
การบรรทมหลับของพระมารดาพระเจ้า (สมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2)
- เกี่ยวกับวาระสุดท้ายแห่งชีวิตของพระนางมารีย์บนโลก สภาสังคายนาได้นำถ้อยคำจากพระสมณโองการประกาศนิยามข้อความเชื่อเรื่องการรับพระนางมารีย์ขึ้นสวรรค์มาใช้ และกล่าวว่า “พระนางพรหมจารีผู้ปฏิสนธินิรมล ซึ่งทรงได้รับการรักษาให้พ้นจากมลทินแห่งบาปกำเนิดทุกประการ เมื่อสิ้นสุดระยะเวลาแห่งชีวิตบนโลกแล้ว ได้ทรงถูกรับขึ้นสู่พระสิริรุ่งโรจน์แห่งสวรรค์ทั้งพระกายและพระวิญญาณ” (Lumen Gentium, 59) ด้วยถ้อยคำนี้ รัฐธรรมนูญพระธรรมนูญ Lumen gentium ซึ่งเจริญรอยตามพระสันตะปาปาปีโอที่ 12 พระบรรพบุรุษผู้เป็นที่เคารพของข้าพเจ้า มิได้แสดงจุดยืนในเรื่องการสิ้นพระชนม์ของพระนางมารีย์ อย่างไรก็ตาม พระสันตะปาปาปีโอที่ 12 มิได้ทรงมีพระประสงค์ที่จะปฏิเสธความจริงเรื่องการสิ้นพระชนม์ แต่เพียงมิได้ทรงเห็นสมควรที่จะประกาศอย่างสง่าว่า การสิ้นพระชนม์ของพระมารดาพระเจ้าเป็นความจริงที่ผู้มีความเชื่อทุกคนต้องยอมรับ นักเทววิทยาบางคนได้เสนอว่าพระนางพรหมจารีทรงได้รับการยกเว้นจากความตาย และเสด็จจากชีวิตบนโลกเข้าสู่พระสิริรุ่งโรจน์แห่งสวรรค์โดยตรง อย่างไรก็ตาม ความเห็นนี้ไม่เป็นที่รู้จักจนกระทั่งศตวรรษที่ 17 ในขณะที่ตามความเป็นจริงแล้ว มีธรรมประเพณีร่วมกันที่มองว่าการสิ้นพระชนม์ของพระนางมารีย์เป็นการเข้าสู่พระสิริรุ่งโรจน์แห่งสวรรค์ของพระนาง
- เป็นไปได้หรือไม่ที่พระนางมารีย์แห่งนาซาเร็ธทรงประสบความตายในพระวรกายของพระนางเอง? เมื่อพิจารณาถึงชะตากรรมของพระนางมารีย์และความสัมพันธ์ของพระนางกับพระบุตรผู้ทรงเป็นพระเจ้าแล้ว ดูเหมือนจะเป็นเรื่องสมเหตุสมผลที่จะตอบว่าเป็นไปได้ เพราะเมื่อพระคริสตเจ้าทรงสิ้นพระชนม์แล้ว ก็ยากที่จะยืนยันเป็นอย่างอื่นสำหรับพระมารดาของพระองค์ ในแนวทางนี้ บรรดาปิตาจารย์แห่งพระศาสนจักรได้ให้เหตุผลไว้ และพวกท่านไม่เคยมีข้อสงสัยในเรื่องนี้ เพียงยกตัวอย่างนักบุญยากอบแห่งซารุก (+ 521) ซึ่งกล่าวว่า “คณะอัครสาวกทั้งสิบสอง” เมื่อถึง “เวลาที่พระนางต้องเดินไปตามหนทางของคนทุกชั่วอายุ” กล่าวคือ หนทางแห่งความตาย ได้มารวมกันเพื่อฝัง “พระวรกายพรหมจารีของพระนางผู้ได้รับพระพร” (คำปราศรัยเรื่องการฝังพระมารดาผู้ศักดิ์สิทธิ์ของพระเจ้า, 87-99 ใน C. VONA, Lateranum 19 [1953], 188) นักบุญโมเดสตุสแห่งเยรูซาเล็ม (+ 634) หลังจากกล่าวถึง “การบรรทมหลับอันเปี่ยมสุขของพระมารดาผู้ทรงพระสิริรุ่งโรจน์ที่สุดของพระเจ้า” อย่างกว้างขวางแล้ว ได้สรุป “บทสดุดีเกียรติคุณ” ของท่านด้วยการยกย่องการกระทำอันอัศจรรย์ของพระคริสตเจ้าผู้ “ทรงปลุกพระนางให้ฟื้นจากพระคูหา” เพื่อทรงรับพระนางไปอยู่กับพระองค์ในพระสิริรุ่งโรจน์ (นักบุญโมเดสตุสแห่งเยรูซาเล็ม, Enc. in dormitionem Deiparae semperque Virginis Mariae, nn. 7 และ 14: PG 86 bis, 3293; 3311) นักบุญยอห์น ดามัสกัส (+ 704) เองก็ถามว่า “เหตุใดพระนางผู้ซึ่งในการประสูติได้ก้าวข้ามขอบเขตทั้งปวงของธรรมชาติ บัดนี้จึงทรงยอมอยู่ภายใต้กฎของธรรมชาติ และพระวรกายอันปราศจากมลทินของพระนางต้องอยู่ภายใต้ความตาย?” และท่านตอบว่า “แน่นอนว่า ส่วนที่ต้องตายจำเป็นต้องถูกวางลง เพื่อสวมใส่ความเป็นอมตะ เพราะแม้แต่พระเจ้าแห่งธรรมชาติก็มิได้ทรงปฏิเสธประสบการณ์แห่งความตาย พระองค์ทรงสิ้นพระชนม์ตามเนื้อหนัง และด้วยความตายทรงทำลายความตาย ทรงประทานความไม่เสื่อมสลายแก่สิ่งที่เน่าเปื่อย และทรงทำให้ความตายเป็นบ่อเกิดแห่งการกลับคืนชีพ” (นักบุญยอห์น ดามัสกัส, บทสดุดีเกียรติคุณเรื่องการบรรทมหลับของพระมารดาพระเจ้า, 10: SC 80,107)
- เป็นความจริงที่ว่า ในการเปิดเผยของพระเจ้า ความตายถูกนำเสนอว่าเป็นโทษของบาป อย่างไรก็ตาม การที่พระศาสนจักรประกาศว่าพระนางมารีย์ทรงได้รับการปลดปล่อยจากบาปกำเนิดโดยอภิสิทธิ์พิเศษเฉพาะของพระเจ้า มิได้ทำให้สรุปได้ว่าพระนางได้รับความเป็นอมตะทางกายด้วย พระมารดามิได้ทรงอยู่เหนือพระบุตร ผู้ทรงรับความตาย ประทานความหมายใหม่แก่ความตาย และทรงเปลี่ยนความตายนั้นให้เป็นเครื่องมือแห่งความรอด พระนางมารีย์ซึ่งทรงมีส่วนร่วมในพระราชกิจแห่งการไถ่กู้ และทรงร่วมในเครื่องบูชาเพื่อความรอดของพระคริสตเจ้า จึงทรงสามารถมีส่วนร่วมในความทุกข์ทรมานและความตายเพื่อเห็นแก่การไถ่กู้มนุษยชาติ สำหรับพระนางด้วยแล้ว คำกล่าวของเซเวรุสแห่งอันทิโอกเกี่ยวกับพระคริสตเจ้าก็ใช้ได้เช่นกันว่า “หากปราศจากความตายที่เกิดขึ้นก่อนแล้ว การกลับคืนชีพจะเกิดขึ้นได้อย่างไร?” (เซเวรุสแห่งอันทิโอก, Antiiulianistica, Beirut 1931, 194s) เพื่อจะมีส่วนร่วมในการกลับคืนชีพของพระคริสตเจ้า พระนางมารีย์จำเป็นต้องมีส่วนร่วมในความตายของพระองค์เสียก่อน
- พระคัมภีร์พันธสัญญาใหม่มิได้ให้ข้อมูลใด ๆ เกี่ยวกับเหตุการณ์แวดล้อมการสิ้นพระชนม์ของพระนางมารีย์ ความเงียบนี้ชวนให้สันนิษฐานว่าการสิ้นพระชนม์ของพระนางเกิดขึ้นตามปกติ โดยไม่มีรายละเอียดพิเศษใดที่ควรค่าแก่การกล่าวถึง หากมิได้เป็นเช่นนั้น ข่าวดังกล่าวจะยังคงถูกปิดบังจากผู้คนร่วมสมัย และไม่มาถึงเราไม่ทางใดก็ทางหนึ่งได้อย่างไร? สำหรับสาเหตุแห่งการสิ้นพระชนม์ของพระนางมารีย์ ความเห็นที่ต้องการตัดสาเหตุตามธรรมชาติออกไปสำหรับพระนางนั้น ดูเหมือนจะไม่มีรากฐาน สิ่งที่สำคัญยิ่งกว่าคือการค้นหาท่าทีทางจิตวิญญาณของพระนางพรหมจารีในเวลาที่เสด็จจากโลกนี้ไป ในเรื่องนี้ นักบุญฟรังซิส เดอ ซาลส์ เห็นว่าการสิ้นพระชนม์ของพระนางมารีย์เกิดขึ้นจากความรักอันลึกซึ้ง ท่านกล่าวถึงการสิ้นชีวิต “ในความรัก เพราะความรัก และเพื่อความรัก” และด้วยเหตุนี้จึงยืนยันว่า พระมารดาพระเจ้าทรงสิ้นพระชนม์ด้วยความรักต่อพระเยซู พระบุตรของพระนาง (นักบุญฟรังซิส เดอ ซาลส์, Traité de l’Amour de Dieu, Lib. 7, c. XIII-XIV) ไม่ว่าเหตุการณ์ทางกายภาพและทางชีววิทยาใดจะเป็นสาเหตุที่ทำให้ชีวิตของพระวรกายสิ้นสุดลงในทางกายภาพ ก็อาจกล่าวได้ว่าการผ่านจากชีวิตนี้ไปสู่อีกชีวิตหนึ่งสำหรับพระนางมารีย์เป็นการเจริญเต็มเปี่ยมของพระหรรษทานเข้าสู่พระสิริรุ่งโรจน์ ดังนั้นจึงแทบไม่มีกรณีใดที่ความตายจะสามารถถูกเข้าใจว่าเป็น “การบรรทมหลับ” ได้ชัดเจนเท่ากรณีนี้
- ในบรรดาปิตาจารย์แห่งพระศาสนจักรบางท่าน เราพบคำบรรยายว่าพระเยซูเจ้าเองเสด็จมารับพระมารดาของพระองค์ในขณะที่พระนางกำลังสิ้นพระชนม์ เพื่อนำพระนางเข้าสู่พระสิริรุ่งโรจน์แห่งสวรรค์ ดังนั้น พวกท่านจึงนำเสนอการสิ้นพระชนม์ของพระนางมารีย์ในฐานะเหตุการณ์แห่งความรัก ซึ่งนำพระนางไปพบกับพระบุตรผู้ทรงเป็นพระเจ้า เพื่อร่วมชีวิตอมตะของพระองค์ เมื่อสิ้นสุดชีวิตบนโลกของพระนาง พระนางจะทรงมีประสบการณ์เช่นเดียวกับนักบุญเปาโล และยิ่งกว่านั้น คือความปรารถนาที่จะจากร่างกายนี้ไป เพื่ออยู่กับพระคริสตเจ้าตลอดไป (เทียบ ฟป 1, 23).
สมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2 – 25 มิถุนายน 1997

