in

Müslümanlara Açıklanan İncil ve İnciller

bible-1136785_1280
Foto di Aritha da Pixabay

I. Müslümanlar soruyor

  • Neden bir değil de dört İncil var? Hangi İncil asıl olanı?
  • İnciller arasındaki farklılıklar, değiştirildiklerine bir kanıt değil mi?
  • Tek tek kitaplar yazarlarının adını taşırken (Yeşaya, Matta, Markos vb.) Kitabı Mukaddes nasıl Tanrı Sözü olabilir? Bu yazarlar en fazla kendilerine indirilen vahyin aktarıcıları olabilirler.
  • İslamiyetin kabul edilen aktarılarındaki (Hadisler) gibi aktarıcılar ne vahyin doğrudan tanıkları, ne de aktarıcıların silsilesinde değilken, nasıl olur da Kitabı Mukaddesin kitaplarının yazarları güvenilir aktarıcılar olabilirler? Örneğin Luka İsa’yla hiç karşılaşmamıştır, üstelik kendisine bilgileri aktaranların adlarını da vermiyor (bkz. Luka 1,1-4).

II. İslami Görüş

Genel olarak

Temel olarak İnciller, bütün Kitabı Mukaddes gibi, Müslümanlar tarafından Kur’an ölçü alınarak değerlendirilir. İslam inancı Kur’an’ı Tanrı tarafından vahyedilen her kutsal yazı için model ve ölçüt olarak görmektedir. Vahiy, peygambere yapılmıştır. Peygamber bu sözün taşıyıcısından ne daha eksiği ne de daha fazlasıdır. Metin bir defalık ve değişmez biçimde, hiçbir insani etki olmaksızın oluşmuştur.

Kur’an gerçeğin ölçütüdür (furkan). Diğer her kutsal yazı bununla ölçülmelidir. Kitabı Mukaddes, İnciller de dahil, ancak Kur’an’la uyum içindeyse Tanrı Sözü olarak görülebilir. Kur’an’a sahip olanın diğer yazıları okumaya ihtiyacı yoktur. Onların hepsi ya değiştirilmiş ya da en azından yanlış anlaşılmışlardır. Asıl olarak verilen metinle artık uyum içinde değildirler. Bu yüzden Müslümanlar arasında Kitabı Mukaddesi okumak için çok az ilgi vardır, o da ancak Hristiyanların kendilerine özgü öğreti ve ibadet şekillerini nereden kaynaklandırdıklarını öğrenme merakından. Bununla birlikte böylesi bir merak Müslümanlar arasında Kur’an’ın açıkça ve ebediyen geçerli gerçeğinden kuşku duymak gibi bir şüpheyle karşılanır.

Detaylı olarak

1.

Yalnızca tek bir Kitap vardır, bütün kitapların anası (Ummü’l-Kitab, Kur’an, Âl-i İmrân 7; Ra’d 39; Zuhruf 4). O Tanrı’nın sözüdür ve en iyi korunan levhada saklanmaktadır (Levh-i Mahfuz, Kur’an, Bürûc 22). Bu asıl yazı zaman içerisinde seçilen peygamberlere vahyedilmiştir: Musa’ya Tevrat şeklinde (aşağı yukarı Tevrat’ın ilk beş kitabına benzemektedir); Davut’a Zebur şeklinde; İsa’ya İncil şeklinde ve sonunda Muhammed’e Arapça Kur’an şeklinde. Bütün bu kitaplar indirilmişler, Tanrı tarafından görevleri bunu bozulmadan, kelime kelime aktarmak olan peygamberlere yazdırtılmışlardır.

2.

Bütün bu kitaplar, ebedi kitabın birer versiyonudurlar. Hepsi de aynı ve tek mesajı içerirler. Bu bir uyarıdır: Tek ve ebedi Tanrı’ya tapınacak, O’na hizmet edecek ve kimseyi O’nun yerine koymayacak ya da O’na eş tutmayacaksın. Yahudi ve Hristiyanların kutsal kitapları, Tanrı Sözünün son ve en mükemmel şekli olarak Arapça ve bütün vahyin gerçeğini en açık ve güzel şekilde içeren Kur’an’la buraya kadar uyum içindedir. Kitabı Mukaddes ile Kur’an arasında eksik olan uyumun nedeni ise Yahudi ve Hristiyanların kendi kitaplarını hatasız korumamış, aksine tahrif etmiş olmalarıdır (harrafa).

3.

İslami teologlar ve savunucular Tevrat ve İncil’in tahrif edilmiş olduğunu değişik yollardan kanıtlamaktadırlar.

3.1

Kitabı Mukaddesin ilk beş kitabı (Tora) tamamen Musa’nın kitabı olamaz; örneğin Musa’nın 5. kitabı (Yasanın Tekrarı) 34,5-8 Musa’nın ölümünden bahsediyor. Bu ayetleri bir başkasının yazmış olması gerekir. Kitabı Mukaddeste başka eklemeler de vardır.

3.2

Yeni Ahit’teki İnciller çelişkilerle doludur, örn. İsa’nın soy ağacı, Kudüs’e girişi, Petrus’un inkârı gibi. Ayrıca bu İnciller dört farklı yazar tarafından kaleme alınmıştır, içlerinden en az biri İsa’yı asla görmemiştir. Bu nedenle güvenilir hadis (hadis mütevatir) kavramında belirlenen güvenilir aktarım için en temel kriteri yerine getirmemektedir: Peygamberin bir sözü ya da yaptığı bir şey hakkındaki aktarının zincirleme aktarımı içinde ilk aktarana dek varması gerekir.

3.3

Hristiyanlar bir dizi İncili geçerli kabul etmediklerini itiraf etmektedirler. Bunları örneğin apokrif İnciller olarak adlandırmaktadırlar. Bunlardan birisinin Kur’an’la uyum içindeki gerçek İncil olması gerekir. Birçok Müslüman bu gerçek İncilin yeniden bulunduğuna inanmaktadırlar: Barnabas İncili.

3.4

Hristiyanlar Muhammed’in gelişiyle ilgili önbildiriyi hem Tevrat’tan hem de İncil’den silmişlerdir (bkz. Kur’an, A’râf 157; Saff 6). Buna rağmen bu önbildirinin izleri bugünkü Kitabı Mukaddeste bulunmaktadır. Tevrat, Musa gibi bir peygamberin geleceğinden bahsetmektedir (bkz. Tesniye-Yasanın Tekrarı 18,15: “Tanrınız RAB size aranızdan, kendi kardeşlerinizden benim gibi bir peygamber çıkaracak. Onu dinleyin”; Tesniye-Yasanın Tekrarı 18,18: “Onlara kardeşleri arasından senin gibi bir peygamber çıkaracağım. Sözlerimi onun ağzından işiteceksiniz. Kendisine buyurduklarımın tümünü onlara bildirecek.”). Yuhanna İncili (14,17) gelecek ve size tüm gerçeği öğretecek birinden bahsetmektedir.

3.5

Buna rağmen geçmişte ve günümüzde (1) Kitabı Mukaddesin bugünkü şekliyle metinsel otoritesini kabul eden Müslüman din adamları vardır. Onlara göre, Kur’an’ın bahsettiği tahrif metnin değiştirilmesi şeklinde değil, yalnızca Kitabı Mukaddesin ifadelerinin Yahudiler ve Hristiyanlarca baştan beri (Pavlus!) yanlış yorumlanması şeklindedir. Günümüzde bazı başka Müslüman (2) yazarlar İncillerin tarihi olayların bilgi ve bilinci içinde ortaya çıktıklarını kabul etmektedirler. Ancak bu Hristiyan yorumunun diğer yorumları ve Müslüman yorumunu da olanaksız kılmadığını eklemektedirler.

3.6

Aynı şekilde bazı Müslüman bilimadamları (3) da Kur’an’ı modern metin yorumlama prensiplerine göre yorumlamaya başladılar. Ancak kendilerine toplumlarında siyasi ve akademik yönden büyük zorluklar çıkarılmaktadır.

III. Hristiyan Görüşü

1.

Hristiyanlar için Tanrı Sözü en başta Kutsal Kitabın yazısı değil, kitabın tanıklık ettiği olaydır, yani insanlık tarihi içerisinde Tanrı’nın kendini vahyetmesi. Eski Ahit Mısır’dan çıkışa, Mısır’a kölelikten kurtuluş olarak tanıklık eder, Sina Dağı’nda Tanrı’nın halkla antlaşmasını aktarır ve kutsal topraklara sahip olunuşu, halkına kurtarır şekilde yakın olan ve onlarla kalmak isteyen Tanrı’nın sevgisi olarak açıklar. Hristiyanlar Yeni Ahit’in (İncil) yazılarında, İsa Mesih’in Tanrı Sözü olarak İsrail’in Tanrısı’nın bütün halklar için tamamlayıcı ve mükemmel vahyi olduğu şeklindeki inançlarını vurgularlar. Örneğin, İsa’nın eziyetlere uğrayıp çarmıha gerilmesi ile ilgili İncillerin aktarılarını karşılaştırınca ortaya çıkan bir sözcük seçimi ve ifade farklılıkları vardır. Yeni Ahit’teki bütün aktarıların ortak yanı İsa’nın yaptıkları ve sözlerini O’nun dirilişinin ışığında ortaya koymalarıdır. Ancak İsa’nın dirilişi O’nun gerçek kişiliğini ve sözlerinin derinliğini açığa çıkarmıştır.

2.

İnciller de dahil, Kitabı Mukaddes, Tanrı’nın esinlediği yazarlar tarafından kaleme alınmıştır. Tanrısal esinleme altında yazıldıkları için Tanrı sözüdürler. Kitabı Mukaddesin kitaplarının çoğu belli bir dönem sözlü aktarıdan sonra adım adım yazıya geçirilmiş olan metinlerdir. Sonuç ise, Kutsal Kitap’ın, Eski ya da İlk Ahdin ve Yeni ya da İkinci Ahdin, Kilise onları koruduğu şekilde metinlerinin biraraya toplanmış hali, Kitabı Mukaddestir. Kilisenin inancına göre bu kutsal kitap, bütünlük içinde Tanrı’nın işleri ve kendini vahyine tanıklık etmektedir. Bu nedenle imanlı olarak onda Tanrı’nın sözü ile biraraya geliriz. Havariler devamlı olarak kutsal yazılara (yani Eski Ahit’e) işaret ediyor, gönderme yapıyorlardı. Bu nedenle, Eski ve Yeni Ahit’te Tanrı’nın sözünü tanımak için Eski Ahit’i de öğrenmemiz gereklidir.

3.

Tanrı’nın sözü, insani sözlerde, yani insan dilinde karşımıza çıkar. Peygamberler, kendilerine iletilen Tanrı Sözünü detaylı vurgulamalarla dinleyicilerine aktardılar. Öğrenciler ve öğrenci grupları bunu kendi durumlarında tekrar kullanırlar. İnciller mesajı ilk Hristiyan topluluklarının çevresine duyururlar. Bu, neden Eski ve Yeni Ahit’te farklılıklar olduğunu açıklar. Onlar aynı vahyin farklı görüş açılarıdır. Kitabı Mukaddesin yazarları sadece megafon durumunda değillerdir. Edinilmiş Tanrı Sözünü güncelleştirmeleriyle Tanrı’nın Sözünün diriliğine de tanıklık etmektedirler.

Modern metin analiz ilkeleri, hangi sözün ilk Hristiyan topluluklarının iman tanıklığına, hangi sözün de doğrudan İsa’ya ait olduğunu bulmaya yardım etmektedir. Kutsal yazılarda yer alan yorumların temel kurallarını kabul etmemiz, İsa’yı günümüz için de anlamamıza yardım eder.

IV. Hristiyanlar yanıtlıyor

1.

Müslümanlar İncili Kur’an’a göre yargıladıkları için öncelikle İslami bakış açısını göz önüne getirmek gereklidir. Hristiyan bakış açısını konuşmaya katmak ancak bundan sonra anlamlı olur. Hristiyanlar için İncillerin mesajıyla beslenen Hristiyan iman görüşü, iman gerçeğinin ölçütü durumundadır.

2.

Çaba sarfedilen bir diyalogda ilk olarak İnciller arasındaki farklılıkları vurgulamak ya da İnciller arasında uyum kurmaya çalışmak yararlı olmayacaktır. İçeriğe dayalı sorular ön planda yer almalıdır.

3.

Öncelikle İncil bir kitap değildir. Yunanca euangelion kelimesi müjde (kurtuluş müjdesi) anlamındadır (buşra). Müjde, İsa’nın Tanrı Oğlu olarak duyurduğu Tanrı’nın sevgisinin mesajında yer alır. Bu mesaj İsa tarafından sözlü olarak duyurulmuş, ardından onunla beraber yaşamış ve onun yaşamı, çektiği eziyetler, ölümü ve dirilişinin tanıkları olan havarileri tarafından yine sözlü olarak aktarılmışlardır.

4.

Biz İsa’nın kendisinin Tanrı Sözü, Tanrı’nın kendini vahyetmesi olduğuna inanır, tanıklık ederiz. Kur’an da İsa’yı, Tanrı Sözü olarak adlandırır (kelimetullah, Kur’an, Nisa 171; bkz. Âl-i İmrân 39-45), ancak İsa’yı Tanrı Oğlu olarak görmez.

5.

Dört İncil İsa’yı konu olarak alırlar. Dirilene olan imanın ışığında kaleme alınmışlardır. Dinleyen ya da okuyandan da aynı imanı bekler, İsa’yı Rab olarak görmelerini isterler.

6.

Bizim dört İncil olarak adlandırdığımız şey İslami sınıflandırmayla ifade edilirse – Kilisenin geleneğini, yani İsa’nın mesajının toplulukta yazılı olarak aktarılmasını oluşturur. Öncelikle sözlü olarak duyurulmuş, ilk yüzyılın ikinci yarısında yazıya aktarılmıştır. (bkz. III)

7.

Kutsal Kitap gibi İnciller de büyük oranda uyum içinde, ancak aralarında farklılıklar da gösterebilen değişik metin versiyonlarında mevcuttur. Filolojik metin incelemesi yöntemleriyle aslolan metne yaklaşmak olanaklıdır. Yeni Ahit’in mevcut en eski yazılı metin parçaları ikinci yüzyılın başlarına kadar ulaşmaktadır. Kitabı Mukaddes metinlerinin bu yöntemle incelenmiş metin örnekleri yayınlanmıştır. Belirleyici metin versiyonlarını göz önünde bulundurmaktadırlar. Daha çok tesadüfi olarak oluşan metinler (İnciller, Mektuplar) topluluklarda yazı bütününe (=Kanon) dönüştürülmüşlerdir. Bu sırada Kilise mevcut yazıların bir kısmını aslına uygun bulmamış ve bir dizi yazıyı (=apokrif yazılar) ayırmıştır.

8.

Diyalog için her iki tarafın da, karşı tarafın inancının dayandığı kutsal kitabın güvenilirliğini tanıması gerekir. Bu, Trablus’taki İslami-Hristiyan Kongresi (Libya, Şubat 1976) tarafından da talep edilmiştir.

9.

Hristiyan imanını önşart olarak koymadan da insanlar Kitabı Mukaddesin metinlerini diğer bütün tarihi metinler gibi görüp inceleyebilirler. İnciller, aynı olayın farklı yorumlarına başlangıç noktasını teşkil edebilirler. Bu şekilde Rasyonalistler, Marksistler, Yahudiler ya da Müslümanlarca yapılmış yorumlar vardır. Her yorum, yazının amacına çaba gösterdiği kadar saygıya değerdir. Buradan, Hristiyan-Müslüman diyaloğunda Kur’an ile Kitabı Mukaddes arasındaki farklılıklar hakkında da konuşulabilmesi umudu doğar.

________________________________________________

  • (1) İbni Sina (980-1037), İbni Haldun (1332-1406), Muhammed Abduh (1849-1905), Seyyid Ahmed Han (1817-1898).
  • (2) Abbas Mahmud al-Akkad (1889-1964), İsa’nın yaşamının yazarı: Abkariyyat al-Mesih (1952). Bkz. Olaf H. Schumann, Der Christus der Muslime. Köln/Wien: Böhlau, 1988, S. 111-131; Fethi Utman (doğ. 1928, Kuzey Mısır), Mit Christus in den vier Evangelien (Maa al-Mesih fi anajil al-arbaa, 1961) kitabının yazarı. Bkz. Olaf H. Schumann, a.e. S. 132-146; Halid Muhammed Halid (doğ. 1920), Maan ala al-tarik, Muhammad val Mesih (Beraberce yolda – Muhammed ve Mesih) adlı kitabın yazarı, bkz. Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World, c. II, 412-413.
  • (3) Muhammed Arkoun (doğ. 1928, Cezayir), Paris Sorbonne Üniversitesinde İslam Düşünce ve Kültür Tarihi Profesörü; Nasr Ebu Zayid (doğ. 1943, Mısır), Leiden’de İslam Bilimleri Profesörü.

Es freut mich, dass Sie die Texte unserer Webseite https://antwortenanmuslime.de auf www.amicidilazzaro veröffentlichen wollen und erlauben es gerne.
P. Christian W. Troll SJ (30/4/22)

the-assumption-of-virgin-mary-2191751_1280

XVI. Benediktus, Meryem’in Göğe Kabulünü Açıklıyor

children-5030677_1280

O’nu sevmemi istiyor (Lisieux’lü Azize Thérèse)