднаго, то Бог трывае ў нас, і любоў Яго дасканалая ў нас».
Усе гэтыя спасылкі з пісанняў Яна ў Новым Запавеце адсылаюць да Зыходу 33,20, у аповедзе пра Майсея на гары: Зыхад 33,18-23: (Майсей) сказаў Яму: «Пакажы мне Тваю славу!». Ён адказаў: «Я правяду перад табою ўсю маю веліч і абвяшчу перад табою імя: Пан. Я буду літасцівы да таго, да каго хачу быць літасцівы, і буду міласэрны да таго, да каго хачу быць міласэрны». І дадаў Пан: «Але ты не можаш убачыць Майго аблічча, бо чалавек не можа ўбачыць Мяне і застацца жывым». І сказаў Пан: «Вось месца каля Мяне. Стань на скале: калі будзе праходзіць Мая слава, Я пастаўлю цябе ў расколіне скалы і накрыю цябе рукою, пакуль не прайду. Потым адніму руку Маю, і ты ўбачыш Маю спіну, але аблічча Маё нельга ўбачыць».
Каментар да Зыходу 33,20
«Паміж святасцю Бога і нявартасцю чалавека існуе такая вялікая прорва, што чалавек павінен быў бы памерці, калі б убачыў Бога тварам у твар (пар. Зыхад 19,21; Лявіт 16,2; Лічбы 4,20) або нават толькі пачуў Яго (пар. Зыхад 20,19; Другі закон 5,24-26; гл. таксама 18,16).
Таму Майсей (у Зыходзе 3,6), Ілля (1 Цароў 19,13) і нават серафімы (у Ісаі 6,2) закрываюць свае твары перад Ягвэ.
Той, хто застаецца ў жывых пасля таго, як убачыў Бога, перажывае найвялікшае здзіўленне (Быццё 32,31; Другі закон 5,24) або рэлігійны экстаз (Суддзі 6,22-23; Ісая 6,5).
Бог рэдка дае такую ласку, Зыхад 24,11, як асабліва Майсею: так Пан размаўляў з Майсеем «тварам у твар, як чалавек размаўляе з іншым чалавекам» (Зыхад 33,11; Лічбы 12,7-8; Другі закон 34,10), а таксама з Іллёй у 1 Цароў 19,11 і наступных вершах.
Абодва стануць сведкамі Перамянення Хрыста, тэафаніі Новага Запавету (Мацвей 17,3), і, паводле хрысціянскай традыцыі, будуць галоўнымі прадстаўнікамі містычнага сузірання Бога (разам з Паўлам у 2 Карынфянаў 12,1 і наступных вершах).
У Новым Запавеце «слава» Бога адкрываецца ў Езусе (Зыхад 24,16 і Ян 1,14; 11,40). Ніхто не бачыў Айца, але толькі Езус, Сын (Ян 1,18; 6,46; 1 Ян 4,12).
Людзі сустрэнуць Бога тварам у твар толькі ў нябеснай хвале (Мацвей 5,8; 1 Ян 3,2; 1 Карынфянаў 13,12; 2 Карынфянаў 4,4-6) (З: The New Jerusalem Bible. Лондан: Darton, Longman & Todd, 1985, с. 125.)
Заключная заўвага (рэдакцыя Amici di Lazzaro)
Біблейскія тэксты выкарыстоўваюць паняцце «ўбачыць Бога» па-рознаму: некаторыя апісваюць бачанні або канкрэтныя праявы Божай прысутнасці, іншыя падкрэсліваюць немагчымасць непасрэдна ўбачыць аблічча Бога, а яшчэ іншыя гавораць пра пазнанне Бога ў больш шырокім сэнсе. Таму апавяданні Старога Запавету не абавязкова трэба лічыць толькі простымі метафарамі.
Стары Запавет апісвае рэальныя, але частковыя праявы Бога, тады як Ян гаворыць пра поўнае бачанне Айца: гэтае пазнанне канчаткова адкрываецца Сынам.
Такім чынам, рашэнне не заключаецца ў тым, каб ігнараваць адрозненне паміж гэтымі тэкстамі, але ў тым, каб прызнаць яго і зразумець, як Ян інтэрпрэтуе яго ў святле Хрыста.
Es freut mich, dass Sie die Texte unserer Webseite https://antwortenanmuslime.de auf www.amicidilazzaro veröffentlichen wollen und erlauben es gerne.
P. Christian W. Troll SJ (30/4/22)

