Η Αγία Καικιλία, που πέθανε στη Ρώμη στις 22 Νοεμβρίου 230, ήταν Ρωμαία ευγενής που ασπάστηκε τον χριστιανισμό, παρθένος και χριστιανή μάρτυρας. Η λατρεία της είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη, καθώς η Καικιλία είναι προστάτιδα της μουσικής, των οργανοπαικτών και των τραγουδιστών. Η μνήμη της τιμάται στις 22 Νοεμβρίου από τους Καθολικούς και τους Ορθοδόξους. Με εξαίρεση την Παρθένο Μαρία, είναι μία από τις μόλις επτά αγίες που μνημονεύονται ονομαστικά στον Κανόνα της Θείας Λειτουργίας.
Σύμφωνα με την παράδοση, η Καικιλία ήταν αρραβωνιασμένη με τον νεαρό ειδωλολάτρη Βαλεριανό. Τη νύχτα του γάμου, η Καικιλία αποκάλυψε στον μνηστήρα της ότι ένας άγγελος του Θεού φύλαγε την παρθενία της και τον κάλεσε να ασπαστεί τον χριστιανισμό. Την ίδια εκείνη νύχτα, ο Βαλεριανός πήγε στην Αππία Οδό, όπου, στο τρίτο μίλι, συνάντησε τον άγιο πάπα Ουρβανό. Εκείνος κατήχησε και βάπτισε τον Βαλεριανό, ο οποίος επέστρεψε τότε στο σπίτι και είδε την Καικιλία γονυπετή, να προσεύχεται, με τον άγγελο που πάντοτε την προστάτευε.
Υποψιασμένος, ζήτησε απόδειξη ότι ο νεαρός ήταν πράγματι άγγελος. Τότε εκείνος εμφάνισε δύο στεφάνια από λουλούδια και τα έβαλε στα κεφάλια των δύο νεονύμφων. Αφού ασπάστηκε την πίστη, ο Βαλεριανός προσευχήθηκε να λάβει και ο αδελφός του, ο Τιβούρτιος, την ίδια χάρη, και έτσι έγινε. Οι δύο αδελφοί, πλέον χριστιανοί, αφιερώθηκαν στην ταφή των θυμάτων των διωγμών· καταγγέλθηκαν (η ταφή των χριστιανών απαγορευόταν), καταδικάστηκαν σε αποκεφαλισμό και τάφηκαν στις κατακόμβες του Πρετεξτάτου.
Μετά τον θάνατό τους, και η Αγία Καικιλία κλήθηκε ενώπιον του δικαστή Αλμάχιου, ο οποίος διέταξε τον θάνατό της. Οι δήμιοι, μην τολμώντας να εκτελέσουν δημόσια την απόφαση, προσπάθησαν να την θανατώσουν με τους ατμούς του λουτρού της οικίας της (καλιδάριο), το οποίο είχε θερμανθεί σε εξαιρετικά υψηλή θερμοκρασία. Όμως το θαύμα συντελέστηκε: έπειτα από μία ημέρα και μία νύχτα, η Καικιλία βρέθηκε ακόμη ζωντανή, τυλιγμένη σε ουράνια δροσιά, σημάδι της θείας προστασίας.
Ένας ραβδούχος (δημόσιος αξιωματούχος της αρχαίας Ρώμης, επιφορτισμένος με τη συνοδεία και την προστασία των αρχόντων που διέθεταν imperium, όπως οι ύπατοι και οι πραίτορες), που είχε σταλεί να την αποκεφαλίσει, χτύπησε τον λαιμό της τρεις φορές, χωρίς να καταφέρει να της αποκόψει το κεφάλι. Παρά το τραύμα της, η Καικιλία έζησε ακόμη τρεις ημέρες. Στον πάπα Ουρβανό Α΄, που πήγε να την επισκεφθεί, η ετοιμοθάνατη κοπέλα κληροδότησε την οικία της, παρακαλώντας τον να τη μετατρέψει σε εκκλησία.
Το 821, επί πάπα Πασχάλη Α΄, η εκκλησία που είχε ανεγερθεί αφιερώθηκε στην αγία μάρτυρα και το σώμα της Αγίας, που παρέμενε άθικτο έπειτα από πεντακόσια χρόνια, μεταφέρθηκε από τις κατακόμβες του Αγίου Καλλίστου (όπου μπορεί κανείς να επισκεφθεί ακόμη και σήμερα την κρύπτη που φιλοξένησε το σώμα της) στην εκκλησία, την παλαιά κατοικία της, μαζί με τους μάρτυρες Βαλεριανό, Τιβούρτιο και Μάξιμο. Ο Πασχάλης Α΄ θέλησε να προσθέσει σε αυτούς και το σώμα του Αγίου Ουρβανού.
Ο Χρυσός Θρύλος αναφέρει ότι ο πάπας Ουρβανός Α΄, ο οποίος είχε προσηλυτίσει τον σύζυγό της, τον Βαλεριανό, και είχε υπάρξει αυτόπτης μάρτυρας του μαρτυρίου της, «έθαψε το σώμα της Καικιλίας ανάμεσα στα σώματα των επισκόπων και καθαγίασε την οικία της, μετατρέποντάς την σε εκκλησία, όπως εκείνη του είχε ζητήσει».
Το 1599, κατά τη διάρκεια εργασιών αποκατάστασης της βασιλικής της Αγίας Καικιλίας στο Τραστέβερε, ο καρδινάλιος Πάολο Εμίλιο Σφοντράτι διέταξε να ανοιχθεί η σαρκοφάγος που περιείχε τα λείψανα της αγίας.
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες της εποχής, το σώμα βρέθηκε σε μια εκπληκτικά φυσική στάση, σαν να κοιμόταν ακόμη η Καικιλία, με το κεφάλι στραμμένο προς τη μία πλευρά και τα δάχτυλα απλωμένα σε μια χαρακτηριστική χειρονομία. Την ίδια χρονιά, ο γλύπτης Στέφανο Μαντέρνο φιλοτέχνησε ένα περίφημο μαρμάρινο άγαλμα που αναπαριστά ακριβώς τη στάση στην οποία, σύμφωνα με την αφήγηση, βρέθηκε το σώμα της μάρτυρος. Το έργο βρίσκεται ακόμη και σήμερα κάτω από την κύρια Αγία Τράπεζα της βασιλικής.
Η Αγία Καικιλία είναι προστάτιδα της μουσικής, επειδή, σύμφωνα με την παράδοση, κατά την τέλεση του γάμου της, ενώ έπαιζαν τα μουσικά όργανα, η Καικιλία τραγουδούσε μέσα στην καρδιά της στον Θεό: «Cantantibus organis, Caecilia in corde suo soli Domino decantabat», «Ενώ έπαιζαν τα μουσικά όργανα, η Καικιλία τραγουδούσε μέσα στην καρδιά της μόνο στον Κύριο» (επεισόδιο που αναφέρεται στην Passio Sanctae Caeciliae, μια αρχαία αφήγηση του μαρτυρίου της).
Στο πέρασμα των αιώνων, αυτή η φράση ερμηνεύτηκε ως άμεση αναφορά στη μουσική. Γι’ αυτό η Καικιλία έγινε προστάτιδα των μουσικών, των τραγουδιστών και των οργανοπαικτών.
Η Αγία Καικιλία εορτάζεται στις 22 Νοεμβρίου.
Paolo Botti
© Tutti i diritti riservati. Riproduzione consentita solo chiedendo permesso a info@amicidilazzaro.it
(non verrà concesso a siti con pubblicità/ads o per usi commerciali)
© All rights reserved. Reproduction allowed only with permission from info@amicidilazzaro.it
(it will not be granted to sites with advertising/ads or for commercial uses)

