
W wielu ośrodkach New Age, wśród ofert określanych jako holistyczne lub integralne, można znaleźć praktyki pozbawione naukowych podstaw, często o charakterze pseudoduchowym. Choć są one niezgodne z chrześcijaństwem, niekiedy zapożyczają z niego pewne elementy, aby zyskać wiarygodność. Jedną z takich praktyk są konstelacje rodzinne, które mają pomagać w rozwiązywaniu nawet dawnych traum, traktowanych jako dziedzictwo przodków przekazywane przez kolejne pokolenia.
Czym są konstelacje rodzinne?
Konstelacje rodzinne to alternatywna metoda terapeutyczna, której skuteczność nie została potwierdzona naukowo. Została opracowana w latach dziewięćdziesiątych XX wieku przez niemieckiego psychoterapeutę i byłego kapłana, Berta Hellingera. Łączy on w sposób synkretyczny psychologię systemową z elementami duchowości wywodzącymi się z teozofii, teologii, programowania neurolingwistycznego (NLP) i hipnozy.
Według tej koncepcji osobiste trudności mogą wynikać z nierozwiązanych konfliktów w systemie rodzinnym, które oddziałują również na następne pokolenia. Terapia ma ujawniać ukryte konflikty i umożliwiać ich rozwiązanie. Osoby wykluczone z rodziny lub zapomniane z powodu tragicznych wydarzeń z ich życia miałyby wpływać na losy kolejnych pokoleń, dopóki nie zostaną symbolicznie „uznane” i przywrócone do pamięci rodziny.
Na przykład osoba, która zginęła na wojnie, albo kobieta, która zmarła podczas porodu, miałaby nieświadomie wpływać na życie potomków. Jeden z nich mógłby niejako „zastępować” zmarłego, naśladować jego los, emocje lub objawy, a nawet podążać ku podobnej śmierci. Jeśli ktoś nie ponosi odpowiedzialności za poważną winę, jej konsekwencje miałoby ponosić kolejne pokolenie, płacąc za nią własnym zdrowiem, szczęściem lub powodzeniem.
Przykładowo, jeśli dziadek był człowiekiem stosującym przemoc lub dopuszczającym się oszustw, jego potomkowie mieliby doświadczać problemów zdrowotnych, ekonomicznych lub relacyjnych, jak gdyby musieli odpokutować jego winy. Rodzic, który porzucił dzieci, miałby z kolei przyczyniać się do trudności swoich potomków w budowaniu trwałych relacji i do ich lęku przed porzuceniem. Podobnie trauma matki wynikająca z doznanej przemocy miałaby przekazywać się dzieciom w postaci cierpienia, lęku lub depresji.
Koncepcja ta przypomina w pewnym stopniu hinduistyczne pojęcie karmy: nierozwiązana wina miałaby powracać w kolejnych pokoleniach, prowadząc do cierpienia, dopóki nie dojdzie do pojednania. W ramach tej wizji, która nie zakłada odniesienia do transcendentnego Boga, Hellinger odwołuje się do tak zwanego pola morficznego, rozumianego jako świadoma „sieć informacji” otaczająca człowieka. Przywrócenie harmonii miałoby umożliwiać wydobycie na jaw nieświadomych treści, rozpoznanie źródła dyskomfortu lub objawów i ponowne włączenie do systemu rodzinnego brakującego elementu, co miałoby prowadzić do uzdrowienia.
Tak zwany „rezonans morficzny” miałby wydobywać na poziom świadomości głęboko ukryte treści psychiczne. Terapeuta miałby natomiast dostrajać się do sił oddziałujących na pole i kierujących jego funkcjonowaniem. Praktyka ta przypisuje zatem decydującą rolę domniemanym energiom i siłom duchowym, których istnienie i działanie nie zostały potwierdzone naukowo.
New Age i idee pseudowschodnie
W koncepcjach New Age występują zarówno elementy immanentne, jak i odwołania do rzeczywistości duchowej lub nadprzyrodzonej, a także przekonania łączące wymiar materialny z duchowym. Jednym z charakterystycznych zjawisk jest channeling, czyli rzekomy kontakt z istotami duchowymi lub przewodnikami. Z kolei pojęcie pola morficznego bywa interpretowane jako przejaw nieświadomości zbiorowej lub duchowości, która miałaby stanowić wspólną rzeczywistość psychiczną.
Takie ujęcie może prowadzić do determinizmu, czyli przekonania, że ludzkie życie jest z góry kształtowane przez ukryte siły, oraz do zamknięcia się na rzeczywistość transcendentną. Dobrostan psychofizyczny staje się wówczas głównym celem. Odrzuca się wiarę w osobowego i żywego Boga, takiego jak Jezus Chrystus, który działa w historii i w życiu człowieka, a jednocześnie przypisuje się sprawczą moc bezosobowym energiom kosmicznym i nieokreślonym bytom duchowym.
W rezultacie powstaje rodzaj religijności bez Boga, nawiązujący do klasycznego ezoteryzmu, ukrytej wiedzy i praktyk dostępnych jedynie wtajemniczonym. Podobne założenie kryje się za pojęciem „rezonansu”: według tej koncepcji każda osoba i każde wydarzenie pojawiają się w naszym życiu dlatego, że sami je przyciągnęliśmy. Zbliżone przekonania można spotkać również w niektórych interpretacjach Reiki.
New Age opiera się często na monizmie oraz na przekonaniu o całkowitej samostanowczości człowieka, który miałby samodzielnie kształtować rzeczywistość i własny los. Jest to sprzeczne z chrześcijańskim rozumieniem człowieka, zgodnie z którym pycha należy do najpoważniejszych grzechów: stworzenie nie może uzurpować sobie miejsca Stwórcy.
Czy należy odrzucić wszystko?
Niektóre spostrzeżenia, od których wychodzą konstelacje rodzinne, nie muszą być same w sobie odrzucane. Życie naszych rodziców i dziadków rzeczywiście może wpływać na nasze życie. Śmierć bliskiej osoby, trudności ekonomiczne czy rozpad związku mogą oddziaływać na charakter, wychowanie, nastrój i styl życia, zwłaszcza gdy dotyczą wczesnych etapów rozwoju. Wydarzenia z dzieciństwa mogą pozostawiać głębokie rany.
Można wskazać konkretne przykłady: matka w ciąży zostaje pobita przez krewnego, a dziecko przychodzi na świat przedwcześnie; babcia ucieka z pieniędzmi przeznaczonymi na utrzymanie rodziny, co prowadzi do ubóstwa i uniemożliwia wnukom zdobycie wykształcenia; rodzice nadużywają alkoholu, a ich dzieci same popadają w uzależnienie. Są to znane mechanizmy rodzinne, które mogą wywoływać konkretne konsekwencje.
Problem pojawia się wtedy, gdy twierdzi się, że skutki te zawsze wynikają z ukrytych negatywnych energii albo wymagają magicznych czy energetycznych interwencji. W niektórych przypadkach rzeczywiście potrzebna jest pomoc psychologiczna lub pedagogiczna. Nie można jednak automatycznie przypisywać przodkom codziennych trudności, chorób czy życiowych rozczarowań.
Czy konstelacje rodzinne mają sens z chrześcijańskiego punktu widzenia?
Rodzina niewątpliwie wpływa na nasze życie, jednak wiara katolicka pozwala spojrzeć na tę zależność w sposób racjonalny i zgodny z prawdą o człowieku. O naszym losie nie decydują tajemnicze energie, ukryte mechanizmy ani nasi przodkowie. Wydarzenia rodzinne mogą kształtować dzieciństwo i poszczególne etapy życia, ale nie przesądzają o całej naszej przyszłości. Każdy człowiek pozostaje odpowiedzialny za własne wybory.
Negatywne wydarzenia nie zawsze są czyjąś winą. Wiara chrześcijańska uznaje tajemnicę zła i grzechu obecnego w świecie, nie sprowadzając ich do działania ukrytych energii ani do domniemanych win przodków. Nie obiecuje, że cierpienie i skutki przeszłości znikną dzięki określonej technice. Pozwala natomiast mierzyć się z codziennymi trudnościami z nadzieją i ufnością w bliskość Boga.
Czasami trzeba zaakceptować to, czego nie da się zmienić, i odnaleźć pokój w świadomości, że nie jesteśmy sami, że Bóg nas kocha, a nasza nadzieja sięga poza granice tego życia — ku życiu wiecznemu w niebie.
Paolo Botti
© Tutti i diritti riservati. Riproduzione consentita solo chiedendo permesso a info@amicidilazzaro.it
(non verrà concesso a siti con pubblicità/ads o per usi commerciali)
© All rights reserved. Reproduction allowed only with permission from info@amicidilazzaro.it
(it will not be granted to sites with advertising/ads or for commercial uses)

