سیزده پرسش و پاسخ برگرفته از خلاصهٔ تعلیمات کلیسای کاتولیک، منتشرشده به دست بندیکت شانزدهم.
* * *
۱۸. چرا کتاب مقدس حقیقت را تعلیم میدهد؟
زیرا خودِ خدا نویسندهٔ کتاب مقدس است؛ ازاینرو الهامشده خوانده میشود و آن حقایقی را که برای نجات ما ضروریاند، بیخطا تعلیم میدهد. در واقع، روحالقدس نویسندگان انسانی را الهام کرد و آنان آنچه را او میخواست به ما تعلیم دهد، نوشتند. بااینحال، ایمان مسیحی «دینِ کتاب» نیست، بلکه دینِ کلام خداست؛ کلامی که «واژهای نوشتهشده و خاموش نیست، بلکه کلمهٔ مجسم و زنده است» (قدیس برنارد کلروو).
۵۸. چرا خدا اجازه میدهد شر وجود داشته باشد؟
ایمان به ما اطمینان میدهد که خدا اجازه نمیداد شر وجود داشته باشد، اگر از همان شر خیری به بار نمیآورد. خدا این امر را پیشتر بهنحوی شگفتانگیز در مرگ و رستاخیز مسیح به انجام رسانده است: زیرا از بزرگترین شر اخلاقی، یعنی کشتن پسرش، بزرگترین خیرها را پدید آورد: جلالیافتن مسیح و رهایی ما.
۱۱۷. چه کسی مسئول مرگ عیسی است؟
مصائب و مرگ عیسی را نمیتوان بهطور یکسان نه به همهٔ یهودیانی که در آن زمان میزیستند نسبت داد و نه به یهودیان دیگری که در زمانها و مکانهای بعدی آمدند. هر گناهکاری، یعنی هر انسانی، بهراستی علت و ابزار رنجهای نجاتدهنده است؛ و کسانی که بیشتر گناهکارند، بهویژه اگر مسیحی باشند، آناناند که بیشتر به گناه بازمیگردند یا از رذیلتها لذت میبرند.
۱۲۷. چه «نشانههایی» بر رستاخیز عیسی گواهی میدهند؟
افزون بر نشانهٔ اصلی، یعنی مقبرهٔ خالی، زنانی که نخستین بار عیسی را دیدند و خبر آن را به رسولان رساندند، بر رستاخیز او گواهی میدهند. سپس عیسی «بر کیفا (پطرس) ظاهر شد و پس از آن بر دوازده رسول. آنگاه یکباره بر بیش از پانصد برادر ظاهر شد» (اول قرنتیان ۱۵:۵ـ۶) و نیز بر دیگران. رسولان نمیتوانستند رستاخیز را از خود ساخته باشند، زیرا آن را ناممکن میدانستند؛ در حقیقت، عیسی آنان را بهسبب بیایمانیشان نیز سرزنش کرد.
۱۷۱. عبارت «بیرون از کلیسا نجاتی نیست» به چه معناست؟
معنای آن این است که هر نجاتی از مسیح، که سرِ کلیساست، و بهواسطهٔ کلیسا، که بدن اوست، سرچشمه میگیرد. بنابراین کسانی که میدانند کلیسا بهدست مسیح بنیاد نهاده شده و برای نجات ضروری است، اما به آن نمیپیوندند و در آن پایدار نمیمانند، نجات نمییابند. درعینحال، بهواسطهٔ مسیح و کلیسای او، کسانی میتوانند به نجات ابدی دست یابند که بیآنکه تقصیری داشته باشند، از انجیل مسیح و کلیسای او بیخبرند، اما صادقانه در جستوجوی خدا هستند و با تأثیر فیض، میکوشند ارادهٔ او را آنگونه که ندای وجدان به آنان میشناساند، بهجا آورند.
۲۰۱. چرا کلیسا اختیار آمرزش گناهان را دارد؟
کلیسا مأموریت و اختیار آمرزش گناهان را دارد، زیرا خودِ مسیح آن را به او عطا کرده است: «روحالقدس را دریافت کنید؛ گناهان هرکس را ببخشایید، بخشوده میشود و گناهان هرکس را نبخشایید، بخشوده نمیشود» (یوحنا ۲۰:۲۲ـ۲۳). «به رستاخیز بدن ایمان دارم.»
۲۱۳. وجود جهنم چگونه با نیکویی بیکران خدا سازگار است؟
خدا، با آنکه میخواهد «همه فرصت توبه داشته باشند» (دوم پطرس ۳:۹)، چون انسان را آزاد و مسئول آفریده است، به تصمیمهای او احترام میگذارد. بنابراین، این خودِ انسان است که با آزادی کامل، داوطلبانه خود را از همبستگی با خدا محروم میکند، اگر تا لحظهٔ مرگ در گناه کبیره پافشاری کند و عشق رحیمانهٔ خدا را رد کند.
۲۴۴. آیا کلیسا برای برگزاری آیینهای نیایش به مکانهایی نیاز دارد؟
عبادتِ «به روح و راستی» (یوحنا ۴:۲۴) در عهد جدید به هیچ مکان ویژهای محدود نیست، زیرا مسیح معبد حقیقی خداست و بهواسطهٔ او، مسیحیان و کلیسا در تمامیت خود نیز، بهواسطهٔ عمل روحالقدس، معبدهای خدای زنده میشوند. بااینهمه، قوم خدا در وضعیت زمینی خود به مکانهایی نیاز دارد تا جماعت بتواند برای برگزاری آیینهای نیایش گرد هم آید.
۳۴۹. موضع کلیسا در قبال طلاقگرفتگانی که دوباره ازدواج کردهاند چیست؟
کلیسا که به خداوند وفادار است، نمیتواند پیوند کسانی را که پس از طلاق مدنی دوباره ازدواج کردهاند، ازدواج مقدس بهشمار آورد. «هر که زن خود را طلاق دهد و با زنی دیگر ازدواج کند، نسبت به او مرتکب زنا میشود؛ و اگر زن، شوهر خود را طلاق دهد و با مردی دیگر ازدواج کند، مرتکب زنا میشود» (مرقس ۱۰:۱۱ـ۱۲). کلیسا با دقت و توجهی ویژه با آنان برخورد میکند و ایشان را به زندگی ایمانی، نیایش، کارهای محبتآمیز و تربیت مسیحی فرزندانشان فرامیخواند. اما تا زمانی که این وضعیت ادامه دارد و بهطور عینی با قانون خدا در تضاد است، نمیتوانند از آمرزش در آیین توبه برخوردار شوند، به عشای ربانی دسترسی یابند یا برخی مسئولیتهای کلیسایی را بر عهده گیرند.
۳۹۲. گناه چیست؟
گناه «گفتار، کردار یا میلی برخلاف قانون جاودان» است (قدیس آگوستین). گناه، نافرمانی از محبت خدا و اهانت به اوست. گناه به سرشت انسان آسیب میرساند و همبستگی انسانی را تهدید میکند. مسیح در مصائب خود، سنگینی گناه را بهتمامی آشکار میسازد و با رحمت خویش بر آن چیره میشود.
۴۷۲. چرا جامعه باید از هر رویانی محافظت کند؟
حق سلبناشدنی هر انسان به زندگی، از همان لحظهٔ لقاح، یکی از ارکان جامعهٔ مدنی و قوانین آن است. هنگامی که دولت قدرت خود را در خدمت حقوق همگان، بهویژه ضعیفترینها، از جمله انسانهایی که نطفهشان بسته شده اما هنوز به دنیا نیامدهاند، قرار نمیدهد، بنیانهای خودِ دولت قانونمدار سست میشود.
۴۷۵. آزمایشهای علمی، پزشکی یا روانشناختی بر افراد یا گروههای انسانی چه زمانی از نظر اخلاقی مشروعاند؟
این آزمایشها از نظر اخلاقی مشروعاند، اگر در خدمت خیرِ همهجانبهٔ شخص و جامعه باشند، خطری نامتناسب برای زندگی و سلامت جسمی و روانی افراد نداشته باشند و این افراد بهدرستی آگاه شده و رضایت داده باشند.
۵۷۲. چرا نیایش مبارزهای است؟
نیایش موهبتی از فیض است، اما همواره مستلزم پاسخ قاطع ماست، زیرا نیایشگر با خود، محیط پیرامون و، بهویژه، وسوسهگر میجنگد؛ وسوسهگری که هر کاری میکند تا او را از نیایش بازدارد. مبارزهٔ نیایش از پیشرفت زندگی روحانی جداییناپذیر است. انسان همانگونه نیایش میکند که زندگی میکند، زیرا همانگونه زندگی میکند که نیایش میکند.


