V. PARAGRAF
946 Havarilerin İnanç İlkeleri Formülü’nde “Kutsal Katolik Kilisesi” dendikten sonra “Azizler birliği” gelir. Bu konu bir bakıma öncekinin açımlanarak belirtilmesidir: “Kilise bütün azizler topluluğundan başka nedir ki?”(Niketas, symb. 10) Azizler birliği kesinlikle Kilisedir.
947 “Madem ki bütün inanlılar tek bir vücut oluşturuyorlar, birilerinin iyiliği ötekilere iletilmiş olur. ( … ) Kilise’de bu tarz bir iyilikler birliği olduğuna inanmak gerekir. Fakat Kilise’ nin en önemli üyesi Mesih’tir, çünkü baş Odur ( … ). Böylelikle, Mesih’in iyiliği bütün üyelere iletilmiş olur, bu iletim de Kilise sırlarıyla yapılır.”(A. Aquinolu Thomas, symb. 10.) “Bu Kilise bir tek ve aynı Ruh tarafından yönetildiğine göre, almış olduğu bütün iyilikler doğal olarak herkesin ortak malı olur.”(Catech. R. 1, 10, 24)
948 Öyleyse “Azizler birliği” ifadesinin birbirine sıkı sıkıya bağlı iki anlamı vardır: “Kutsal şeylerde birlik, sancta” ve “aziz insanlar arasındaki birlik, sancti”.
“Sancta sanctis! (aziz olanlar için kutsal olan şey)” sözleri Doğu litürjilerinin çoğunda kutsal ekmekle şarabın kaldırıldığı sırada komünyon dağıtımından önce ayini yöneten tarafından söylenir. İnanlılar (sancti) Mesih’in Kanı ve Eti ile (sancta) Kutsal Ruh’un komünyonunda (Koinônia) gelişebilmek ve onu dünyaya iletebilmek amacıyla beslenirler.
949 Kudüs’teki ilk Hıristiyan cemaatinde, müritler “kendilerini havarilerin öğretişine, kardeş beraberliğine, ekmek bölmeye ve duaya adadılar” (Hİ 2, 42):
İmanda birlik. İnanlıların imanı, havarilerden alınan paylaşıldığında yaşam hazinesi olan Kilise’nin imanıdır.
950 Kilise sırları birliği. “Kilise sırlarının bütün meyveleri herkese aittir. Çünkü Kilise sırları, özellikle de insanların Kiliseye girdikleri kapı olan Vaftiz sırrı, onların hepsini birbirleriyle birleştiren ve Mesih İsa’ya bağlayan kutsal bağlardır. Azizler birliği, Kilise sırlarının birliğidir ( … ). ‘Birlik’ adı her birine uygulanabilir, çünkü her biri bizi Tanrı’ya bağlar (…). Ama bu tanım ötekilerden daha çok Efkaristiya’ya uyar, çünkü özellikle o bu birliği tamamlar.”(Catech. R. 1, 10, 24)
951 Karizmalar birliği: Kilise’nin birliğinde Kutsal Ruh “her seviyedeki inanlıya ( … ) Kilise’nin kurulması için özel lütuflar dağıtır”(LG 12). O halde, “herkesin ortak yararı için herkese Ruh’u belli eden bir yetenek verilmiştir”(1 Kor 12, 7).
952 “Her şeylerini ortak kabul ediyorlardı” (Hİ 4, 32): “Gerçek Hıristiyan sahip olduğu her şeyi herkesin ortak malı olarak görmeli, muhtaç ve yoksul durumdaki benzerinin yardımına koşmaya her zaman hazır olmalıdır.”(Catech. R. 1, 10, 27) “Hıristiyan Rab’bin iyiliklerinin bir vekilharcıdır.(Bkz. Lk 16, 1. 3)
953 Sevgide birlik: Sanctorum communio’da “hiçbirimiz kendimiz için yaşamayız, hiçbirimiz de kendimiz için ölmeyiz” (Rom 14, 7). “Bir üye acı çekerse, bütün üyeler birlikte acı çeker. Bir üye onurlandırılırsa, bütün üyeler birlikte sevinir. Sizler Mesih’in bedenisiniz, ayrı ayrı da olsa bu bedenin üyelerisiniz” (1 Kor 12, 26-27). “Sevgi kendi çıkarını düşünmez”(Bkz. 10, 24) (1 Kor 13, 5). Azizlerin birliğine dayanan, ölü ve diri bütün insanlarla bu dayanışma içinde sevgiyle yapılan en küçük davranış etkisini herkesin üstünde gösterir. Her günah bu birliğe zarar verir.
II. Gökteki ve yeryüzündeki Kilise’nin birliği
954 Kilise’nin üç durumu. Ölümün yok edileceği, her şeyin Mesih İsa’ya tabi olacağı zamanı, Rab İsa’nın bütün melekleriyle görkemli gelişini beklerken, müritlerinden bazıları yeryüzündeki yolculuklarına devam etmektedir; yaşamları sona eren başkaları da arınmaktadır hâlâ; başkaları ise yücelik içinde “tek Tanrı’yı üç Kişilikte olduğu gibi tam aydınlıkta seyretmektedirler”(LG 49):
Bununla birlikte hepimiz, değişik derece ve değişik biçimlerde de olsa Tanrımıza aynı övgü ilahisini söyleyerek, Tanrımıza ve benzerimize karşı aynı sevgi ortaklığı içindeyiz. Nitekim, Mesih’ten olanlar ve Onun Ruhu’nu taşıyanlar, bir tek Kilise’yi oluştururlar ve Mesih’te karşılıklı olarak bir bütün oluştururlar.(LG 49)
955 “Henüz yolda olan kişilerle Mesih’in huzuru içinde yatanlar arasındaki birlik içinde en küçük bir kopukluk yoktur; tersine, Kilise’nin sabit inancına göre, bu birlik tinsel iyiliklerin değiş tokuşu ile daha güçlenmiştir.”(LG 49)
956 Azizlerin arabuluculuğu. “Gerçekte Mesih’le daha yakın bağları bulunan gökteki sakinler Kilise’nin kutsallıkta daha istikrarlı olması için katkıda bulunurlar ( … ). Onlar bizler için Baba’nın yanında insanlar ve Tanrı arasındaki tek Aracı olan Mesih İsa aracılığıyla yeryüzünde kazandıkları sevapları sunarak arabulucuk yapmaya devam ederler ( … ). Onların kardeşçe kaygıları bizim zavallılığımıza en büyük destektir.”(LG 49)
Ağlamayın, öldükten sonra size daha yararlı olacağım ve size yaşarken edebildiğimden de etkili şekilde yardım edeceğim.(A. Dominicus, ölürken, dostlarına söylediği sözler, bkz. Jourdain de saxe, lib. 93)
Cennetteki vaktimi yeryüzünde iyilik yaparak geçireceğim.(Azize Thérése de I’Enfant-Jésus, verba)
957 Azizlerle birlik. “Cennet sakinlerine, onların örnek davranışlarının anısı adına derin saygı göstermekle kalmıyor, aynı zamanda bu sayede kardeş sevgisiyle bütün Kilise’nin birliğini Kutsal Ruh’ta güçlendirmeye çalışıyoruz. Yeryüzündeki Hıristiyanlar arasındaki birlik gibi her şey nasıl bizi Mesih’e daha yaklaştırıyorsa azizler birliğindeki cemaat de bizi Mesih’e birleştirir. Tanrı Halkı tüm yaşamı ve lütfunu, liderlerinden alır.”(LG 50)
Mesih’e tapıyoruz, çünkü O Tanrı’nın Oğludur; dinşehitlerine gelince, onları Rab’bi örnek alan müritler olarak seviyoruz, krallarına ve efendilerine karşı gösterdikleri dindarlıktan dolayı doğru da yapmış oluyoruz; bizler de onların dostları ve arkadaşları olabilsek.(A. Polykarpos, mart. 17)
958 Ölülerle birlik. “Öncelikle Mesih İsa’nın mistik bedeninin içinde mevcut olan bu birliği benimseyelim, Kilise yeryüzünde yol alan üyeleri aracılığıyla Hıristiyanlığın ilk zamanlarından beri ölülerini, onlar için dua ederek büyük bir saygıyla andı; çünkü ‘ölülerin günahlarından kurtulması amacıyla onlar için dua etmek düşüncesi kutsal ve dindarca bir düşüncedir’(LG 50) (2 Mak 12, 45).” Onlar için yaptığımız dua yalnızca onlara yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda arabuluculuklarını bizim yararımıza kullanmalarına da neden olur.
959 Tanrı’nın biricik ailesinde. “Çok Kutsal Üçlü-Birlik’e karşı duyulan sevgi ve gösterilen ortak övgü bizleri birbirimize bağlar, Tanrı’nın oğulları olarak bizler Mesih’te tek bir aile oluştururuz, böylece Kilise’nin derin Tanrı çağrısına cevap vermiş olururuz.”(LG 51)
ÖZET
960 Kilise “azizler birliği”dir: Bu ifade öncelikle “kutsal şeyleri” (sancta), her şeyden önce de “Mesih’te tek bir Vücut oluşturan inanlıların birliğini gerçekleştiren ve gösteren Efkaristiya ile belirtilir”(LG 3).
961 Bu ifade “kutsal kişilerin” (sancti) “hepimiz için ölen” Mesih’teki birliğini de belirtir, öyle ki Mesih uğruna ve Mesih’te davranan ve acı çeken herkes için meyve versin.
962 “Mesih inanlıların hepsinin birliğine inanıyoruz, yeryüzünde yolculuk halinde olanlar, arınmalarını tamamlamakta olan ölüler, cennetteki çokmutlular, hepsi birlikte bir tek Kilise’yi oluşturur, biz de bu birlikte dualarımızın Tanrı’nın ve azizlerin bağışlayıcı sevgisinin kulağının her zaman kirişte olduğuna inanıyoruz.”(APF 30)
VI. PARAGRAF
Mesih’in Annesi, Kilise’nin Annesi
963 Meryem Ana’nın Mesih’in ve Kutsal Ruh’un gizinde aldığı rolden söz ettikten sonra, şimdi de Kilise’nin gizinde aldığı yeri incelemek uygun düşecektir. “Nitekim, Meryem Ana ( … ) Tanrı’nın ve Kurtarıcı’nın gerçek Annesi olarak kabul edilir ve saygı görür ( … ). Meryem Ana aynı zamanda sevgisiyle Kilise’de bu Liderin üyeleri olan inanlıların doğuşuna katkıda bulunarak Mesih’in üyelerinin de gerçekten Annesidir.”(LG 53, A. Augustinus’tan aktarma, virg. 6) ” … Meryem Mesih’in Annesi, Kilise’nin Annesidir.”(XI. Paul, 21 Kasım 1964’teki konuşması)
I. Meryem’in Kilise’ye karşı analığı
Oğluna tamamen bağlı olarak …
964 Meryem Ana’nın Kilise’ye karşı rolü Mesih’le olan birlik ve beraberliğinden ayrılmazdır, doğrudan ondan çıkar. “Esenlik çalışmasındaki Meryem Ana’nın Oğlu’yla olan bu birlik ve beraberliği bakire olarak Mesih’e gebe kaldığı saatten ölümüne dek aşikârdır.”(LG 57) Özellikle de acıları çektiği saatte aşikârdır:
Meryem Ana iman yolculuğunda, Oğluyla olan birlik ve beraberliğini Haça kadar bağlılıkla koruyarak, orada Tanrı tasarısına uygun olarak ayakta biricik Oğluyla birlikte feci şekilde acı çekerek, bir ana yüreğiyle onun fedakârlığına katılarak, kendi etinden doğan kişinin kendini kurban olarak sunmasına sevgisinin rızasını göstererek, Haç üzerinde can çekişirken Anasını havarisine “Kadın, işte oğlun”(LG 58) (Yu 19, 26-27) diyerek emanet eden aynı Mesih İsa ile birlikte ilerledi.
965 Oğlunun Göğe Çıkışından sonra Meryem Ana “yeni doğmakta olan Kilise’ye dualarıyla destek oldu”(LG 69). Meryem Ana’ yı havariler ve bazı kadınlarla birlikte “dualarıyla, Cebrail’in kendisine gebe kalacağını haber verdiği zaman kendisini gölgesi altına alan Kutsal Ruh’un armağanının gelmesi çağrısında bulunurken görüyoruz”(LG 59).
… göğe kaldırılışında da …
966 “Tanrı tarafından ilk günahın her türlü zararından muaf tutulan lekesiz Bakire, yeryüzündeki yaşamını tamamladıktan sonra, günahı ve ölümü(LG 59, bkz. Çokmutlu bakire Meryem’in göğe kaldılırış dogmasının Papa XII. Pius tarafından 1950’de ilan edilmesi: DS 3903)
yenen Rablerin Rabbi Oğluna daha uygun olabilmek için ruhu ve bedeniyle göğe çıkarıldı, Rab tarafından evrenin Kraliçesi olarak yüceltildi.” Meryem Ana’nın göğe çıkarılması Oğlunun Dirilişi’ne eşsiz bir katılımı ve öteki Hıristiyanların dirilişini öncelemektir:
Ey Tanrı’nın Annesi, doğum sırasında bakireliğini korudun, uykun sırasında dünyayı terk etmedin: Diri Tanrı’ya gebe kalan sen, Yaşamın kaynağına vardın, dualarınla ruhlarımızı ölümden kurtaracaksın.(Bizans litürjisi, Meryem Ana’nın Ölümü bayramı, 15 Ağustos, Troparion)
967 Baba’nın iradesini, Oğlunun kurtarıcı çalışmasını, Kutsal Ruh’un her davranışını tamamen benimsemesiyle Meryem Ana Kilise için iman ve sevgi konusunda örnek alınacak kişidir. Bununla o “Kilise’nin mutlak biricik ve çok seçkin bir üyesidir”(LG 53), hatta ona, Kilise’nin “örnek gerçekleşmesi”dir (typus) diyebiliriz.(LG 63)
968 Ama Kilise’ye ve bütün insanlığa göre rolü daha da öteye gider. “O ruhlara ebedi yaşam verilsin diye itaatiyle, umuduyla, şiddetli sevgisiyle Rab’bin eserine son derece eşsiz bir işbirliği getirdi. Onun içindir ki o bizim için lütuf düzeninde Ana olmuştur.”(LG 61)
969 “Cebrail’in ona gebe kalacağını bildirdiği gün imanıyla gösterdiği rıza ve Haçın altında metanetle kalmasından itibaren lütuf düzeni (ekonomi) içindeki Meryem’in bu analığı, seçilmiş kişilerin sayılarının tamamlanmasına kadar durmadan devam edecektir. Nitekim, göğe kaldırılışından sonra da esenlik içindeki rolü bitmemiştir: Yinelenen arabuluculuğu ile ebedi esenliğimizi sağlayan armağanları garanti altına almaya devam etmektedir. ( … ) Onun içindir ki, Meryem Ana’ ya Kilise’de avukat, yardımcı, yardıma koşan, arabulucuk yapan diyorlar.”(LG 62)
970 “Meryem Ana’nın insanlara karşı olan analığı hiçbir suretle Mesih’in tek arabulucu oluşunu gölgelememektedir, tersine bunun iyi bir şey olduğunu göstermiştir. Çünkü Meryem Ana tarafından gelecek bütün esenlikli etki ( … ) Mesih’in sevaplarının bolluğundan gelmektedir; bu etki her şeyde ona bağlı olan ve bütün iyiliğini ondan alan onun arabuluculuğuna dayanır.”(LG 60) “Nitekim hiçbir yaratık insan olmuş kurtarıcı Kelâm ile aynı düzeye konamaz. Nasıl ki Mesih’in rahipliği gerek hizmetkârları gerek inanlı halk tarafından paylaşılıyorsa, nasıl ki Tanrı’nın biricik iyiliği çeşitli biçimler altında gerçekten yaratıklara yayılıyorsa, aynı şekilde Kurtarıcılığın tek arabuluculuğu da, biricik kaynağa bağlı olarak yaratılanlar tarafından gerçekleştirilecek bir işbirliğine yol açar.”LG 62
971 “Bütün kuşaklar beni mübarek sayacak” (Lk 1, 48): “Kilise’nin Meryem Ana’ya gösterdiği dindarlık Hıristiyan kültünün özünde vardır.”(MC 56) Meryem Ana’ya Kilise tarafından haklı ve yerinde olarak özel bir kültle saygı gösterilir. Gerçekten de, en eski zamanlardan beri, Meryem Ana’ya Tanrı’ nın Annesi adıyla saygı gösterilmiştir; inanlılar tehlike ve ihtiyaç anlarında onun korumacılığına sığınırlar ( … ). Bu kült ( … ) biricik mutlak bir nitelik göstermesine karşın; ( … ) insan olmuş Kelâm’a, aynı şekilde Baba’ya ve Kutsal Ruh’a yapılan tapınma kültünden temelde farklıdır; “bu, tapınmayı büyük ölçüde gayretlendirir”(LG 66). Tanrı’nın Annesine(Bkz. SC 103) vakfedilen litürjik bayramlar ve Meryem Ana duaları, örneğin “İncil’in özeti olan Tespih Duası”(Bkz. MC 42) Meryem Ana’ya duyulan derin bağlılığın ifadesidir.
III. Meryem Ana – Kilise’nin ahretsel ikonası
972 Kilise’nin başlangıcından, misyonundan ve yazgısından söz ettikten sonra en iyi şekilde sonuca bağlamayı, bakışımızı Meryem Ana’ya çevirerek yapabiliriz. Kilise’nin kendi gizinde, “iman yolculuğu”nda ne olduğunu ve yolculuğunun sonunda vatanında ne olacağını onda görebiliriz. Kilise’nin Rab’ bin Annesi ve kendi Annesi olarak saygı gösterdiği kişiyi “Çok Kutsal ve bölünmez Üçlü-Birlik’in yüceliğinde”, “bütün azizlerin birliğinde”(LG 69) bekler bulacaktır:
İsa’nın Annesi Ruhu ve bedeniyle şimdiden yüceltilmiş olduğu cennette, gelecek dünyadaki Kilise’nin kendi tamamlanmasının başlangıcı ve temsili olduğu gibi, yeryüzünde de, Rab İsa’nın gelişini beklerken, yolculuk halindeki Tanrı Halkının önünde bir teselli ve güvenceli bir umut işareti olarak şimdiden parlamaktadır. LG 68
ÖZET
973 Meleğin haberine “Evet” diyerek ve Söz’ün insan olma gizine rıza göstererek Meryem Ana Oğlunun yapacağı her işe zaten katılmaktadır. Meryem Oğlunun Kurtarıcı ve mistik Bedenin başı olduğu her yerde Anadır.
974 Meryem Ana bu dünyadaki yaşamını tamamladıktan sonra bedeni ve ruhuyla birlikte göğe kaldırıldı, oradan Bedeninin bütün üyelerinin dirilişini önceleyerek Oğlunun Dirilişinin yüceliğine katılmaktadır.
975 “Tanrı’nın Çok Kutsal Annesinin, yeni Havva’nın, Kilise’ nin Annesinin cennette Mesih’in üyelerine karşı analık rolüne devam ettiğine inanıyoruz.”APF 15
