in

Nasıl Katolik Hristiyan Olunur?

rome-4031866_1280
Foto di Steen Jepsen da Pixabay

Katolik Hristiyan olmak, hayatın en derin ve en sevinçli deneyimlerinden biridir. Bazı kişiler bu büyük armağanı bebekliklerinde alacak kadar kutsanmışlardır ve zamanla kendilerine verilen bu büyük lütfun farkına varırlar. Diğerleri ise daha büyük çocuklar veya yetişkinler olarak Katolik topluluğuna katılırlar. Bu yazı, bir kişinin Katolik olma sürecindeki sevinçli yolculuğu ele almaktadır.

Bir kişi, Hristiyanlığa girişin üç sakramenti olan Vaftiz, Konfirmasyon ve Efkaristiya Sakramenti’ni alarak Katolik Kilisesi ile tam birliğe kabul edilir. Ancak kişinin Katolik olma süreci farklı biçimler alabilir.

Katolik Kilisesi’nde vaftiz edilen kişi, o anda Katolik olur. Kişinin Katolik yaşamı Konfirmasyon ve Efkaristiya ile derinleşir; ancak kişi Vaftiz edildiği anda Katolik Kilisesi’ne dahil olur. Bu durum, Katolik olarak vaftiz edilen çocuklar (ve daha sonra diğer iki sakramenti alanlar) için olduğu gibi, aynı anda vaftiz edilen, konfirme edilen ve Efkaristiya’yı alan yetişkinler için de geçerlidir.

Başka bir Hristiyan topluluğunda geçerli biçimde vaftiz edilmiş olan kişiler ise Katolik inancını açıklayıp Kilise tarafından resmen kabul edildiklerinde Katolik olurlar. Bu kabul genellikle hemen ardından Konfirmasyon ve Efkaristiya Sakramenti ile tamamlanır.

Bir kişinin, Vaftiz yoluyla veya inanç açıklaması yoluyla Kilise’ye kabul edilmeye hazır hale gelmeden önce hazırlanması gerekir. Bu hazırlığın süresi ve biçimi kişinin durumuna bağlıdır. Gerekli hazırlığın türündeki en temel ayrım, vaftiz edilmemiş kişiler ile başka bir Kilise’de vaftiz yoluyla zaten Hristiyan olmuş kişiler arasındadır.

Akıl çağına (yaklaşık yedi yaş) ulaşmış yetişkinler ve çocuklar için Kilise’ye giriş süreci, günümüzde bazen Yetişkinler İçin Hristiyanlığa Giriş Düzeni (OCIA) olarak da adlandırılan Yetişkinler İçin Hristiyanlığa Giriş Ayini (RCIA) tarafından yürütülür.

Vaftiz Edilmemişler İçin Hazırlık

Kilise’ye kabul için hazırlık, vaftiz edilmemiş kişinin Katolik inancını öğrenmeye başladığı ve bu inancı benimseyip benimsemeyeceğine karar vermeye başladığı araştırma dönemiyle başlar.

Katolikliğe ilk resmî adım, vaftiz edilmemiş kişinin Hristiyan olma arzusunu ve niyetini ifade ettiği Vaftiz Adayları Düzeni’ne kabul töreniyle başlar. “Vaftiz adayı” terimi, ilk Hristiyanların vaftiz edilmeye ve Hristiyan olmaya hazırlanan kişileri ifade etmek için kullandıkları bir terimdir.

Vaftiz adaylığı süresi, kişinin ne kadar öğrendiğine ve Hristiyan olma yolunda bu adımı atmaya ne kadar hazır hissettiğine bağlı olarak değişir. Bununla birlikte, vaftiz adaylığı genellikle bir yıldan daha kısa sürer.

Vaftiz adaylığının amacı, vaftiz adaylarına Hristiyan öğretisi hakkında kapsamlı bir temel sağlamaktır. “Vaftiz adaylığı süresi boyunca, onaylanmış kateketik metinlerin yardımıyla Katolik öğretisi ve ahlaki yaşamın gerçekleri hakkında kapsamlı bir katekez verilmelidir.”

Vaftiz adaylığı aynı zamanda kişilere Katolik olma arzuları üzerinde düşünme, bu arzuda güçlenme ve bu ciddi ama sevinçli adımı atmaya hazır olduklarını gösterme fırsatı vermek amacıyla düzenlenmiştir (bkz. Luka 14:27–33; 2. Petrus 2:20–22).

İkinci resmî adım, vaftiz adaylarının isimlerinin giriş sakramentlerini alacak kişilerin listesine yazıldığı Seçim Töreni ile atılır. Seçim Töreni sırasında vaftiz adayı, Hristiyan olma arzusunu ve niyetini yeniden ifade eder; Kilise de kişinin bu adımı atmaya hazır olduğuna karar verir. Normal olarak Seçim Töreni, Paskalya’ya hazırlık olan kırk günlük Oruç Devresi’nin (Lent) ilk Pazar günü yapılır.

Seçim Töreni’nden sonra adaylar daha yoğun bir düşünme, arınma ve aydınlanma dönemine girerler. Bu dönemde tövbe ve dönüşüm konusundaki bağlılıklarını derinleştirirler. Artık “seçilmişler” olarak adlandırılan vaftiz adayları, bu dönemde çeşitli ek ayinlere katılırlar.

Üç ana İnceleme Töreni, normal olarak Oruç Devresi’nin üçüncü, dördüncü ve beşinci Pazar günlerinde Kutsal Ayin sırasında kutlanır. Bu törenler, kişinin kendini sorgulaması ve tövbe etmesi için yapılan ayinlerdir. Amaçları, vaftiz adayının ruhsal durumunu ortaya çıkarmak; zayıf veya günahkâr olan yönleri iyileştirmek ve iyi ve olumlu olan yönleri güçlendirmektir.

Bu dönem boyunca vaftiz adaylarına resmî olarak Havarilerin İnancı (Credo) ve Rab’bin Duası sunulur. Bu dualar, giriş sakramentlerini alacakları gece okunacaktır.

Sakramentlerin kendisi genellikle Paskalya Arifesi’nde, yani Paskalya Pazarından önceki akşam kutlanır. O gece özel bir Kutsal Ayin düzenlenir; vaftiz adayları Vaftiz edilir, ardından Konfirmasyon alır ve son olarak Efkaristiya Sakramenti’ne katılırlar. Bu noktada vaftiz adayları Katolik olurlar ve Kilise ile tam birliğe kabul edilirler.

İdeal olarak piskopos, Paskalya Arifesi Ayini’ne başkanlık eder ve vaftiz adaylarına Konfirmasyon Sakramenti’ni verir. Ancak çoğu zaman — büyük mesafeler veya adayların sayısı nedeniyle — bu sakramentleri yerel rahip kutlar.

Hristiyanlığa giriş sürecinin son aşaması Mistagoji olarak adlandırılır. Bu dönemde yeni Hristiyanlar, daha fazla eğitim ve rehberlik yoluyla imanlarında güçlendirilir ve yerel Katolik topluluğuna daha derinden kök salarlar. Mistagoji dönemi normal olarak Paskalya Dönemi boyunca, yani Paskalya’dan Pentekost Bayramı’na kadar olan elli gün içinde sürer.

Hristiyan yaşamlarının ilk yılında, kabul edilen kişiler “neofitler” veya “yeni Hristiyanlar” olarak adlandırılırlar.

Hristiyanlar İçin Hazırlık

Daha önce geçerli biçimde vaftiz edilmiş kişilerin Kilise’nin bir parçası olma yolu, vaftiz edilmemiş kişilerin yolundan önemli ölçüde farklıdır.

Zaten vaftiz edilmiş oldukları için onlar hâlihazırda Hristiyandırlar; bu nedenle vaftiz adayı olarak kabul edilmezler. Hristiyan kimlikleri nedeniyle Kilise, onların Hristiyanlığa yeni başlayan kişilerle karıştırılmamasına dikkat eder.

“Başka bir Kilise veya kilise topluluğunda vaftiz edilmiş kişiler, vaftiz adayı olarak görülmemeli ve bu şekilde adlandırılmamalıdır. Tam Katolik birliğine kabul edilmeleri için gerekli doktrinsel ve ruhsal hazırlık, kişinin durumuna göre belirlenmelidir; yani vaftiz edilmiş kişinin bir iman topluluğu içinde ne ölçüde Hristiyan yaşamı sürdürdüğüne ve Kilise ile olan bağlılığını derinleştirmek için uygun bir katekez alıp almadığına bağlı olmalıdır.” (NSC 30)

Vaftiz edilmiş ancak Hristiyan inancı konusunda hiç eğitim almamış veya Hristiyan olarak yaşamamış kişiler için, vaftiz adaylarına verilen eğitimin büyük bölümünü almaları uygun olabilir. Ancak onlar yine de vaftiz adayı değildirler ve bu şekilde adlandırılmamalıdırlar (NSC 3). Bu nedenle vaftiz adaylarına özgü İnceleme Törenleri gibi ritüellere katılmamalıdırlar. Hatta “iman açıklaması, Rab’bin Duası ve İncil kitaplarının sunulması törenleri, yalnızca Hristiyan eğitimi ve oluşumu almamış kişiler için uygun değildir.” (NSC 31)

Hristiyan inancı konusunda eğitim almış ve Hristiyan olarak yaşamış kişiler için durum farklıdır.

“Hristiyan olarak yaşamış ve yalnızca Katolik geleneği hakkında eğitime ve Katolik topluluğu içinde bir deneme sürecine ihtiyaç duyan vaftiz edilmiş kişiler, vaftiz adayları için uygulanan tam programa tabi tutulmamalıdır.” (NSC 31)

Bu nedenle, vaftiz adaylarının katıldığı aynı kapsamlı RCIA programına katılmaları gerekmez.

Kilise’ye kabul edilmelerinin zamanı da farklıdır.

“Bu vaftiz edilmiş Hristiyanların vaftiz adaylarıyla karıştırılmaması ve başka bir Kilise veya kilise topluluğunda kutlanan Vaftiz Sakramenti hakkında yanlış anlaşılmalara veya yanlış izlenimlere yol açılmaması için, tam birliğe kabulün Paskalya Arifesi’nde gerçekleştirilmemesi tercih edilir.” (NSC 33)

Bunun yerine kabul törenleri, topluluğun Pazar günü kutladığı Kutsal Ayin sırasında gerçekleştirilmelidir. Böylece onların zaten Kilise’nin ayinsel yaşamına katılmış Hristiyan imanlılar oldukları ve şimdi Katolik Kilisesi’nin Efkaristiya topluluğuna kabul edildikleri açıkça anlaşılır. (NSC 32)

Katolik Kilisesi’ne kabul edilen Hristiyanlar, gerekli hazırlığın miktarı ve kabul zamanlaması konusunda kendi ruhani rehberleri ve/veya piskoposlarıyla görüşmelidirler.

Tanrı ile Barış

Vaftiz Sakramenti, ondan önce işlenen bütün günahları bağışlar. Ancak Hristiyanlar zaten vaftiz edilmiş oldukları için, Konfirmasyon ve Efkaristiya Sakramenti’ni almadan önce Vaftiz’den sonra işledikleri ağır günahları itiraf etmeleri gerekir.

Bazı durumlarda bu, kişinin vaftizi ile Katolik Kilisesi’ne kabulü arasında uzun yıllar geçmiş olması nedeniyle zor olabilir. Böyle durumlarda aday, hatırlayabildiği ağır günahları türlerine göre itiraf etmeli ve mümkün olduğu ölçüde bu günahları ne sıklıkla işlediğini belirtmelidir. Her zaman olduğu gibi, İtiraf Sakramenti’nde verilen bağışlanma, kişi bütün ağır günahlardan tövbe etmeye gerçekten niyet ettiği sürece hatırlayamadığı ağır günahları da kapsar.

Katolik Kilisesi’ne kabul edilecek Hristiyanlar, kabul edilmeden önce İtiraf Sakramenti’ni almalıdırlar (bunun ne zaman yapılacağı konusunda belirlenmiş özel bir zaman yoktur). Böylece kabul edildiklerinde ve Konfirmasyon aldıklarında lütuf durumunda olduklarından emin olabilirler. İman eğitimleri, sık sık İtiraf Sakramenti’ne katılmanın Katolik yaşamının önemli bir parçası olduğunu vurgulamalıdır:

“Tam birliğe kabul edilecek adaylarla İtiraf Sakramenti’nin kutlanması, kabul töreninden önce ve ayrı bir zamanda gerçekleştirilmelidir. Bu adayların oluşumunun bir parçası olarak, bu sakramentin düzenli olarak kutlanması teşvik edilmelidir.” (NSC 36)

Hristiyan kişi, iman açıklaması ve resmî kabul yoluyla Kilise ile tam birliğe girer. İman açıklaması sırasında aday şu sözleri söyler:

“Kutsal Katolik Kilisesi’nin inandığı, öğrettiği ve Tanrı tarafından vahyedilmiş olarak sunduğu her şeye inanıyor ve kabul ediyorum.”

Bunun ardından piskopos veya rahip, kişiyi şu sözlerle resmen Kilise’ye kabul eder:

“[İsim], Rab seni Katolik Kilisesi’ne kabul ediyor. O’nun sevgi dolu merhameti seni buraya getirdi; böylece Kutsal Ruh’un birliği içinde, açıkladığın imanla bizimle tam birliğe sahip olabilirsin.”

Daha sonra piskopos veya rahip normal olarak Konfirmasyon Sakramenti’ni verir ve Efkaristiya’yı kutlar; yeni Katolik kişi ilk kez Efkaristiya’ya katılır.

Özel Durumlarda Kabul

Bazı durumlarda, bir kişinin Vaftiz Sakramenti’nin geçerli olup olmadığı konusunda şüphe bulunabilir. Mezhep ayrımı gözetilmeksizin bütün vaftizler geçerli kabul edilir; ancak ciddi bir araştırmadan sonra kişinin suyla ve Üçlü Birlik formülüyle (“… Baba, Oğul ve Kutsal Ruh’un adıyla”) vaftiz edildiğinden veya vaftiz eden kişinin ya da vaftiz edilen kişinin gerçek bir vaftiz niyetine sahip olmadığından şüphe etmek için haklı bir neden ortaya çıkarsa durum farklıdır.

Bir kişinin vaftizinin geçerliliği (veya kişinin hiç vaftiz edilip edilmediği) konusunda şüphe varsa, aday koşullu vaftiz alır. Bu vaftizde kullanılan formül şöyledir:

“Eğer daha önce vaftiz edilmediysen, seni Baba, Oğul ve Kutsal Ruh’un adıyla vaftiz ediyorum.”

“Koşullu vaftiz… gerekli olduğunda, topluluğun halka açık litürjik toplantısında değil, özel olarak ve yalnızca piskopos tarafından belirlenen sınırlı tören kurallarına göre kutlanmalıdır. Tam birliğe kabul ise daha sonra topluluğun Pazar günü kutladığı Kutsal Ayin sırasında gerçekleşmelidir.” (NSC 37)

Başka bir özel durum, Katolik olarak vaftiz edilmiş ancak iman konusunda yetiştirilmemiş veya Konfirmasyon ve Efkaristiya Sakramenti’ni almamış kişilerle ilgilidir.

“Vaftiz edilmiş yetişkin Katolikler, yeterli kateketik eğitim almamış veya Konfirmasyon ve Efkaristiya Sakramenti’ne kabul edilmemiş olsalar bile, bu sakramentlere hazırlık için olağan vaftiz adaylığı formasyonunun bazı unsurlarından, tören kurallarına uygun olarak yararlanabilirler. Bu durum, ‘Vaftiz Edilmemiş Yetişkinlerin Konfirmasyon ve Efkaristiya Sakramenti İçin Hazırlığı’ başlığı altında belirtilen ilkelere göre düzenlenir.” (NSC 25)

O Gün İçin Bekleyiş!

Kilise üyeliğinin sıcak kucağını deneyimlemek ve Katolik topluluğunun yaşamına katılmak için beklemek, yoğun bir özlem ve beklenti dönemi olabilir. Bu bekleme ve düşünme süresi gereklidir; çünkü Katolik olmak önemli bir olaydır.

Ancak beklemek zor olabilir; çünkü kişi özellikle Efkaristiya Sakramenti’ne, Kilise’nin ayinsel yaşamına ve sadık bir Katolik olmanın getirdiği güven ve sevince katılmayı arzular. Bununla birlikte, kişi henüz tam olarak dahil edilmeyi beklerken bile Kilise ile gerçek bir ilişkiye sahiptir.

Zaten Hristiyan olan kişiler için, vaftizleri onları Kilise ile belirli bir sakramental ilişkiye bağlar (bkz. Vatikan II, Unitatis Redintegratio 3; Katolik Kilisesi Katekizmi 1271). Ayrıca, Kilise’ye girme niyetleri aracılığıyla da Kilise’ye bağlanırlar:

“Kutsal Ruh tarafından harekete geçirilen ve Kilise’ye katılma konusunda açık bir niyete sahip olan vaftiz adayları, bu niyetleri sayesinde Kilise’ye bağlanırlar. Anne Kilise onları sevgi ve şefkatle kendi çocukları olarak kabul eder.” (Vatikan II, Lumen Gentium 14:3; Katolik Kilisesi Katekizmi 1249)

Böylece kişi, Kilise’ye tam olarak dahil edilmeden önce bile, Kilise tarafından değerli evlatlarından biri olarak tanınmanın lütfuna sahip olabilir.

NIHIL OBSTAT: Bu eserde sunulan materyallerin doktrinsel veya ahlaki hatalardan arınmış olduğunu tespit ettim.

Bernadeane Carr, STL
Censor Librorum
10 Ağustos 2004

IMPRIMATUR

1983 CIC 827 uyarınca bu eserin yayınlanmasına izin verilmiştir.

+Robert H. Brom
San Diego Piskoposu
10 Ağustos 2004

512px-Guido_Reni_-_St_Joseph_with_the_Infant_Jesus_-_WGA19304

Sana, Ey Kutsal Yusuf (Papa XIII. Leo)

amore-Word-Art

Tanrı’ya sordum (Kirk Kilgour)