
- Về việc kết thúc cuộc đời trần thế của Đức Maria, Công đồng nhắc lại những thuật ngữ của Tông hiến định tín về tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời và khẳng định: “Đức Trinh Nữ Vô Nhiễm Nguyên Tội, được gìn giữ khỏi mọi vết nhơ của tội nguyên tổ, sau khi hoàn tất cuộc đời trần thế, đã được đưa lên hưởng vinh quang trên trời cả hồn lẫn xác” (Lumen Gentium, 59). Với công thức này, Hiến chế tín lý Lumen gentium, theo vị Tiền nhiệm đáng kính của tôi là Đức Piô XII, không đưa ra phán quyết về vấn đề Đức Maria có chết hay không. Tuy nhiên, Đức Piô XII không có ý phủ nhận sự kiện Đức Maria qua đời, mà chỉ không cho rằng thích hợp để long trọng khẳng định, như một chân lý mà mọi tín hữu phải chấp nhận, rằng Mẹ Thiên Chúa đã chết. Thật vậy, một số thần học gia đã chủ trương rằng Đức Trinh Nữ được miễn khỏi cái chết và chuyển trực tiếp từ cuộc sống trần thế vào vinh quang trên trời. Tuy nhiên, ý kiến này chỉ được biết đến từ thế kỷ XVII, trong khi trên thực tế có một truyền thống chung nhìn nhận cái chết của Đức Maria như sự dẫn đưa Mẹ vào vinh quang trên trời.
- Có thể nào Đức Maria thành Nadarét đã trải nghiệm nơi thân xác mình bi kịch của cái chết không? Khi suy tư về vận mệnh của Đức Maria và mối tương quan của Mẹ với Người Con thần linh, xem ra có thể trả lời khẳng định: vì Đức Kitô đã chết, thật khó có thể khẳng định điều ngược lại đối với Mẹ Người. Theo hướng này, các Giáo phụ đã suy luận, và các ngài không hề nghi ngờ về điều đó. Chỉ cần trích dẫn thánh Giacôbê thành Sarug (+ 521), theo đó “ca đoàn của mười hai Tông đồ”, khi đối với Đức Maria đã đến “thời phải bước đi trên con đường của mọi thế hệ”, tức là con đường của cái chết, đã quy tụ để mai táng “thân xác trinh khiết của Đấng Diễm Phúc” (Discorso sulla sepoltura della Santa Genitrice di Dio, 87-99 in C. VONA, Lateranum 19 [1953], 188). Thánh Môđestô thành Giêrusalem (+ 634), sau khi nói nhiều về “giấc an nghỉ cực thánh của Đấng sinh hạ Thiên Chúa, Đấng rất hiển vinh”, đã kết thúc “bài tán tụng” của mình bằng việc ca ngợi sự can thiệp kỳ diệu của Đức Kitô, Đấng “đã cho Mẹ sống lại từ mồ” để đưa Mẹ cùng Người vào vinh quang (San Modesto di Gerusalemme, Enc. in dormitionem Deiparae semperque Virginis Mariae, nn. 7 e 14: PG 86 bis, 3293; 3311). Về phần mình, thánh Gioan Đamascô (+ 704) tự hỏi: “Tại sao Đấng trong khi sinh con đã vượt trên mọi giới hạn của tự nhiên, giờ đây lại phải khuất phục trước những quy luật của tự nhiên và thân xác vô nhiễm của Người lại phải chịu cái chết?”. Ngài trả lời: “Quả thật, cần phải trút bỏ phần phải chết để mặc lấy sự bất tử, bởi vì chính Đấng làm chủ tự nhiên cũng không khước từ việc trải qua cái chết. Người thực sự đã chết theo thân xác và bằng cái chết đã tiêu diệt sự chết, ban sự bất hoại cho sự hư nát và biến cái chết thành nguồn mạch của sự sống lại”. (San Giovanni Damasceno, Panegirico sulla Dormizione della Madre di Dio, 10: SC 80,107).
- Quả thật, trong Mặc khải, cái chết được trình bày như hình phạt của tội lỗi. Tuy nhiên, việc Giáo Hội tuyên xưng Đức Maria được giải thoát khỏi tội nguyên tổ nhờ một đặc ân đặc biệt của Thiên Chúa không dẫn đến kết luận rằng Mẹ cũng đã được ban cho sự bất tử của thân xác. Người Mẹ không cao trọng hơn Người Con, Đấng đã đón nhận cái chết, ban cho nó một ý nghĩa mới và biến nó thành khí cụ cứu độ. Được tham dự vào công trình cứu chuộc và được kết hợp với lễ dâng cứu độ của Đức Kitô, Đức Maria đã có thể chia sẻ đau khổ và cái chết để hướng đến việc cứu chuộc nhân loại. Đối với Mẹ cũng áp dụng điều mà Severo thành Antiôkhia nói về Đức Kitô: “Không có một cái chết xảy ra trước, thì sự sống lại có thể diễn ra thế nào được?” (Severo d’Antiochia, Antiiulianistica, Beirut 1931, 194s). Để được tham dự vào sự sống lại của Đức Kitô, trước hết Đức Maria phải chia sẻ cái chết của Người.
- Tân Ước không cung cấp bất cứ thông tin nào về những hoàn cảnh Đức Maria qua đời. Sự im lặng này khiến người ta cho rằng cái chết của Mẹ đã diễn ra một cách bình thường, không có một điều gì đặc biệt đáng được ghi lại. Nếu không như vậy, làm sao sự việc ấy có thể bị che giấu đối với những người đương thời và không đến được với chúng ta bằng một cách nào đó? Về những nguyên nhân cái chết của Đức Maria, những quan điểm muốn loại trừ các nguyên nhân tự nhiên đối với Mẹ dường như không có cơ sở. Điều quan trọng hơn là tìm hiểu thái độ thiêng liêng của Đức Trinh Nữ vào lúc Mẹ rời khỏi thế giới này. Về vấn đề này, thánh Phanxicô Salê cho rằng cái chết của Đức Maria đã xảy ra như kết quả của một sự xuất thần vì tình yêu. Ngài nói về việc chết “trong tình yêu, vì tình yêu và bởi tình yêu”, và do đó đi đến khẳng định rằng Mẹ Thiên Chúa đã chết vì yêu Người Con Giêsu của mình (San Francesco di Sales, Traité de l’Amour de Dieu, Lib. 7, c. XIII-XIV). Dù sự kiện hữu cơ và sinh học nào đã gây ra, xét về phương diện thể lý, sự chấm dứt sự sống của thân xác, thì có thể nói rằng việc chuyển từ đời này sang đời sau đối với Đức Maria là sự trưởng thành của ân sủng trong vinh quang, đến nỗi chưa bao giờ, như trong trường hợp ấy, cái chết có thể được hiểu như một “giấc an nghỉ”.
- Nơi một số Giáo phụ, chúng ta gặp thấy mô tả chính Chúa Giêsu đến đón Mẹ Người vào lúc Mẹ qua đời, để đưa Mẹ vào vinh quang trên trời. Như vậy, các ngài trình bày cái chết của Đức Maria như một biến cố của tình yêu, đưa Mẹ đến với Người Con thần linh của mình để chia sẻ sự sống bất tử của Người. Vào cuối cuộc đời trần thế, Mẹ đã cảm nghiệm, như thánh Phaolô và còn hơn cả ngài, ước muốn được lìa khỏi thân xác để ở với Đức Kitô mãi mãi (x. Pl 1, 23).
Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II – 25 tháng 6 năm 1997

