
Францішак нарадзіўся ў Асізі ў 1182 годзе ў сям’і П’етра і Пікі Бернардонэ. Яго бацька займаўся гандлем тканінамі; Францішак правёў юнацтва ў заможным асяроддзі, прысвячаючы сябе святам, сяброўству і імкненню заваяваць прызнанне ў грамадстве.
У 1202 годзе Францішак, шукаючы ваеннай славы, добраахвотна ўзяў удзел у вайне паміж Перуджай і Асізі. Войска Асізі пацярпела паражэнне, і Францішак трапіў у палон прыкладна на год, пасля чаго яго бацьку ўдалося выкупіць яго з палону. Вярнуўшыся ў Асізі, Францішак захварэў на працяглую хваробу, якая працягвалася на працягу ўсяго 1204 года. Гэтая хвароба глыбока паўплывала на яго і прымусіла задумацца пра сэнс уласнага жыцця і памкненні, якія да таго часу вызначалі яго шлях.
У 1205 годзе, ачуняўшы, Францішак зноў выправіўся на вайну. Ён добраахвотна ўступіў у войска, каб ваяваць супраць папскіх войскаў у Апуліі. Але, прыбыўшы ў Спалета, пачуў голас, які заклікаў яго вярнуцца ў Асізі. Так пачалося яго паступовае ўнутранае навяртанне: імкненне да славы, багацця і грамадскага прэстыжу паступова змянілася жаданнем шукаць Бога і зразумець сваё пакліканне.
Напрыканцы 1205 года, калі Францішак маліўся перад укрыжаваным Езусам у капліцы Сан-Дам’яна, ён атрымаў ад Езуса Хрыста загад: «Ідзі і адбудуй Мой Касцёл». Спачатку Францішак зразумеў гэтыя словы літаральна і пачаў аднаўляць разбураныя касцёлы ў ваколіцах Асізі.
Аднак малітва перад укрыжаваным Хрыстом стала перадусім досведам сузірання і сустрэчы з Богам. Францішак шукаў у малітве святло, неабходнае для разумення ўласнага паклікання: «Усявышні і слаўны Божа, асвятлі цемру майго сэрца і дай мне правільную веру, пэўную надзею і дасканалую любоў, мудрасць і пазнанне, о Пане, каб я выканаў Тваю святую і праўдзівую запаведзь».
П’етра Бернардонэ не зразумеў рашэння сына жыць у беднасці і рашуча выступіў супраць яго, патрабуючы вярнуць маёмасць, якой той карыстаўся. Таму ён звярнуўся да біскупа Асізі Гвіда, які выклікаў Францішка і выслухаў абодва бакі. Падчас публічнага разгляду Францішак адмовіўся ад сваёй маёмасці і бацькоўскай спадчыны. Ён зняў з сябе адзенне і вярнуў яго бацьку; біскуп Гвіда накрыў яго сваім плашчом, прымаючы яго рашэнне жыць у беднасці.
Францішак, якому на той час было дваццаць пяць гадоў, пачаў жыць, наследуючы Езусу. Ён прысвяціў сябе служэнню бедным і пракажоным, а таксама праводзіў перыяды ў адзіноце ў ваколіцах Асізі, асабліва каля Парцыункулы.
24 лютага 1208 года падчас святой Імшы чытанне Евангелля дапамагло яму больш выразна зразумець сваё пакліканне: жыць у беднасці, абвяшчаць Евангелле і служыць бліжняму. Неўзабаве да яго далучыліся першыя паплечнікі. Першапачатковая група складалася з пяці чалавек: двух святароў — П’етра і Сільвестра, двух свецкіх братоў — Бернарда і Эгідыя — і самога Францішка. Разам яны вырашылі жыць паводле Евангелля, прысвячаючы сябе малітве, беднасці, братэрству, міласэрнасці і прапаведаванню. Гэтае братэрства было прызнана папам Інакенціем III у 1210 годзе, што паклала афіцыйны пачатак Ордэну Меншых Братоў.
У 1212 годзе Францішак прыняў у сваё евангельскае братэрства Клару ды Афрэдучыа, маладую шляхетную жанчыну з Асізі, якую глыбока прыцягваў яго ідэал беднасці і жыцця паводле Евангелля.
Неўзабаве да Клары далучыліся іншыя маладыя жанчыны, і разам яны пасяліліся ў невялікім манастыры пры капліцы Сан-Дам’яна. У 1215 годзе, ва ўзросце 22 гадоў, Клару прызначылі ігуменняй «Бедных Паняў Сан-Дам’яна», якіх пазней сталі называць кларыскамі. Францішак прапанаваў ім першапачатковы ўклад евангельскага жыцця, які Клара пазней развіла ва ўласным Статуце, захаваўшы ў яго цэнтры евангельскую беднасць.
Парцыункула адыгрывала цэнтральную ролю і ў духоўным жыцці Францішка. Паводле падання, у 1216 годзе Францішак звярнуўся да папы Ганорыя III, каб папрасіць асаблівы адпуст для тых, хто, пакаяўшыся ў грахах і прыступіўшы да сакрамэнту паяднання, наведае капліцу Санта-Марыя-дэльі-Анджэлі. Так узнік адпуст, які пазней атрымаў назву Адпуст Парцыункулы, або Прабачэнне Асізі, звязаны са святам 2 жніўня.
Францішканскае братэрства хутка расло, і браты распаўсюджваліся па Італіі і за Альпамі, несучы пасланне міру, прабачэння і братэрства. Францішак жадаў, каб Евангелле абвяшчалася таксама тым, хто не належаў да хрысціянскага свету, таму заахвочваў братоў адпраўляцца да мусульман, якіх у тыя часы звычайна называлі «сарацынамі». У эпоху, пазначаную сутыкненнямі паміж хрысціянамі і мусульманамі, францішканская місія грунтавалася на сведчанні словам і ўласным прыкладам, аж да гатоўнасці прыняць мучаніцкую смерць.
Першая група дасягнула Іспаніі, дзе братоў асудзілі на смерць, але пазней султан памілаваў іх. Другая група выправілася ў Марока. Братоў Берарда, П’етра, Акурсія, Ад’юта і Отоне арыштавалі падчас прапаведавання, кінулі ў вязніцу і падверглі бічаванню. Нарэшце іх абезгаловілі 16 студзеня 1220 года. Іх лічаць першамучанікамі-францішканамі, гэта значыць першымі мучанікамі Ордэна.
Вяртанне іхніх рэліквій у Партугалію мела важныя наступствы: яно абудзіла пакліканне Фернанду, рэгулярнага каноніка Ордэна святога Аўгустына, які ўступіў у францішканскі Ордэн пад імем брата Антонія, што пазней стаў святым Антоніем Падуанскім.
Францішак жадаў асабіста ўдзельнічаць у місіі сярод мусульман. Спачатку ён паспрабаваў дабрацца да Марока, але бура прымусіла карабель спыніцца каля далмацкага ўзбярэжжа. Другая спроба прывяла яго ў Іспанію, аднак хвароба прымусіла яго перапыніць падарожжа.
У 1219 годзе, пасля генеральнага капітулу ў Асізі, яму нарэшце ўдалося дабрацца да Усходу. Ён пабываў у Акры, на Святой Зямлі, а потым прыбыў у Егіпет, дзе працягваўся Пяты крыжовы паход. Там ён сустрэўся з султанам аль-Малікам аль-Камілем, які прыняў яго і з цікавасцю выслухаў яго хрысціянскае сведчанне, аднак не навярнуўся ў хрысціянства.
Хуткі рост братэрства выклікаў новыя цяжкасці: з невялікай групы паплечнікаў Ордэн ператварыўся ў шматлікую супольнасць, распаўсюджаную на многіх тэрыторыях. Таму ўзнікла неабходнасць вызначыць больш дакладную структуру і агульную дысцыпліну, у той час як пачаліся дыскусіі, асабліва адносна ідэалу евангельскай беднасці.
У 1220 годзе Францішак адмовіўся ад пасады генеральнага міністра, даручыўшы кіраванне Ордэнам спачатку П’етра Катанеа, а потым Эліі да Картона. Аднак ён заставаўся духоўным арыенцірам для братоў, у той час як кардынал Угалін, будучы папа Грыгорый IX, выконваў ролю апекуна Ордэна.
На Божае Нараджэнне 1223 года Францішак знаходзіўся ў Грэча, у даліне Рыэты. Жадаючы зрабіць таямніцу нараджэння Езуса бачнай і адчувальнай, ён падрыхтаваў адлюстраванне сцэны Нараджэння, якое павінна было нагадваць пра Бэтлеем. Падзея ў Грэча лічыцца пачаткам традыцыі каляднай батлейкі.
У 1224 годзе Францішак адасобіўся на некалькі тыдняў на гары Ла-Верна, дзе падчас перыяду глыбокай малітвы, паводле падання, атрымаў стыгматы — знакі Мукі Хрыстовай на руках, нагах і баку. Гэтая падзея, якая адбылася 14 верасня, стала адным з найважнейшых містычных досведаў яго жыцця.
У апошнія гады жыцця Францішак пакутаваў ад сур’ёзных праблем са здароўем, асабліва са зрокам. Падчас знаходжання ў Сан-Дам’яна, недалёка ад Клары і яе сясцёр, ён склаў «Песню стварэнняў», у якой праслаўляе Бога праз стыхіі і ўсе стварэнні свету. Пазней ён працягнуў лячэнне ў Фонтэ-Каломба, праходзячы таксама балючыя лячэбныя працэдуры.
У красавіку 1226 года яго даставілі ў Сіену на лячэнне, але яго стан пагоршыўся. Тады ён пераехаў у Кортону, дзе склаў Запавет, у якім згадаў асноўныя складнікі свайго духоўнага досведу і заклікаў братоў верна захоўваць Статут 1223 года.
Нарэшце Францішак захацеў вярнуцца ў Асізі і, адчуваючы набліжэнне смерці, папрасіў аднесці яго ў Парцыункулу. Незадоўга да смерці ён захацеў, каб яго паклалі аголеным на зямлю, як апошні знак ягонага выбару беднасці. Ён памёр увечары ў суботу, 3 кастрычніка 1226 года. Паводле падання, у момант яго смерці жаўрукі сабраліся вакол месца, дзе ён ляжаў, а званы Асізі ўрачыста зазванілі.
Пахаванне адбылося ў царкве Сан-Джорджо, а пазней цела было пахавана ў базіліцы, пабудаванай у яго гонар. Яго магіла неўзабаве стала месцам пілігрымак, а слава пра яго святасць хутка распаўсюдзілася.
Францішка кананізаваў 16 ліпеня 1228 года папа Грыгорый IX, усяго праз два гады пасля яго смерці. Літургічнае свята святога Францішка Асізскага адзначаецца 4 кастрычніка.
Францішак пакінуў таксама шматлікія творы, сярод якіх Salutatio virtutum, настаўленні, розныя малітвы, тэкст пра сапраўдную і дасканалую радасць і «Песню стварэнняў». Амаль усе яны напісаны простай лацінскай мовай, тады як «Песня стварэнняў» складзена на народнай мове. У гэтых тэкстах паўстае вобраз Францішка як чалавека малітвы, містыка, прапаведніка і паэта, а таксама заснавальніка францішканскай сям’і.
Паола Ботці
© Tutti i diritti riservati. Riproduzione consentita solo chiedendo permesso a info@amicidilazzaro.it
(non verrà concesso a siti con pubblicità/ads o per usi commerciali)
© All rights reserved. Reproduction allowed only with permission from info@amicidilazzaro.it
(it will not be granted to sites with advertising/ads or for commercial uses)

