
III. PARAGRAF
Mesih’in Yaşamındaki Gizler
512 İnanç İlkeleri Formülü, Mesih İsa’nın yaşamında sadece Beden Alması (döllenişi ve doğuşu) ve Paskalya (çektikleri, haça gerilmesi, ölümü, mezara konulması, ölüler diyarı, dirilişi, göğe çıkışı) gizlerinden söz eder. İsa’nın gizli ve aleni yaşamı hakkında açık bir şekilde, hiçbir şey söylemez, ne var ki İsa’nın Beden Alması ve Paskalyası ile ilgili iman ilkeleri Mesih’in dünyadaki yaşamını aydınlatmaktadır. “İsa’nın başlangıçtan ta yukarı alındığı güne dek bütün yapıp öğrettiklerini” (Hİ 1, 1-2) Noel ve Paskalya gizleri ışığında değerlendirmek gerekir.
513 Din eğitimi, duruma göre, İsa’nın gizlerinin bütün zenginliğini sergileyecektir. Burada yalnızca Mesih’in yaşamındaki gizlerle ilgili bazı ortak öğeleri (I), sonra gizli yaşamındaki (II) ve aleni yaşamındaki (III) gizlerinin ana çizgilerini belirtmek yeterli olacaktır.
I. Mesih’in tüm yaşamı gizdir
514 İsa hakkında merak edilen birçok şey İncillerde yer almıyor. İncillerde Nasıra’daki yaşamıyla ilgili hiçbir bilgi yoktur, hatta aleni yaşamının büyük bir bölümü İncillerde zikredilmemiştir. (Bkz. Yu 20, 30)
İncillerde yazılanlar ise “İsa’nın Tanrı’nın Oğlu Mesih olduğuna iman edesiniz ve iman ederek Onun adıyla yaşama kavuşasınız diye” (Yu 20, 31) yazılmıştır.
515 İnciller ilk inanan (Bkz. Mk 1, 1, Yu 21, 24) ve inandıklarını başkalarıyla paylaşmak isteyen insanlar tarafından yazıldı. İsa’nın kim olduğunu imanla tanıdıktan sonra, yeryüzünde sürdürdüğü yaşamındaki gizlerinin izlerini görmüş ve bunları göstermeye çalışmışlardır. Doğumundaki kundak bezinden (Bkz. Lk 2, 7) çarmıhtaki ıstırabına (Bkz. Mt 27, 48) ve Dirilişindeki kefene kadar (Bkz. Yu 20, 7) İsa’nın yaşamındaki her şey kendi gizinin işaretidir. Davranışları, mucizeleri, sözleri arasından “Tanrılığı bütünüyle bedence Onda oturduğunu” (Kol 2, 9) gösterir. İsa’nın insanlığı “sır” olarak, kısacası Tanrılığının ve getirdiği esenliğin işaret ve aracı olarak ortaya çıkar: Onun dünyadaki yaşamında gözle görülür ne varsa hepsi kurtarıcı misyonunun ve Tanrısal oğulluğunun gözle görülmez gizine götürür.
İsa’nın gizlerinin ortak çizgileri
516 Mesih’in tüm yaşamı Baba’nın Vahyi’dir: Sözleri ve davranışları, suskunlukları ve acıları, konuşma biçimi ve tutumu. İsa şöyle diyebiliyor: “Beni gören, Baba’yı görmüş olur” (Yu 14, 9), Baba da şöyle diyor: “O ben’im sevgili Oğlumdur; Onu dinleyin” (Lk 9, 35). Rabbimiz, Baba’nın iradesini yerine getirmek için insan oldu. (Bkz. İbr 10, 5-7)
Onun gizlerinin en küçük çizgileri bile “Tanrı’nın bizlere olan sevgisini” gösterir (1 Yu 4, 9).
517 Mesih’in tüm yaşamı İnsanları Kurtarma gizidir. Kurtuluş bize her şeyden önce Haçta dökülen kanla (Bkz. Ef 1, 7, Kol 1, 13-14, 1 Pet 1, 18-19) gelir, ancak bu giz Mesih’in bütün yaşamında iş başındadır: İnsan olarak doğmasıyla, kendisini yoksul kılarak bizleri yoksulluğuyla zenginleştirir; (Bkz. 2. Kor 8, 9) gizli yaşamında, itaat ederek, bizim sözdinlemezliğimizi onarır; (Bkz. Lk 2, 51) dinleyicilerini sözüyle arındırır; (Bkz. Yu 15, 3) şifa dağıtmasıyla, cin kovmalarıyla “zayıflıklarımızı kaldırdı ve hastalıklarımızı yüklendi” (Bkz. İş 53, 4) (Bkz. Yu 15, 3) (Mt 8, 17); Dirilişiyle bizleri akladı. (Bkz. Rom 4, 25)
518 Mesih’in tüm yaşamı giz Özetidir. İsa’nın yaptığı, söylediği ve çektiği her şey, ilk durumundan düşmüş insanı düzeltip eski durumuna getirmek amacını gütmektedir:
Mesih İsa Adem’de yitirdiğimizi, yani Tanrı’ya benzer ve suretinde olduğumuz özelliğimizi Kendisinde yeniden kazanalım diye yeryüzüne gelip insan olarak, insanların uzun öyküsünü kendisinde özetledi ve kısaca bizi esenliğe kavuşturdu. (A. Ireneus, haer. 3, 18, 1)
Mesih insan yaşamının bütün evrelerinden işte bu nedenle geçerek insanların Tanrı’yla birlik olmasını sağladı. (Age. 3, 18, 7, bkz. 2, 22, 4)
İsa’nın gizlerine olan ortaklığımız
519 Mesih’in tüm zenginliği “bütün insanlar içindir ve herkesin iyiliğinedir” (RH 11). Mesih yaşamını kendisi için değil, insanlar ve onların esenliği için insan olarak vücut bulmasından “günahlarımız için” ölümüne kadar bizim için yaşadı (1 Kor 15, 3) ve bizim “aklanmamız için” dirildi (Rom 4, 25). Şimdi de “Baba’nın yanında bizim avukatlığımızı yapıyor” (1 Yu 2, 1) “bizim lehimizde aracılık etmek için hep canlıdır” (İbr 7, 25). İlk ve son kez olmak üzere bizim için yaşadıkları ve çektikleri ile “bizim lehimize aracılık etmek için Tanrı’nın huzurunda” daima hazır durmaktadır (İbr 9, 24).
520 İsa tüm yaşamıyla bize örnek olmuştur: (Bkz. Rom 15, 5, Fil 2, 5)
O bizi öğrencileri olmaya ve kendisini izlemeye çağıran “kusursuz insandır” (GS 38): Kendini küçültmesiyle bize örnek alınacak bir ders verdi, (Bkz. Yu 13, 15) duasıyla duaya çekiyor, (Bkz. Lk 11, 1) yoksulluğu ile yoksunluğu ve zulümleri özgürce kabullenmeye çağırıyor. (Bkz. Mt 5, 11-12)
521 Mesih tüm yaşadıklarını Onda yaşayabilmemiz ve Onun onları bizde yaşayabilmesi için ağlıyor. “Tanrı’nın Oğlu insan olarak vücut bulmasıyla bir bakıma kendisini her insanla birleştirmiş oldu.” (GS 22, 2)
Bizler Onunla bir olmaya çağrıldık; bizler için ve bize örnek olarak bedeninde yaşadıklarına Bedeninin organları olarak bizleri ortak etti:
İsa’nın gizlerini ve yaşama biçimini kendimizde gerçekleştirmeye devam etmeliyiz, ve bunun için de bunları bizde ve Kilisesinde gerçekleştirmesi için sık sık ona dua etmeliyiz (…). Çünkü Tanrı’nın Oğlu kendi gizlerinin bizlere ilettiği lütufları sayesinde ve bizde bu gizler aracılığıyla uyandırmaya çalıştığı etkiler sayesinde bizde ve tüm Kilisesinde devam etmeyi ve yayılmayı istiyor. Bu sayede onları bizde gerçekleştirmek istiyor. (A. Yuhanna Eudeus, regn)
II. İsa’nın çocukluğunun ve gizli yaşamının gizleri
Hazırlıklar
522 Tanrı’nın Oğlunun yeryüzüne gelmesi öylesine eşsiz bir olaydır ki Tanrı bunu yüzyıllar boyunca hazırladı. “Birinci Antlaşma’nın” (İbr 9, 15) Ritleri ve kurbanları, şekil ve sembollerinin hepsi Mesih’e doğru yönelmiştir; İsrail’de peş peşe çıkan peygamberlerin ağızlarından Mesih’in geleceği bildirilmiştir. Öte yandan putperestlerin yüreklerinde de bu gelişin belirsiz beklentisini uyandırmıştır.
523 Vaftizci Yahya Mesih’in yolunu hazırlayan (Bkz. Hİ 13, 24) Rab’bin gönderdiği öncüdür. (Bkz. Mt 3, 3)
“En Yüce’nin Peygamberi” (Lk 1, 76) olarak bütün peygamberlerin üstündedir, (Bkz. Lk 7, 26) son peygamberdir, (Bkz. Mt 11, 13) İncil’i başlatandır; (Bkz. Hİ 1, 22, Lk 16, 16) annesinin karnındayken Mesih’in gelişini selamlayan (Bkz. Lk 1, 41) ve güveyin dostu olmaktan kıvanç duyan (Yu 3, 29) ve Mesih’i dünyayı günahtan kurtaran Tanrı’nın Kurbanı olarak gösteren, İsa’dan önce “İlyas’ın gücü ve ruhuyla gelen” (Lk 1, 17), vaazlarıyla, Vaftiziyle ve din şehidi olmasıyla Ona tanıklık eden (Bkz. Mk 6, 17-29) kişidir.
524 Noel’den önceki Dört Hafta litürjisinde Kilise Mesih’i bekleyişini güncelleştirir: Kurtarıcı’nın birinci gelişini uzun bir hazırlık devresiyle anan inanlılar ikinci Gelişin coşkulu isteğini yenilerler. (Bkz. Ap 22, 17) Öncü peygamberin doğumunu ve din şehidi oluşunu anan Kilise böylece onun “O büyümeli, bense küçülmeliyim” (Yu 3, 30) dileğine katılmış olur.
Noel Gizi
525 İsa yoksul bir ailede, alçakgönüllülük içinde ahırda doğdu; (Bkz. Lk 2, 6-7) basit çobanlar bu olayın ilk tanıklarıdır. Tanrı’nın yüceliği bu yoksullukta kendini gösterir. (Bkz. Lk 2, 8-20)
Kilise bu gecenin yüceliğini terennüm etmekten bıkmaz:
Bakire bugün dünyaya Tanrı’yı getirdi
Yeryüzü de Ulaşılamaz olana bir mağara sundu.
Melekler ve çobanlar onu yücelttiler,
yıldızbilimciler yıldıza bakarak yol aldılar,
Çünkü sen, Küçük Bebek, ebedi Tanrı
bizim için doğdun! (Kontakion de Romanos le Mélode)
526 Çocuk olmak Tanrı’ya göre Tanrı’nın Egemenliğine girmenin şartıdır; (Bkz. Mt 18, 3-4) işte bunun içindir ki alçalmak, (Bkz. Mt 23, 12) küçük olmak gerekir; dahası “Tanrı’nın çocukları olmak için” (Yu 1, 12) “Yukardan doğmak” (Yu 3, 7), “Tanrı’dan doğmak” (Yu 1, 13) gerekir. Noel gizli Mesih bizde “biçim aldığı” (Gal 4, 19) zaman gerçekleşir. Noel bu “şahane değiş tokuşun” gizidir: Ey şahane değiş tokuş! İnsan soyunun Yaradanı, bir beden ve bir ruh alarak, bir bakireden doğma lütfunda bulunarak, insanın yardımı olmadan insan oldu ve bize Tanrılığını armağan etti. (LH, Noel ilahisi)
İsa’nın çocukluğunun gizleri
527 İsa’nın doğumundan sekiz gün sonraki sünneti (Bkz. Lk 2, 21) antlaşmanın yapıldığı halk içine girmesinin, Kutsal Yasa’ya (Bkz. Gal 4, 4) tabi olmasının, ömrü boyunca katılacağı İsrail kültünün temsilcisi olacağının, İbrahim’in soyundan geldiğinin işaretidir. Bu işaret Vaftizden başka bir şey olmayan Mesih’in vaftizinin önbelirtisidir (Kol 2, 11-13).
528 6 Ocak yortusu İsa’nın İsrail’in Mesih’i, Tanrı’nın Oğlu ve dünyanın Kurtarıcısı olarak ortaya çıkmasıdır. 6 Ocak yortusu İsa’nın Şeria nehrinde Vaftiz olması ve Kana’daki düğün ile birlikte, (Bkz. LH, 6 Ocak arifesinde okunan Magnificat ilahisi) Doğu’dan gelen “yıldızbilimciler” tarafından Ona tapınılmasını kutlar (Mt 2, 1). İncil, komşu ülkelerdeki putperest dinlerin temsilcileri olan bu “yıldızbilimciler”de Tanrı’nın insan olarak getirdiği esenlikli İyi Haber’in uluslarca kabul edilişinin ilk belirtilerini görmektedir. Yıldızbilimcilerin Yahudilerin Kralına saygılarını sunmak için Kudüs’e gelmeleri (Mt 2, 2), Davut’un yıldızının (Bkz. Sayı 24, 17, Ap 22, 16) mesihçi ışığında ulusların kralı olacak kişiyi İsrail’de aradıklarını gösterir. (Sayı 24, 17-19) Onların gelişi putperestlerin ancak Yahudilere dönerek (Bkz. Yu 4, 22) ve onlardan Eski Ahit’te (Bkz. Mt. 2, 4-6) yer alan mesihçi vaadi alarak İsa’yı keşfedebileceklerini ve Ona Tanrı’nın Oğlu ve dünyanın Kurtarıcısı olarak tapabileceklerini gösterir. 6 Ocak Yortusu “ulusların hepsinin ataların ailesine katıldığını” (A. Büyük Leo, serm. 23) gösterir ve İsraelitica dignitas’ı kazandırır. (MR, Paskalya Akşam duası 26: Üçüncü okumadan sonraki dua)
529 İsa’nın Tapınağa sunulması (Bkz. Lk 2, 22-39) Onu Rab’be ait olan İlk-Doğan olarak gösterir. (Bkz. Çık 13, 12-13) Simeon ve Anna ile birlikte bütün İsrail Kurtarıcı’yı karşılamaya gelir (Bizans geleneği bu olayı bu şekilde adlandırıyor). İsa onca zamandır beklenen, “ulusların ışığı” ve “İsrail’in şerefi”, aynı zamanda “çelişki işareti” olan Mesih olarak kabul edilir. Acının keskin kılıcı Meryem’e başka bir kurbanı, Tanrı’nın tüm halkların huzurunda hazırladığı esenliği getirecek kusursuz ve biricik kurbanı önceden haber vermektedir.
530 Mısır’a kaçış ve masum çocukların katledilmesi (Bkz. Mt. 13-18) karanlıkların ışığa karşı çıkmasını gösterir: “Kendi yurduna geldi, ama kendi halkı Onu kabul etmedi” (Yu 1, 11). Mesih’in tüm yaşamı zulüm altında geçecektir. Ona inananlara da Onunla birlikte zulüm edecekler. (Bkz. Yu 15, 20) Mısır’dan hareketi (Bkz. Mt 2, 15) Göç’ü (Bkz. Hoş 11, 1) anımsatıyor ve İsa’yı kesin kurtarıcı olarak gösteriyor.
İsa’nın gizli yaşamının gizleri
531 Yaşamının büyük bir bölümünde İsa insanların engin çoğunluğunun koşullarını paylaştı: Gösterişsiz bir günlük yaşam, el emeğiyle sürdürülen bir yaşam, Tanrı’nın Kutsal Yasa’sına tabi Yahudi dinsel yaşam, (Bkz. Gal 4, 4) cemaat içinde yaşam. İncil’de bütün bu zaman süresince İsa’nın anne babasına tabi olduğu ve “bilgelikte ve boyda geliştiği ve Tanrı’nın ve insanların beğenisini kazandığı” (Lk 2, 51-52) yazıyor.
532 İsa’nın annesine ve yasal babasına itaat etmesi dördüncü emrin yerine getirilmesidir. Bu itaat etme göksel Babasına olan oğul itaatinin dünyevi görüntüsüdür. İsa’nın her gün Yusuf’a ve Meryem’e olan itaati Kutsal Perşembe günkü itaatini önceleyerek bildiriyordu: “Benim isteğim değil de …” (Lk 22, 42.) Mesih’in gizli yaşamındaki günlük itaati Adem’in itaatsizliğinin yaptığı yıkımı şimdiden onarıyordu. (Bkz. Rom 5, 19)
533 Nasıra’daki gizli yaşam her insana yaşamın en olağan günlük olaylarıyla İsa’yla duygu ve düşünce birliğine girmesini sağlar: Nasıra, İsa’nın yaşamının anlaşılmaya başlandığı bir okuldur: İncil okuludur (…). Önce bir sessizlik dersi. İçimizde ruh için vazgeçilmez ve takdire değer bir koşul olan sessizliğe karşı bir saygı doğmalı (…). Bir aile yaşamı dersi. Nasıra bize ailenin, aile içindeki sevgi birliğinin, sade ve çetin güzelliğinin, kutsal ve bozulmaz niteliğinin (…) ne olduğunu öğretir. Bir iş dersi. Nasıra, ey “Marangozun Oğlunun evi”, insan emeğinin katı ve kurtarıcı yasasını işte burada öğrenmek ve kutlamak isterdik (…); tüm dünyadaki emekçilerin hepsini selamlamak ve onlara Tanrısal kardeşlerini, örnek kardeşlerini göstermek isterdik. (VI Paul, Nasıra’daki 5 Ocak 1964 tarihli söylev)
534 İsa’nın Tapınak’ta bulunması (Bkz. Lk 2, 41-52) İsa’nın bilinmeyen yıllarına dair İncillerdeki suskunluğu bozan tek olaydır. İsa Tapınak’ta Tanrısal oğulluktan kaynaklanan bir misyona adanmasının gizini aralıyor: “Babamın işleriyle uğraşmam gerektiğini bilmiyor muydunuz?” Meryem’le Yusuf bu sözleri anlamadılar, ama bunu inançla kabul ettiler; İsa da basit bir yaşantının sessizliğine bürünüp yaşayıp giderken “Meryem bütün bu olup bitenleri yüreğinde sakladı”.
III. İsa’nın aleni yaşamının gizleri
İsa’nın vaftizi
535 İsa’nın aleni yaşamı Şeria (Bkz. Hİ 1, 22) nehrinde Vaftizci Yahya tarafından vaftiz edilmesiyle başlar. (Bkz. Lk 3, 23) Yahya “insanları günahlarının bağışlanması için tövbe edip vaftiz olmaya çağırıyordu” (Lk 3, 3). Günahkârlar, vergi görevlileri, askerler, (Bkz. Lk 3, 10-14) Ferisiler ve Sadukiler (Bkz. Mt 3, 7) ve fahişeler (Bkz. Mt 21, 32) ona vaftiz olmaya geliyorlardı. “İşte o zaman İsa ortaya çıktı.” Yahya tereddüt ediyor, İsa ısrar ediyor: Ve İsa vaftiz oluyor. O sırada Kutsal Ruh güvercin şeklinde, İsa’nın üzerine geliyor ve gökten şu ses duyuluyor: “Bu benim sevgili Oğlumdur” (Mt 3, 13-17). Bu İsa’nın İsrail’in Mesih’i ve Tanrı’nın Oğlu olarak ortaya çıkmasıdır.
536 İsa’nın Vaftizi, Onun açısından, acı çekecek Kul misyonunu kabul ederek işe başlamasıdır. Kendisini günahkârlardan biri saydırdı; (Bkz. İş 53, 12) O şimdiden “dünyanın günahını kaldıran Tanrı’nın Kuzusudur” (Yu 1, 29); şimdiden kanlı ölümünün vaftizini öncelemektedir. (Bkz. Mk 10, 38, Lk 12, 50) Şimdiden “doğru olan her şeyi” yerine getirmektedir (Mt 3, 15), kısacası Babasının iradesine tamamen boyun eğmektedir: Sevgi yüzünden günahlarımızın bağışlanması için bu ölüm vaftizine rıza göstermektedir. (Bkz. Mt 26, 39) Bu rıza karşısında Baba’nın Oğlundan hoşnut olduğunu belirten sesi duyulur. (Bkz. Lk 3, 22, İş 42, 1) İsa’nın döllendiği andan itibaren tamamıyla sahip olduğu Ruh Onun üzerine gelir (Bkz. İş 11, 2) (Yu 1, 32-33). O bütün insanlık için kaynak oluşturacaktır. Vaftizi sırasında Adem’in günahının kapattığı “gökler açılır”; sular da İsa’nın ve Ruh’un inişiyle yeni yaratılışın öncüsü olarak kutsallaşır.
537 Hıristiyan, Vaftiz aracılığıyla, Vaftizini, ölümünü ve dirilişini önceden haber veren İsa’yla sırlı bir şekilde kaynaşır; Hıristiyanın bu pişmanlık ve alçakgönüllü alçalma gizine girmesi gerekir, İsa ile birlikte suya inmesi gerekir, Onunla çıkmak, Oğul’da Baba’nın sevgili oğlu olabilmek ve “yeni bir yaşama sahip olabilmek için” (Rom 6, 4) suda ve Ruh’ta yeniden doğması gerekir: Mesih’le birlikte dirilmek için Onun vaftizi ile kendimizi gömelim; Onunla birlikte yükselmek için Onunla birlikte inelim; Onda yücelmek için Onunla birlikte yüceltelim. (Nazianzlı Gregorius, or. 40, 9) Mesih’te olup biten her şey bize su banyosundan sonra, Kutsal Ruh’un göğün yükseklerinde üzerimizde uçtuğunu ve Baba’nın Sesi ile Tanrı’nın oğlu olduğumuzu gösterir. (A. Hilarius, mat. 2)
İsa’nın Şeytan tarafından denenmesi
538 İnciller İsa’nın Yahya tarafından Vaftiz edilmesinden hemen sonra bir süre için çöle çekildiğini yazıyorlar: “Ruh tarafından çöle gönderilen” İsa çölde kırk gün yemek yemeden kaldı; yabani hayvanlar arasındaydı ve melekler Ona hizmet ediyorlardı. (Bkz. Mk 1, 12-13) Bu süre sonunda Şeytan İsa’yı Tanrı’ya karşı oğulluk durumunu tehlikeye atmaya uğraşarak üç kez denemeye kalktı. İsa Adem’in Cennette’ki ve İsrail’in çöldeki ayartılmalarını özetleyen bu saldırıları geri püskürttü, şeytan da Ondan “uygun bir zamanda gelmek üzere” uzaklaştı (Lk 4, 13).
539 İncil yazarları bu gizemli olayın kurtarıcı anlamını şöyle açıklıyorlar: İsa, Adem’in şeytanın ayartmasına düştüğü yerde ayakta kalan yeni Adem’dir. İsa İsrail’in beklentisini kusursuz şekilde yerine getirdi: Eskiden çölde kırk yıl boyunca (Bkz. Mzm 95, 10) Tanrı’yı kışkırtanların tersine, Mesih Tanrı’nın iradesine tamamen tabi olan Tanrı’nın Kulu olarak ortaya çıkmaktadır. İsa bunda şeytanı yenmiştir: O malını geri almak için “güçlü adamı” bağladı (Mk 3, 27). İsa’nın çöldeki ayartıcı üzerindeki zaferi Babasına olan sevgisinin eşsiz itaatini, çekeceklerinin zaferini öncelemektedir.
540 İsa’nın Şeytan tarafından denenmesi insanların (Bkz. Mt 16, 21-23) Ondan bekledikleri ve Şeytan’ın Ona önerdiği şeyin tam zıttı olarak Tanrı’nın Oğlunun Mesih olma biçimini gösterir. İşte bunun içindir ki Mesih Ayartıcı’yı bizim için yenmiştir: “Çünkü zayıflıklarımızı duygusal olarak bizimle paylaşamayan değil, tersine her alanda bizim gibi denenmiş, ama günah işlememiş bir başrahibimiz vardır” (İbr 4, 15). Kilise her yıl kırk günlük Büyük Perhiz’le İsa’nın çöldeki gizine katılmaktadır. “Tanrı’nın Egemenliği çok yakındır”
541 Yahya’nın tutuklanmasından sonra İsa Tanrı’nın İyi Haberini duyurarak Celile’ye gitti: “Zaman doldu. Tanrı’nın Egemenliği çok yaklaştı. Tövbe edin, İyi Habere inanın” (Mk 1, 15). “Baba’nın iradesini yerine getirmek için Mesih yeryüzünde Tanrı’nın Egemenliğini kurdu.” (LG 3) “Şu an, Baba’nın iradesi insanları Tanrı yaşamı birliğine yükseltmektir.” (LG 2) Bunu da, insanları, Oğlu olan Mesih İsa’nın etrafında toplayarak yapıyor. Bu toplanma “yeryüzündeki Tanrı Egemenliğinin başlangıcı ve tohumu olan Kilise’dir” (LG 5).
542 Mesih insanların “Tanrı ailesinde” bir araya gelmesinin merkezinde bulunmaktadır. Onları sözleriyle, Tanrı’nın Egemenliğini gösteren işaretlerle, havarilerini göndererek etrafında topluyor. İsa Egemenliğini özellikle Paskalya gizinde; Haç üzerindeki ölümüyle ve Dirilişiyle gerçekleştirecektir. “Ben yerden yukarı kaldırıldığımda, bütün insanları kendime çekeceğim” (Yu 12, 32). Mesih’le birleşmeye bütün insanlar davetlidir. (Bkz. LG 3)
Tanrı’nın Egemenliğinin bildirilmesi
543 Tanrı’nın Egemenliğine herkes davetlidir. İlk önce İsrail çocuklarına (Bkz. Mt 10, 5-7) bildirilen bu Mesihçi Egemenlik, tüm ulusların insanlarının kabulü için tasarlanmıştır. (Bkz. Mt 8, 11; 28, 19) Oraya girebilmek için İsa’nın sözlerini kabul etmek gerekir: Nitekim İsa’nın sözleri bir tarlaya ekilen tohuma benzer: Bu sözleri imanla dinleyenler ve Mesih’in küçük sürüsüne kabul edilenler egemenliğin kendisini kabul etmiş olurlar; sonra, tohum hasat zamanı gelinceye dek kendine özgü niteliğiyle büyüyüp gelişir. (LG 5)
544 Tanrı’nın Egemenliği yoksullara ve küçüklere, kısacası onu alçakgönüllü bir yürekle kabul edenlere aittir. İsa İyi Haberi yoksullara iletmek için gönderildi (Bkz. Lk 7, 22; Lk 4, 18). Yoksulluk ruhuna sahip olanları mutlu ilan ediyor, zira “Göklerin Egemenliği onlarındır” (Mt 5, 3); Baba bu gerçekleri bilge ve akıllı kişilerden gizleyip küçüklere açmak lütfunda bulundu. (Bkz. Mt 11, 25) İsa ahırdan Haça kadar yoksulların yaşamını paylaştı; açlığı (Bkz. Mk 2, 23-26; Mt 21, 18), susuzluğu (Bkz. Yu 4, 6-7, 9, 28) ve yoksunluğu (Lk 9, 58) tanıdı. Dahası, her çeşit yoksulla özdeşleşerek onlara karşı aktif sevgi göstermeyi kendi Egemenliğine girmenin şartı yaptı. (Bkz. Mt 25, 31-46)
545 İsa günahkârları Egemenlik sofrasına davet ediyor: “Ben doğru kişileri değil, günahkârları çağırmaya geldim.” (Bkz. 1 Tim 1, 15; Mk 2, 17). Onları tövbe etmeye çağırıyor, tövbe etmeden Tanrı’nın Egemenliğine girilemeyeceğini, ama sözleri ve davranışlarıyla Babasının onlara olan sınırsız merhametini (Bkz. Lk 15, 11-32) ve bir tek günahkârın tövbe etmesiyle gökte duyulan büyük sevinci gösteriyor (Mt 26, 28).
546 İsa Tanrı’nın Egemenliğine, öğretisinin tipik özelliği olan meseller aracılığıyla girmeye çağırıyor. (Bkz. Mk 4, 33-34) Onlar aracılığıyla, Egemenlik sofrasına davet ediyor, (Bkz. Mt 22, 1-14) ama radikal bir seçim yapılmasını da istiyor; insanın egemenliği elde etmek için her şeyden vazgeçmesi gerektiğini söylüyor; (Bkz. Mt 13, 44-45) sözler yeterli değildir, davranışlar önemlidir. (Bkz. Mt 21, 28-32) Meseller insan için ayna gibidir: İnsan sözleri sert bir zemini mi yoksa iyi bir toprağı mı kabul etmektedir? (Bkz. Mt 13, 3-9) Aldığı yetenekleri nasıl kullanmıştır? (Bkz. Mt 25, 14-30) Bu dünyadaki İsa ve Egemenliğin varlığı gizli bir şekilde mesellerin içindedir. Egemenliğe girmek, kısacası göklerin Egemenliğinin gizlerini bilmek için Mesih’in öğrencisi olmak gerekir (Mt 13, 11). “Dışarda” kalanlar için (Mk 4, 11) her şey bilmece gibidir. (Bkz. Mt 13, 10-15)
Tanrı’nın Egemenliğinin belirtileri
547 İsa sözlerinin yanı sıra Tanrı’nın Egemenliğinin Kendisinde hazır bulunduğunu göstermek için çok sayıda “mucize, harika ve belirti” de yaptı (Hİ 2, 22). Bunlar İsa’nın Mesih olduğuna tanıklık ederler. (Bkz. Lk 7, 18-23)
548 İsa’nın gösterdiği işaretler Onu Baba’nın gönderdiğini gösterir. (Bkz. Yu 5, 36; 10, 25) Ona imanla başvuranların dileklerini yerine getirir. (Bkz. Mk 5, 25-34; 10, 52, vb.) Mucizeler Babasının işlerini yapan Kişiye duyulan inancı güçlendirir: Mucizeler Onun Tanrı’nın Oğlu olduğunu gösterir. (Bkz. Yu 10, 31-38) Ancak mucizeler “düşme nedeni” de olabilir (Mt 11, 6). Mucizelerin amacı merakı ve büyü isteklerini yerine getirmek değildir. Böylesine kesin mucizelere karşın İsa bazıları tarafından dışlanmıştır; (Bkz. Yu 11, 47-48) hatta onu, mucizeleri şeytanlar aracılığıyla yapmakla suçlamışlardır. (Bkz. Mk 3, 22)
549 İsa bazı insanları yeryüzü felâketlerinden, açlıktan (Bkz. Yu 6, 5-15), haksızlıktan (Bkz. Lk 19, 8), hastalıktan ve ölümden (Bkz. Mt 11, 5) kurtararak Mesih olduğunun belirtilerini gösterdi; bununla birlikte İsa yeryüzündeki bütün felâketleri (Bkz. Lk 12, 13-14; Yu 18, 36) yok etmek için değil, insanları bütün insani köleliklerinin nedeni olan ve onların Tanrı’nın oğulları olmalarının önünde engel olan köleliklerin en berbatı olan günahtan kurtarmak için geldi.
550 Tanrı’nın Egemenliğinin gelişi Şeytan’ın egemenliğinin bozguna uğramasıdır: (Bkz. Mt 12-36) “Eğer ben cinleri Tanrı’nın Ruhuyla kovuyorsam, Tanrı’nın Egemenliği üzerinize gelmiş demektir” (Bkz. Mt 12, 26; Mt 12, 28). İsa’nın cinleri kovması insanları şeytanların egemenliğinden kurtarır (Bkz. Lk 8, 26-39; Yu 12, 31). Tanrı’nın Egemenliği Mesih’in Haçı sayesinde nihai bir şekilde kurulacaktır: “Tanrı tahta üzerinde egemen oldu.” (“Vexilla Regis” ilahisi)
Egemenliğin anahtarları
551 İsa aleni yaşamına başlarken kendi misyonuna katılacak ve kendisiyle birlikte olacak on iki kişi seçti. (Bkz. Mk 3, 13-19) Kendi yetkisini onlara verdi: “Sonra onları Tanrı’nın Egemenliğini duyurmaya ve hastaları iyileştirmeye gönderdi” (Lk 9, 2). Onlar Mesih’in Egemenliğiyle daima birleşik durumdalar, zira İsa onlar aracılığıyla Kilise’yi yönetmektedir: “Babam bana nasıl bir egemenlik verdiyse, ben de size bir egemenlik veriyorum. Öyle ki, egemenliğimde benim soframda yiyip içesiniz ve tahtlar üzerinde oturarak İsrail’in on iki kavmini yargılayasınız” (Lk 22, 29-30).
552 Onikiler grubunda Simon Petrus birinci sırayı alır. (Bkz. Mk 3, 16; 9, 2; Lk 24, 34; 1 Kor 15, 5) İsa ona başka kimseye vermediği bir görev verir. Baba’dan gelen bir açıklamayla Petrus, “Sen Mesih’sin, sen canlı Tanrı’nın Oğlusun” demişti. Bunun üzerine İsa ona: “Sen Petrus’sun (kayasın) ve ben Kilisemi bu kayanın üzerine kuracağım. Ölüler diyarının kapıları ona karşı direnemeyecek” (Mt 16, 18). Canlı Kaya (1 Pet 2, 4) olan Mesih, Kaya’nın üzerine kurulacak Kilisesinin ölüm güçlerine karşı zafer kazanacağını garanti ediyor. Petrus imanından dolayı Kilise’nin sarsılmaz kayası olarak kalacaktır. Bu imanı her türlü güçsüzlüklere karşı korumakla ve kardeşlerini bu imanda pekiştirmekle görevlidir. (Bkz. Lk 22, 32)
553 İsa Petrus’a çok özel bir yetki verdi: “Göklerin Egemenliğinin anahtarlarını sana vereceğim: Yeryüzünde bağlayacağın her şey göklerde de bağlanmış olacak; yeryüzünde çözeceğin her şey göklerde de çözülmüş olacak” (Mt 16, 19). Anahtarlara sahip olmak, Kilise olan Tanrı’nın evini idare etme yetkisine sahip olmak demektir. İyi Çoban olan İsa (Yu 10, 11) Dirilişinden sonra bu sorumluluğu onayladı: “Koyunlarım huzur içinde olun.” (Yu 21, 15-17). “Bağlama ve çözme” yetkisi, günahları bağışlama, doktrinlerle ilgili yargılamalarda bulunma ve Kilise içinde disiplin kararları alma yetkisine sahip olmak anlamındadır. İsa bu yetkiyi Kilise’ye havarileri, özellikle de Cennetin anahtarlarını açık bir şekilde emanet ettiği tek kişi olan Petrus aracılığıyla (Bkz. Mt 18, 18) verdi.
Egemenliği önceden tatma: Transfigürasyon
554 Petrus’un İsa’nın Mesih, canlı Tanrı’nın Oğlu olduğunu haykırmasından sonra İsa, Kudüs’e gitmesi, orada acı çekerek öldürülmesi ve üçüncü gün dirilmesi gerektiğini havarilerine anlatmaya başladı (Mt 16, 21). Petrus böyle bir şeyi kabul etmek istemedi (Bkz. Mt 16, 22-23), diğer havariler ise pek fazla bir şey anlamadılar (Bkz. Mt 17, 23; Lk 9, 45). İşte bu aralar İsa’nın gizemli Transfigürasyonu (görünümünün değişimi), İsa’nın seçtiği üç havarisinin, Petrus, Yuhanna ve Yakup’un önünde bir dağın tepesinde meydana geldi (Bkz. Mt 17, 1-8 par.; 2 Pet 1, 16-18). İsa’nın yüzü ve giysileri göz kamaştırıcı bir ışık haline geldi, Musa ve İlyas göründü, İsa’nın yakında Kudüs’te gerçekleşecek olan ayrılışını konuştular (Lk 9, 31). Bir bulut onları kapladı ve gökten gelen bir ses, “Bu benim Oğlumdur, seçilmiş Olan’dır. Onu dinleyin!” dedi (Lk 9, 35).
555 İsa bir an için, Petrus’un imanını teyit eden yüceliğini göstermiş oldu. Aynı zamanda “yüceliğine girmek için” (Lk 24, 26) Kudüs’te haçtan geçmesi gerektiğini gösterdi. Musa ve İlyas Tanrı’nın Yüceliğini Dağda görmüşlerdi. Yasa ve Peygamberler Mesih’in çekeceklerini önceden bildirmişlerdi (Bkz. Lk 24, 27). İsa’nın çekecekleri Baba’nın isteğidir: Oğul Tanrı’nın Kulu gibi davranıyor (İş 42, 1). Bulut Kutsal Ruh’un varlığını belirtiyor: “Bütün Üçlü-Birlik ortaya çıkar: Baba seste, Oğul insanda, Kutsal Ruh ışıklı bulutta.” (A. Aquinolu Thomas, s. th. 3, 45, 4, ad 2) Dağın tepesinde görünümün değişti, Mesih Tanrı olan Senin Haça gerildiğini gördüklerinde çektiklerini isteyerek çektiğini anlasınlar ve gerçekten Baba’nın ışıldaması olduğunu dünyaya bildirsinler diye havariler yetenekleri oranında senin yüceliğini gördüler (Bizans Litürjisi, Transfigürasyon bayramı Kontakion’u).
556 Aleni yaşamına girerken İsa vaftiz oldu, Paskalyasının arifesinde de görünümü değişti. İsa’nın Vaftizi aracılığıyla bizim yeniden canlanmamız gerçekleşmiş oldu: bizim Vaftizimiz; Transfigürasyon ikinci canlanmamızın sırrıdır: bizim öz dirilişimiz (Aquinolu Thomas, s. th. 3, 45, 4, ad 2). Mesih’in Bedeninin sırlarında etkin olan Kutsal Ruh sayesinde şimdiden Rab’bin Dirilişine katılmış oluyoruz. Transfigürasyon “bizim sefil bedenlerimizi değiştirip kendi yüce bedenine benzer hale getirecek” (Fil 3, 21) olan Mesih’in şanlı gelişini önceden tatmadır. Ama aynı zamanda Tanrı’nın Egemenliğine girmek için epey sıkıntıdan geçmemiz gerektiğini de anımsatmaktan geri kalmıyor (Hİ 14, 22). Petrus Mesih’le birlikte dağda yaşamayı arzuladığında daha bunu anlayamamıştı (Bkz. Lk 9, 33). Petrus, İsa bunu anlamanı kendi ölümünden sonraya bıraktı. Ama şimdi kendisi için şöyle demektedir: Acı çekmek, hizmet etmek, hor görülmek ve yeryüzünde haça gerilmek için yeryüzüne in. Yaşam öldürülmek için aşağıya inmektedir; Ekmek açlık çekmek için inmektedir; Yol yol almaktan bitkin düşmek için inmektedir; Pınar susuzluk çekmek için inmektedir; ve sen acı çekmeyi reddediyorsun? (A. Augustinus, ser. 78, 6)
İsa’nın Kudüs’e çıkışı
557 “Göğe alınacağı gün yaklaşınca İsa, kararlı adımlarla Kudüs’e doğru yola çıktı” (Bkz. Yu 13, 1; Lk 9, 51). Aldığı bu kararla İsa Kudüs’e ölmeye hazır olduğunu belirtmek için çıkıyordu. Üç kez acı çekeceğini ve dirileceğini bildirdi (Bkz. Mk 8, 31-33; 9, 31-32; 10, 32-34). Kudüs’e doğru yola çıkarken, “Bir peygamberin Kudüs’ün dışında ölmesi düşünülemez” (Lk 13, 33) diyordu.
558 İsa Kudüs’te taşlanan ve öldürülen peygamberleri anımsar (Bkz. Mt 23, 37a). Ama yine de Kudüs’ün kendisi etrafında toplanmasında ısrar eder: “Bir tavuk, civcivlerini kanatları altına nasıl toplarsa, ben de kaç kez senin çocuklarını öyle toplamak istedim …” (Mt 23, 37b). İsa Kudüs’e yaklaşıp kenti görünce, Kudüs için ağladı ve bir kez daha yüreğinden geçenleri söyledi: “Keşke bugün sen de esenliğe giden yolu bilseydin! Ne yazık ki, bu senin gözlerinden gizlenmiştir” (Lk 19, 41-42).
İsa’nın Kudüs’e Mesih gibi girişi
559 Kudüs Mesihini nasıl karşılayacaktır? Oysa İsa kendisini kral yapmak isteyen halk hareketlerinden hep kaçınmıştır (Bkz. Yu 6, 15). İsa zamanını seçip “babası Davud’un” kentine giriş hazırlıklarını en ince ayrıntısına kadar tamamladı (Mt 21, 1-11; Lk 1, 32). Esenlik getiren (Osanna “artık kurtar!”, “esenlik ver!” anlamındadır) Davud’un oğlu olarak karşılandı. Oysa “Şanlı Kral” (Mzm 24, 7-10) kendi kentine “bir eşek üzerinde” (Zek 9, 9) girer: Kilise’nin simgesi olan Sion Kızını kurnazlıkla ya da şiddetle değil, Gerçeğe tanıklık eden alçakgönüllülükle kazanır (Bkz. Yu 18, 37). Bunun içindir ki kendi Egemenliğinin tebaası, o gün için, Onu meleklerin çobanlara bildirdiği (Bkz. Lk 19, 38; 2, 14) gibi kral olarak karşılayan çocuklar (Bkz. Mt 21, 15-16; Mzm 8, 3) ve Tanrı’nın yoksullarıdır. Onların “Rab’bin adına gelen kutlu olsun” sözü daha sonra Kilise tarafından efkaristiya litürjisinde Rab’bin Paskalyası anısına Sanctus duasına eklendi.
560 İsa’nın Kudüs’e girişi, Kral-Mesih’in Ölümü ve Dirilişinin Paskalyası aracılığıyla gerçekleştireceği Egemenliğinin Gelişini gösterir. Kilise Kutsal Haftayı, Zeytin Dalları Pazarı kutlamasıyla açmaktadır.
ÖZET
561 “İsa’nın tüm yaşamı sürekli bir öğretiydi: Suskunlukları, mucizeleri, davranışları, duası, insan sevgisi, küçükler ve yoksulları üstün tutması, dünyanın kurtulması için Haç üzerinde kurban olmayı kabul etmesi, Dirilişi bütün bunlar Vahyin gerçekleşmesi ve sözünün eyleme dönüşmesidir.” (CT 9)
562 Mesih, havarilerinde biçimleninceye dek onların Mesih’e benzemeleri gerekmektedir (Bkz. Gal. 4, 19). “Bunun içindir ki, bizler Egemenliğinde yer almayı umut ederek Onun yaşamının gizlerini üstümüze alıyor, Onun biçimine giriyor, ölümüne ve Dirilişine katılıyoruz.” (LG 7)
563 İster Çoban ister Yıldızbilimci olsun, bu dünyada Tanrı’ya ancak Beytlehem’de bulunan ahırdaki yemliğin önünde diz çökerek ve bir bebeğin zayıflığında gizlenmiş Olana taparak ulaşılabilir.
564 Yusuf ve Meryem’in sözünü dinleyen, uzun yıllar Nasıra’da basit bir işte çalışan İsa, günlük iş ve aile yaşamında nasıl davranılacağının örneğini vermektedir.
565 Aleni yaşamının başlangıcındaki Vaftiziyle İsa, acılarının Vaftiziyle gerçekleşecek olan kurtarıcı işine tamamen sarılan bir “Kul”dur.
566 Çölde şeytan tarafından denenmesi, İsa’nın alçakgönüllü Mesih olarak Babasının esenlik tasarısına tamamen bağlı kalarak Şeytanı nasıl alt ettiğini gösterir.
567 Göklerin Egemenliği yeryüzünde Mesih tarafından kuruldu. “Göklerin Egemenliği Mesih’in varlığı, sözleri ve işleriyle insanların gözünde belirmeye başladı.” (LG 5) Kilise bu Egemenliğin tohumu ve başlangıcıdır. Bu Egemenliğin anahtarları Petrus’a emanet edilmiştir.
568 Mesih’in Transfigürasyonu, havarilerin, İsa’nın çekecekleri karşısında imanlarını güçlendirmek amacını güder: Dağın tepesine çıkmak Golgota’ya çıkışı hazırlar. Kilise’nin Başı olan Mesih, Bedeninin içerdiği ve Kilise sırlarında ışıldayan şeyi yani “Yücelik umudunu” (Bkz. A. Büyük Leo, serm. 51, 3; Kol 1, 27) gösterir.
569 İsa günahkârların karşı koymaları sonucunda vahşice öldürüleceğini bile bile Kudüs’e gitti (Bkz. İbr 12, 3).
570 İsa’nın Kudüs’e girişi, Kral-Mesih’in kendi kentinde çocuklar ve alçakgönüllüler tarafından karşılanarak Ölüm ve Dirilişi’nin Paskalyasıyla Egemenliğinin gelişini gerçekleştireceğini gösterir.
