
- Όσον αφορά την ολοκλήρωση της επίγειας ζωής της Μαρίας, η Σύνοδος επαναλαμβάνει τους όρους της Βούλας με την οποία ορίστηκε το δόγμα της Κοιμήσεως και διακηρύσσει: «Η Άσπιλη Παρθένος, διαφυλαγμένη από κάθε κηλίδα του προπατορικού αμαρτήματος, αφού ολοκλήρωσε την πορεία της επίγειας ζωής της, ανελήφθη στη δόξα του ουρανού με το σώμα και την ψυχή» (Lumen Gentium, 59). Με αυτή τη διατύπωση, το Δογματικό Σύνταγμα Lumen gentium, ακολουθώντας τον Αξιοσέβαστο Προκάτοχό μου Πίο ΙΒ΄, δεν λαμβάνει θέση σχετικά με το ζήτημα του θανάτου της Μαρίας. Ο Πίος ΙΒ΄, ωστόσο, δεν είχε την πρόθεση να αρνηθεί το γεγονός του θανάτου, αλλά απλώς δεν έκρινε σκόπιμο να διακηρύξει πανηγυρικά, ως αλήθεια που έπρεπε να γίνει αποδεκτή από όλους τους πιστούς, τον θάνατο της Μητέρας του Θεού. Ορισμένοι θεολόγοι, πράγματι, υποστήριξαν ότι η Παρθένος απαλλάχθηκε από τον θάνατο και ότι πέρασε άμεσα από την επίγεια ζωή στη δόξα του ουρανού. Ωστόσο, αυτή η άποψη είναι άγνωστη μέχρι τον 17ο αιώνα, ενώ στην πραγματικότητα υπάρχει μια κοινή παράδοση που βλέπει στον θάνατο της Μαρίας την είσοδό της στη δόξα του ουρανού.
- Είναι δυνατόν η Μαρία από τη Ναζαρέτ να βίωσε στη σάρκα της το δράμα του θανάτου; Αναλογιζόμενοι την τύχη της Μαρίας και τη σχέση της με τον θείο Υιό της, φαίνεται θεμιτό να απαντήσουμε καταφατικά: από τη στιγμή που ο Χριστός πέθανε, θα ήταν δύσκολο να υποστηριχθεί το αντίθετο για τη Μητέρα του. Με αυτή την έννοια σκέφθηκαν οι Πατέρες της Εκκλησίας, οι οποίοι δεν είχαν καμία αμφιβολία σχετικά. Αρκεί να αναφέρουμε τον άγιο Ιάκωβο του Σαρούγ (+ 521), σύμφωνα με τον οποίο «ο χορός των δώδεκα Αποστόλων», όταν για τη Μαρία έφθασε «ο καιρός να βαδίσει στον δρόμο όλων των γενεών», δηλαδή στον δρόμο του θανάτου, συγκεντρώθηκε για να ενταφιάσει «το παρθενικό σώμα της Μακαρίας» (Discorso sulla sepoltura della Santa Genitrice di Dio, 87-99 in C. VONA, Lateranum 19 [1953], 188). Ο άγιος Μόδεστος Ιεροσολύμων (+ 634), αφού μίλησε εκτενώς για την «μακαριότατη κοίμηση της ενδοξοτάτης Θεοτόκου», ολοκληρώνει το «εγκώμιό» του εξυμνώντας τη θαυματουργική επέμβαση του Χριστού, ο οποίος «την ανέστησε από τον τάφο» για να την αναλάβει μαζί του στη δόξα (San Modesto di Gerusalemme, Enc. in dormitionem Deiparae semperque Virginis Mariae, nn. 7 e 14: PG 86 bis, 3293; 3311). Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός (+ 704), από την πλευρά του, διερωτάται: «Πώς είναι δυνατόν εκείνη που κατά τον τοκετό υπερέβη όλους τους νόμους της φύσεως, τώρα να υποτάσσεται στους νόμους της και το άσπιλο σώμα της να υποβάλλεται στον θάνατο;». Και απαντά: «Ήταν βέβαια αναγκαίο το θνητό μέρος να αποβληθεί για να ενδυθεί την αθανασία, διότι και ο Κύριος της φύσεως δεν αρνήθηκε την εμπειρία του θανάτου. Αυτός πράγματι πεθαίνει κατά τη σάρκα και με τον θάνατο καταστρέφει τον θάνατο, στη φθορά χαρίζει την αφθαρσία και τον θάνατο τον καθιστά πηγή αναστάσεως». (San Giovanni Damasceno, Panegirico sulla Dormizione della Madre di Dio, 10: SC 80,107).
- Είναι αλήθεια ότι στην Αποκάλυψη ο θάνατος παρουσιάζεται ως τιμωρία της αμαρτίας. Ωστόσο, το γεγονός ότι η Εκκλησία διακηρύσσει ότι η Μαρία, με μοναδικό θεϊκό προνόμιο, διαφυλάχθηκε από το προπατορικό αμάρτημα, δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι έλαβε επίσης τη σωματική αθανασία. Η Μητέρα δεν είναι ανώτερη από τον Υιό, ο οποίος αποδέχθηκε τον θάνατο, δίνοντάς του νέο νόημα και μετατρέποντάς τον σε όργανο σωτηρίας. Συμμετέχοντας στο λυτρωτικό έργο και συνδεδεμένη με τη σωτηριώδη προσφορά του Χριστού, η Μαρία μπόρεσε να συμμετάσχει στο πάθος και στον θάνατο ενόψει της λυτρώσεως της ανθρωπότητας. Και για Εκείνη ισχύει αυτό που ο Σεβήρος ο Αντιοχεύς διακηρύσσει σχετικά με τον Χριστό: «Χωρίς έναν προηγούμενο θάνατο, πώς θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί η ανάσταση;» (Severo d’Antiochia, Antiiulianistica, Beirut 1931, 194s). Για να συμμετάσχει στην ανάσταση του Χριστού, η Μαρία έπρεπε πρώτα να συμμετάσχει στον θάνατό του.
- Η Καινή Διαθήκη δεν παρέχει καμία πληροφορία σχετικά με τις περιστάσεις του θανάτου της Μαρίας. Αυτή η σιωπή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο θάνατός της συνέβη φυσιολογικά, χωρίς κάποιο ιδιαίτερο γεγονός άξιο αναφοράς. Αν δεν συνέβαινε έτσι, πώς θα μπορούσε η είδηση να παραμείνει κρυφή από τους συγχρόνους και να μην φθάσει, με κάποιον τρόπο, μέχρι εμάς; Όσον αφορά τα αίτια του θανάτου της Μαρίας, δεν φαίνονται βάσιμες οι απόψεις που θα ήθελαν να αποκλείσουν για Εκείνη φυσικά αίτια. Σημαντικότερη είναι η αναζήτηση της πνευματικής στάσεως της Παρθένου κατά τη στιγμή της αναχώρησής της από αυτόν τον κόσμο. Σχετικά με αυτό, ο άγιος Φραγκίσκος ντε Σαλ θεωρεί ότι ο θάνατος της Μαρίας συνέβη ως αποτέλεσμα μιας έκστασης αγάπης. Μιλά για έναν θάνατο «μέσα στην αγάπη, εξαιτίας της αγάπης και για την αγάπη», φθάνοντας έτσι στο σημείο να δηλώσει ότι η Μητέρα του Θεού πέθανε από αγάπη για τον Υιό της Ιησού (San Francesco di Sales, Traité de l’Amour de Dieu, Lib. 7, c. XIII-XIV). Όποιο κι αν ήταν το οργανικό και βιολογικό γεγονός που προκάλεσε, από φυσική άποψη, την παύση της ζωής του σώματος, μπορούμε να πούμε ότι η μετάβαση από αυτή τη ζωή στην άλλη ήταν για τη Μαρία μια ωρίμανση της χάριτος στη δόξα, έτσι ώστε ποτέ, όπως σε εκείνη την περίπτωση, ο θάνατος δεν θα μπορούσε να νοηθεί περισσότερο ως «κοίμηση».
- Σε ορισμένους Πατέρες της Εκκλησίας βρίσκουμε την περιγραφή του ίδιου του Ιησού να έρχεται να παραλάβει τη μητέρα του κατά τη στιγμή του θανάτου της, για να την εισαγάγει στη δόξα του ουρανού. Παρουσιάζουν έτσι τον θάνατο της Μαρίας ως ένα γεγονός αγάπης που την οδήγησε να φθάσει στον θείο Υιό της, για να μοιραστεί μαζί του την αθάνατη ζωή. Στο τέλος της επίγειας υπάρξεώς της, Εκείνη θα είχε βιώσει, όπως ο Παύλος και ακόμη περισσότερο από εκείνον, την επιθυμία να αποχωριστεί από το σώμα για να είναι για πάντα μαζί με τον Χριστό (πρβλ. Φιλ 1, 23).
Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ – 25 Ιουνίου 1997

