
II. PARAGRAF
” … Kutsal Ruh’un kudretiyle, Bakire Meryem’den doğdu”
I. Kutsal Ruh’un kudretiyle …
484 Cebrail’in Meryem’e müjdesiyle “zaman dolmuştur” (Gal 4, 4), yani vaatler ve hazırlıklar gerçekleşmiştir. Meryem “Tanrılığın bütünlüğünün bedensel” (Kol 2, 9) olarak yerleşeceği Kişi’ye gebe kalmaya çağrılmıştır.
Meryem’in, “Bu nasıl olacak, hiçbir erkekle ilişkim olmadı ki!” sorusuna şu cevap verilecektir: “Kutsal Ruh sana gelecek” (Lk 1, 35).
485 Kutsal Ruh’un misyonu daima Oğul’unkine bağlı ve Onunkiyle düzenlenmiştir. (Bkz. Yu 16, 14-15) “Yaşam veren Rab olan” Kutsal Ruh, Bakire Meryem’in rahmini kutsamak ve onu Tanrısal bir biçimde gebe bırakmak ve Meryem Ana’dan alınan insani halinde Baba’nın ebedi Oğluna gebe kalması için gönderilmiştir.
486 Bakire Meryem’in rahminden insan olarak doğan Baba’nın biricik Oğlu “Mesih’tir”, yani insan olarak dünyaya gelmesinden itibaren Kutsal Ruh tarafından meshedilendir (Bkz. Mt 1, 20; Lk 1, 35), her ne kadar kendini adım adım göstermiş olsa da: Çobanlara (Bkz. Lk 2, 8-20), yıldızbilimcilere (Bkz. Mt 2, 1-12), Vaftizci Yahya’ya (Bkz. Yu 1, 31-34), havarilere (Bkz. Yu 2, 11). Mesih İsa’nın tüm yaşamı, “nasıl Tanrı tarafından Kutsal Ruh’la ve kudretle meshedildiğini gösterecektir” (Hİ 10, 38).
II. … Bakire Meryem’den doğdu
487 Katolik imanının Meryem hakkındaki görüşü Mesih hakkında inandığı şeye dayanır, ancak Meryem hakkında öğrettikleri de Mesih’e olan inancını aydınlatır.
Meryem’in alınyazısı
488 “Tanrı Oğlunu gönderdi” (Gal 4, 4), ama “Ona bir beden bulmak için” (Bkz. İbr 10, 5) bir kadının özgürce işbirliğini istedi. Bunun için, bütün ebediyette, Tanrı, Oğlunun Annesi olması için, İsrailli bir kızı, Celile’deki Nasıralı genç bir Yahudi kızını, “Davud’un soyundan Yusuf adındaki adama nişanlı bir bakireyi seçti, bu bakirenin adı Meryem’di” (Lk 1, 26-27):
Nasıl ki ölüm insan yaşamına bir kadın tarafından girdiyse, aynı şekilde yaşamın da insan yaşamına bir kadın tarafından girmesi için Mağfiretler Babası, Kelâm’ın insan olarak yeryüzüne gelmesinden önce, daha önceden seçilen bu Anne adayının rızasını almak istedi. (LG 56, bkz. 61)
489 Eski Antlaşma boyunca, Meryem’in misyonu kutsal kadınlar tarafından hazırlandı. Ta başlangıçta, Havva vardı. İtaatsizliğine karşın Havva, kendisoyundan gelen bir kadının Kötü’nün (Bkz. Yar 3, 15) başını ezeceğine ve tüm insanların Anası (Bkz. Yar 3, 20) olacağına dair söz alır.
Bu vaade göre Sara, ilerlemiş yaşına rağmen bir oğlan doğurur (Bkz. Yar 18, 10-14; 21, 1-2). Bütün insani beklentinin tersine, Tanrı sözüne sadık kaldığını göstermek için zayıf ve güçsüz kabul edileni seçti: “Anna, Samuel’in annesi (Bkz. 1 Sam 1), Debora, Rut, Yudit ve Ester ve daha birçok kadın” (Bkz. 1 Kor 1, 27). Meryem, Rab’den gelecek esenliği umutla bekleyen ve onu güvenle kabul eden Rab’bin bu zavallı ve alçakgönüllü yaratıkları arasında en ön sırayı alır.
Sion’un yüce kızı Meryem’le uzun bekleyişin ardından vaat gerçekleşir ve yeni bir düzen kurulur.” (LG 55)
Meryem’in Günahsız Olarak Doğması
490 Kurtarıcı’nın Annesi olabilmek için Meryem Tanrı tarafından böylesi önemli bir görev için gerekli lütuflarla donatıldı. (LG 56) Cebrail Melek müjdeyi Meryem’e bildirirken onu “Tanrı’nın lütfuyla dolu olan” (Lk 1, 28) diyerek selamlar. Nitekim bu göreve rıza göstermesi için Meryem’in Tanrı’nın lütfu ile dolu olması gerekirdi.
491 Kilise yüzyıllar boyunca Meryem’in döllendiği andan itibaren Tanrı tarafından “kurtarılmış” olduğunun bilincindeydi. Papa IX. Pius tarafından 1854 yılında ilan edilen “Meryem’in Günahsız Olarak Doğması” dogması şöyle der:
Çok mutlu Bakire Meryem döllendiği ilk andan itibaren Herşeye Kadir Tanrı’nın özel bir nimeti ve lütfu sayesinde, Kurtarıcı Mesih İsa’nın insan soyu üzerindeki liyakatı göz önüne alınarak, ilk günahın her türlü lekesinden muaf tutulmuştur. (DS 2803)
492 Döllenişinin ilk anından itibaren donatılmış olduğu bu “tümüyle biricik olan kutsallığın ihtişamı” (LG 56) bütünüyle Mesih’ten gelmektedir: “Oğlunun liyakatı göz önüne alınarak seçkin bir şekilde kurtarıldı.” (LG 53) Yaratılmış her insandan çok Baba “onu Mesih’te her türlü tinsel kutsamayla göklerde kutsadı” (Ef 1, 3). Baba onu “dünyanın kuruluşundan önce kendi huzurunda, sevgide kutsal ve kusursuz olması için Mesih’te seçti.” (Ef 1, 4)
493 Doğu Kilise Babaları, Tanrı’nın Annesine “Çok Kutsal” (Panaghia) derler, hiçbir günah lekesinin onu kirletmediğini, Kutsal Ruh tarafından yoğrularak yeni bir yaratık olarak yaratılışını kutlarlar. (LG 56) Tanrı’nın lütfu sayesinde Meryem ömrü boyunca her türlü kişisel günahtan uzak kaldı.
“Bana dediğin gibi olsun …”
494 Erkek tanımadan Kutsal Ruh’un kudretiyle (Bkz. Lk 1, 28-37) “Çok Yüce’nin Oğlunu” doğuracağı kendisine haber verildiğinde Meryem buna “iman itaatiyle” (Rom 1, 5) ve “Tanrı için imkânsız hiçbir şeyin olmadığından” emin bir şekilde “Ben Rab’bin bir kuluyum; bana dediğin gibi olsun” (Lk 1, 37-38) dedi.
Böylece Meryem, Tanrı’nın sözüne rıza gösterip, hiçbir günah engeli tanımadan bütün yüreğiyle esenlikle ilgili Tanrısal iradeyi kabul ederek kendisini tümü ile Oğlunun kişiliğine ve işine teslim etti. Ona olan bağlılığıyla ve Onunla birlikte, Tanrı’nın lütfuyla, İnsanları Kurtarma gizine (Bkz. LG 56) hizmet etmek için İsa’nın Annesi oldu.
A. Ireneus’un dediği gibi, “Meryem itaati ile hem kendisi için, hem de bütün insanlık için esenlik nedeni oldu”. Onunla birlikte çok sayıda Kilise Babası da şöyle diyor: “Havva’nın sözdinlemezliğinin oluşturduğu düğüm, Meryem’in itaati ile çözüldü; bakire Havva’nın inançsızlığının bağladığını Bakire Meryem imanıyla çözdü”. Kilise Babaları, Meryem’le Havva’yı kıyaslayarak Meryem’e “canlıların Annesi” diyorlar ve çoğu zaman da buna şunu ekliyorlar: “Havva ile ölüm, Meryem’le yaşam geldi.” (LG 56)
Meryem’in Tanrısal Anneliği
495 İncillerde “İsa’nın Annesi” (Bkz. Mt 13, 55; Yu 2, 1; 19, 25) diye çağrılan Meryem, Kutsal Ruh’un itkisiyle, oğlunun doğumundan önce “Rabbimin Annesi” olarak çağrılmıştır (Lk 1, 43). Nitekim, erkekten değil de Kutsal Ruh’tan gebe kalarak kendi etinden doğurduğu Oğul, aslında Kutsal Üçlü-Birlik’in ikinci Kişisi olan, ebedi Baba’nın Oğlundan başkası değildir. Kilise Meryem’in gerçekten Tanrı’nın Annesi (Theotokos) (Bkz. DS 251) olduğunu resmen beyan eder.
Meryem’in bakireliği
496 İman ilkelerinin ilk formüle edilişinden beri (Bkz. DS 10-64) Kilise, İsa’nın Bakire Meryem’in rahminde “erkek sperminin katkısı olmadan” (649’daki Latran Kon: DS 503) Kutsal Ruh’un kudretiyle döllenmiş olduğunu kabul etmektedir. Kilise Babaları bu tür döllenmede bizler gibi insan şeklini alanın gerçekten Tanrı’nın Oğlu olduğu işaretini görüyorlar.
Aziz Antakyalı Ignatius (II. yüzyılın başı) şöyle der: “İsa’nın insan olarak Davut’un soyundan geldiğine (Bkz. Rom 1, 3), Tanrı’nın kudreti ve iradesine göre de Tanrı’nın Oğlu olduğuna (Bkz. Yu 1, 13), gerçekten bir bakireden doğduğuna (…) Pontius Pilatus zamanında bizler uğruna çarmıha çivilendiğine (…), gerçekten acı çektiğine ve gerçekten dirildiğine” (İzmir. 1-2) tamamen kanaat getirdiniz.
497 Meryem’in bakire olarak gebe kalmasını anlatan İncil’deki anlatılar (Bkz. Mt 1, 18-25; Lk 1, 26-38) bu olayı her türlü insani olanağı aşan Tanrısal bir olgu olarak görmektedirler (Bkz. Lk 1, 34). Melek, Meryem’in nişanlısı Yusuf’a “Onun rahminde oluşan Kutsal Ruh’tandır” (Mt 1, 20) diyor. Kilise bu olayda peygamber İşaya’ya vaat edilen Tanrısal sözün gerçekleşmesini görüyor: “İşte Bakire gebe kalıp bir oğul doğuracak” (İş 7, 14) (Mt 1, 23’ün Yunanca çevirisine göre).
498 Markos’a göre İncil’in ve Yeni Antlaşma’daki Mektupların Meryem’in bakire olarak gebe kalması olayı konusunda sessiz kalmaları şaşırtıcıdır. İnsanın, acaba bu efsanelerden ya da hiçbir tarihi dayanağı olmayan Tanrıbilimsel sözdiziminden ibaret bir şey mi diye sorası gelir.
İsa’nın babasız dünyaya gelişiyle ilgili inanç, inanmayanların, Yahudilerin, putperestlerin şiddetli muhalefetine, alaylarına ve anlayışsızlığına maruz kaldı (Bkz. Aziz Justinus, dial. 99, 7; Origenes, cels. 1, 32. 69, e.a.). Bu inanç putperest mitolojisiyle ya da zamanın fikirlerine uyumla desteklenmemişti. Bu olayın anlamı ancak Mesih’in doğumundan Paskalyasına kadarki “bütün gizlerini birbiriyle bağlayan bağ”da (DS 3016) gören imanla görülebilir.
Antakyalı Ignatius bu bağı şu şekilde açıklıyor: “Bu dünyanın prensine, Meryem’in bakireliği ve doğuracağı bildirilmediği gibi İsa’nın ölümü de bildirilmedi: Tanrı’nın sessizliğinde gerçekleşen üç eşsiz giz” (Bkz. 1 Kor 2, 8).
Meryem’in sürekli olarak bakire kalışı
499 Meryem’in (Bkz. DS 427) bakire olarak anne olması, Kilise’yi Meryem’in yaşadığı sürece sürekli olarak hatta insan olan Tanrı’nın Oğlunun doğumunda bile bakire kaldığı inancına götürdü (Bkz. DS 291, 294, 503, 571, 1880). Gerçekten Mesih’in doğumu, annesinin bakireliğini azaltmak bir yana, onun bozulmazlığını kutsadı. (LG 57) Kilise litürjisi Meryem’i “hep bakire kalan” (Aeiparthenos) olarak kutlar (Bkz. LG 52).
500 Meryem’in bakireliğine karşı çoğu zaman İsa’nın erkek ve kız kardeşlerini ileri sürerler (Bkz. Mk 3, 31-35; 6, 3; 1 Kor 9, 5; Gal 1, 19). Kilise bu bölümleri hiçbir zaman Meryem’in başka çocukları olarak anlamadı: Nitekim İsa’nın kardeşleri “Yakup ile Yusuf” (Mt 13, 55), İsa’nın öğrencisi olan Meryem (Bkz. Mt 27, 56) adındaki başka bir kadının çocuklarıdır (Mt 28, 1). Eski Antlaşma’da yer alan bir ifadeye dayanarak burada söz konusu olan kişilerin İsa’nın yakın akrabaları olduğunu söyleyebiliriz (Bkz. Yar 13, 8; 14, 16; 29, 15 vb).
501 İsa Meryem’in tek çocuğudur. Ancak Meryem’in manevi anneliği (Bkz. Yu 19, 26-27; Ap 12, 17) İsa’nın gelip kurtardığı bütün insanları kapsar: “Meryem Oğlunu doğurdu, öyle ki Tanrı Onu birçok kardeş arasında ilk doğan yaptı” (Rom 8, 29), yani inanlılar arasında, onların doğumuna ve eğitimine Meryem anne sevgisini vermektedir. (LG 63)
Meryem’in bakire olarak anne olmasının Tanrı tasarısındaki yeri
502 Dini bakış açısı, Vahyin bütünüyle olan bağıyla Tanrı’nın kurtarıcı tasarısında yer alan Oğlunun bir bakireden doğmasını istemesinin gizemli nedenlerini keşfedebilir. Bu nedenler Mesih İsa’nın kişiliğiyle ve kurtarıcı misyonuyla olduğu kadar bu misyonun bütün insanlar adına Meryem tarafından kabul edilmesiyle de ilgilidir.
503 Meryem’in bakireliği, Kelâm’ın insan olma olayında Tanrı’nın mutlak inisiyatifini ortaya koyar. İsa’nın Babası Tanrı’dır (Bkz. Lk 2, 48-49). “Üzerine aldığı insan doğası onu hiçbir zaman Babasından uzaklaştırmadı (…); doğal olarak Tanrılığı ile Babasının Oğludur, doğal olarak da insanlığıyla annesinin oğludur, ama özde her iki doğasında da Tanrı’nın Oğludur.” (796’daki Friuli Kon: DS 619)
504 Bakire Meryem’in rahminde Kutsal Ruh’un kudretiyle oluşan İsa, yeni yaratılışı kuran Yeni Adem’dir (Bkz. 1 Kor 15, 45): “İlk adam yerden yani topraktandır, İkinci adam göktendir” (1 Kor 15, 47). Mesih’in insanlığı, oluştuğu andan itibaren Kutsal Ruh’la doluydu çünkü Tanrı “Ona sınırsız bir ölçüde Ruh verir” (Yu 3, 34). Kurtarılmış insanlığın başı (Bkz. Kol 1, 18) olarak O’nun bütünlüğünden lütuf üzerine lütuf aldık (Yu 1, 16).
505 İsa, Yeni Adem, bakire oluşumuyla iman aracılığıyla Kutsal Ruh’ta manevi evlatların yeniden doğuşunu sağlamış oldu. “Bu nasıl olacaktır?” (Bkz. Yu 3, 9; Lk 1, 34). Tanrısal yaşama katılma “ne kandan, ne bedenin isteğinden, ne de insanın isteğinden gelir; tersine Tanrı’dan gelir” (Yu 1, 13). Bu yaşamı kabul etme bakireliği taahhüt etmektir, zira bu tamamiyle insana Kutsal Ruh tarafından verilir. İnsanın Tanrı’ya karşı (Bkz. 2 Kor 11, 2) eğiliminin niteliği tam anlamıyla Meryem’in bakire anneliğinde gerçekleşir.
506 Meryem bakiredir. Bakireliği de hiçbir kuşkunun kirletmediği imanının (LG 63), kendisini kayıtsız şartsız Tanrı’nın iradesine (Bkz. 1 Kor 7, 34-35) bırakmasının işaretidir. Kurtarıcının Annesi olma şerefini ona imanı sağlamıştır: “Çok mutlu Meryem, Mesih’i doğurduğundan çok Mesih’ten inanç aldığı için çok mutludur.” (A. Augustinus, virg. 3)
507 Meryem hem anne hem de bakiredir, çünkü Meryem, Kilise’nin sureti ve en mükemmel şekilde gerçekleşmesidir (Bkz. LG 63):
“Kilise de imanda aldığı Tanrı sözü sayesinde Anne olur ve Vaftizle Kutsal Ruh’un kudretiyle Tanrı’dan doğan oğulları yeni ve ölümsüz bir yaşama doğurur. Kendisini arı ve namuslu tutan Eşine olan inancından dolayı Kilise de bakiredir.” (LG 64)
ÖZET
508 Tanrı, Havva’nın soyundan gelen Bakire Meryem’i Oğlunun Annesi olarak seçti. O “Lütufla dolu”dur, “Kurtarıcılığın en kusursuz meyvesidir” (SC 103): Döllenmiş olduğu andan itibaren ilk günahın lekesinden muaf tutulmuş ve ömrü boyunca kişisel bir günah işlememiştir.
509 Meryem tam olarak “Tanrı’nın Annesidir”, çünkü Meryem, Tanrı’nın kendisi olan, insandan olan Tanrı’nın ebedi Oğlunun annesidir.
510 Meryem “Oğluna gebe kaldığı halde bakireydi, oğlunu doğururken de bakireydi, onu taşırken de bakireydi, onu ana sütüyle beslerken de bakireydi” (A. Augustinus, serm. 186, 1): Meryem bütün varlığıyla “Rab’bin kuludur” (Lk 1, 38).
511 Bakire Meryem, “özgürce itaati ve imanıyla insanların esenliğine katkıda bulunmuştur” (LG 56). Meryem ‘evet’ini bütün insanlık adına söylemiştir (A. Aquinolu Thomas, s. th. 3, 30, 1). İtaati sayesinde yaşayanların annesi, yeni Havva olmuştu
