
Як д’ябал у абліччы ўкрыжаванага Хрыста некалькі разоў з’яўляўся брату Руфіну, кажучы яму, што той дарэмна робіць дабро, бо не належыць да выбраных для вечнага жыцця. Святы Францішак праз Божае аб’яўленне даведаўся пра гэта і дапамог брату Руфіну распазнаць сваю памылку.
Брат Руфін, адзін з найзнатнейшых людзей Асізі і спадарожнік святога Францішка, чалавек вялікай святасці, нейкі час моцна змагаўся ў душы і быў спакушаны д’яблам наконт прадвызначэння. Таму ён заўсёды быў прыгнечаны і сумны, бо д’ябал укладаў яму ў сэрца думку, што ён асуджаны і не належыць да ліку прадвызначаных для вечнага жыцця, а значыць, усё, што ён робіць у Ордэне, дарэмнае.
Гэтая спакуса доўжылася шмат дзён. З сораму брат Руфін не адкрываў пра яе святому Францішку; аднак не пераставаў маліцца і практыкаваць звыклыя пакаянне і ўстрыманне. Бачачы гэта, вораг пачаў яшчэ больш узмацняць ягоны смутак і, акрамя таго, што змагаўся з ім унутры, спакушаў яго звонку фальшывымі з’яўленнямі.
Аднойчы д’ябал з’явіўся яму ў абліччы ўкрыжаванага Хрыста і сказаў:
«О брат Руфін, навошта ты мучаеш сябе пакаяннем і малітвай, калі не належыш да прадвызначаных для вечнага жыцця? Павер мне, я ведаю, каго выбраў і прадвызначыў. Не вер сыну П’етра Бернардонэ, калі ён скажа табе адваротнае, і нават не пытайся ў яго пра гэта, бо ні ён, ні нехта іншы гэтага не ведае — толькі я, Сын Божы. Таму без сумневу павер мне: ты належыш да ліку асуджаных. Сын П’етра Бернардонэ, твой бацька, і ягоны бацька таксама асуджаныя; і кожны, хто ідзе за Францішкам, ашуканы».
Пасля гэтых слоў брат Руфін настолькі падпаў пад уплыў князя цемры, што паступова страціў усялякую веру і любоў да святога Францішка, якога раней так любіў. Ён ужо не лічыў патрэбным расказваць яму пра тое, што з ім адбывалася. Але тое, чаго брат Руфін не адкрыў святому айцу, было адкрыта Святому Духу.
Святы Францішак, убачыўшы ў духу вялікую небяспеку, у якой апынуўся брат, паслаў брата Мазэа паклікаць яго. Брат Руфін адказаў яму рэзка: «Якое мне дзела да брата Францішка?»
Тады брат Мазэа, поўны Божай мудрасці і распазнаўшы падман д’ябла, сказаў яму: «О брат Руфін, няўжо ты не ведаеш, што брат Францішак — як Божы анёл, які прасвятліў столькі душ у свеце і праз якога мы атрымалі Божую ласку? Таму я хачу, каб ты ў што б там ні стала пайшоў да яго, бо ясна бачу, што д’ябал цябе ашукаў».
Пасля гэтых слоў брат Руфін пайшоў да святога Францішка.
Убачыўшы, што ён ідзе здалёку, святы Францішак пачаў крычаць: «О небарака брат Руфін, каму ты паверыў?»
Калі брат Руфін наблізіўся, ён падрабязна расказаў пра ўсе спакусы, якія зазнаў ад д’ябла, як у душы, так і праз з’яўленні. Святы Францішак ясна паказаў яму, што той, хто з’яўляўся яму, быў д’яблам, а не Хрыстом, і што нельга ні ў якім разе згаджацца на ягоныя намовы.
Ён сказаў яму: «Калі д’ябал зноў скажа табе: “Ты асуджаны”, адказвай яму: “Разяві рот, зараз я табе ў яго насру”.
Гэта будзе знакам, што перад табой д’ябал, а не Хрыстус: калі ты так яму адкажаш, ён адразу ўцячэ.
Ты павінен быў распазнаць д’ябла і па іншай прыкмеце: ён зрабіў тваё сэрца жорсткім да ўсяго добрага. Гэта якраз ягоная справа. А благаслаўлёны Хрыстус ніколі не робіць жорсткім сэрца вернага чалавека; наадварот, Ён робіць яго больш мяккім, як кажа праз вусны прарока: “Я забяру ў вас каменнае сэрца і дам вам сэрца з плоці”».
Тады брат Руфін, убачыўшы, што святы Францішак ведае ўсе падрабязнасці ягоных спакусаў, быў глыбока крануты ягонымі словамі. Ён пачаў багата плакаць, ушаноўваць святога Францішка і пакорліва прызнаваць сваю віну за тое, што ўтойваў ад яго тое, што з ім адбывалася.
Ён быў суцешаны і ўмацаваны настаўленнямі святога айца і глыбока змяніўся да лепшага. Нарэшце святы Францішак сказаў яму: «Ідзі, сыне мой, паспавядайся і не пакідай звыклай практыкі малітвы. Будзь упэўнены: гэтая спакуса прынясе табе вялікую карысць і суцяшэнне, і неўзабаве ты ў гэтым пераканаешся».
Брат Руфін вярнуўся ў сваю келлю ў лесе і, калі маліўся, заліваючыся слязьмі, вораг зноў з’явіўся яму пад выглядам Хрыста. Ён сказаў: «О брат Руфін, хіба я не казаў табе не верыць сыну П’етра Бернардонэ і не мучыць сябе слязьмі ды малітвамі, бо ты асуджаны? Навошта мучыць сябе, пакуль ты жывы, калі пасля смерці ўсё роўна будзеш асуджаны?»
Брат Руфін адразу адказаў: «Разяві рот, зараз я табе ў яго насру».
Д’ябал, раз’юшаны, адразу ўцёк, выклікаўшы такую буру і такое абрушэнне камянёў на гары Субазіё, што яшчэ доўгі час чулі грукат валуноў, якія каціліся ўніз па схіле.
Удары камянёў, што каціліся і сутыкаліся адзін з адным, былі настолькі моцнымі, што з іх сыпаліся жахлівыя вогненныя іскры.
Пачуўшы страшэнны грукат, святы Францішак і ягоныя спадарожнікі выйшлі з месца, дзе знаходзіліся, здзіўленыя, каб убачыць, што здарылася. Расказваюць, што і сёння ў тым месцы можна ўбачыць гэты вялікі каменны абвал. Тады брат Руфін ясна зразумеў, што яго ашукаў д’ябал. Вярнуўшыся да святога Францішка, ён зноў кінуўся на зямлю і прызнаў сваю віну. Святы Францішак суцешыў яго ласкавымі словамі і, напоўненага суцяшэннем, адпусціў у келлю. Калі брат Руфін пабожна маліўся, яму з’явіўся благаслаўлёны Хрыстус і сагрэў усю яго душу Божай любоўю. Ён сказаў: «Ты добра зрабіў, сыне мой, што паверыў брату Францішку, бо той, хто засмуціў цябе, быў д’яблам. А Я — Хрыстус, твой Настаўнік. І каб даць табе пэўны доказ, Я даю табе гэты знак: пакуль будзеш жыць, ты больш ніколі не зазнаеш ані смутку, ані тугі».
Сказаўшы гэтыя словы, Хрыстус адышоў, пакінуўшы яго напоўненым такой вялікай радасцю і духоўнай асалодай і так узнесеным духам, што ўдзень і ўначы ён заставаўся заглыбленым у Бога і захопленым Ім. З таго часу ён настолькі ўмацаваўся ў ласцы і ўпэўненасці ва ўласным збаўленні, што стаў зусім іншым чалавекам. Ён маліўся б удзень і ўначы, сузіраючы Божыя рэчы, калі б іншыя яму гэта дазволілі.
Таму святы Францішак казаў пра яго, што брат Руфін быў кананізаваны Хрыстом яшчэ ў гэтым жыцці і што, за выключэннем выпадкаў, калі брат Руфін быў побач з ім, ён без вагання называў бы яго святым Руфінам, хоць той яшчэ жыў на зямлі.
На хвалу Езуса Хрыста і ўбогага Францішка. Амэн.
Крыніца: «Кветачкі святога Францішка», раздзел XXIX, ананімны твор XIV стагоддзя. Тэкст перапрацаваны на сучасную беларускую мову на аснове тэкставай традыцыі выдання Антоніа Чэзары (1860).

