in

Сэрца сурагатнага мацярынства: кантракт

У цэнтры кожнага пагаднення аб сурагатным мацярынстве — дагавор, у якім сустракаюцца эканамічныя інтарэсы і асабістыя жаданні. Менавіта тут выяўляецца істотная супярэчнасць: нараджэнне дзіцяці, звязанае з чалавечымі і эмацыйнымі сувязямі, адбываецца праз грошы, рынак, лабараторыі, каталогі і дагаворы. Такім чынам, цяжарнасць і нараджэнне становяцца часткай эканамічнага пагаднення, у рамках якога набываюцца паслугі, звязаныя з рэпрадукцыяй, а дзіця рызыкуе стаць часткай таго, што набываецца.

Менавіта ў дагаворы выяўляецца няроўнасць паміж бакамі: з аднаго боку — тыя, хто мае фінансавыя сродкі, каб замовіць паслугі па выношванні дзіцяці; з другога — жанчына, якая выношвае дзіця і можа апынуцца ў больш уразлівым становішчы, асабліва з эканамічных або сацыяльных прычын. Гэтая розніца можа ўплываць на свабоду выбару, магчымасць узгадняць умовы пагаднення і паўнамоцтвы прымаць рашэнні падчас цяжарнасці.

Свабода заключаць дагаворы — фундаментальны прынцып дэмакратычных грамадстваў, але яна не можа быць абсалютнай. У сучасным праве яна падпарадкоўваецца патрабаванню паважаць годнасць, цялесную недатыкальнасць і свабоду зацікаўленых асоб. Дзяржава як гарант агульнага дабра павінна ўстанаўліваць этычныя і прававыя межы, каб не дапусціць ператварэння дагаворных адносін у сродак панавання або эксплуатацыі.

Гэтыя межы не адмаўляюць свабоду — яны робяць яе магчымай.
Межы, устаноўленыя для абароны асобы, дазваляюць дагаворным адносінам развівацца справядліва і збалансавана.

Забарона прадаваць органы або часткі цела, нават пры наяўнасці згоды, паказвае, што не ўсё можа стаць прадметам эканамічнага абмену. Падобным чынам нормы, якія забараняюць або абмяжоўваюць куплю-продаж сэксуальных паслуг у розных прававых сістэмах, нагадваюць пра прынцып, згодна з якім чалавечае цела не павінна зводзіцца да тавару, нават калі бакі заключылі пагадненне.

Няроўнасць у дагаворах аб сурагатным мацярынстве

Сурагатнае мацярынства выяўляе глыбокую няроўнасць:

  • дыспрапорцыю ўлады паміж людзьмі, якія належаць да розных сацыяльных класаў;
  • канцэнтрацыю рызык для здароўя на жанчыне, якая выношвае дзіця;
  • рызыку таго, што некаторыя асноўныя правы дзіцяці не будуць належным чынам абаронены.

Што да апошняга аспекту, паўстае пытанне пра права дзіцяці ведаць сваё паходжанне і сваю біялагічную гісторыю, асабліва ў выпадках, калі асоба так званага «донара» не раскрываецца.

Акрамя таго, паўстае праблема абароны права дзіцяці падтрымліваць адносіны з людзьмі, якія бралі ўдзел у яго нараджэнні, і, у прыватнасці, з жанчынай, якая выношвала яго дзевяць месяцаў. Мацярынскі кантакт і грудное гадаванне таксама могуць быць важнымі для фарміравання эмацыйнай сувязі і развіцця дзіцяці.

Межы дагавора і сацыяльная справядлівасць

Як немагчыма законна заключыць дагавор, прадметам якога з’яўляецца ўчыненне злачынства, так і абмежаванні свабоды заключэння дагавораў у сферы сурагатнага мацярынства — якія, як мы спадзяёмся, змогуць ператварыцца ў забароны, — маюць на мэце абараніць справядлівасць і чалавечую годнасць.

Вопыт жанчын, якія звяртаюцца да сурагатнага мацярынства, паказвае, наколькі важна разважаць пра ўзаемасувязь паміж свабодай заключэння дагавораў, эканамічнымі ўмовамі і абаронай асобы. Логіка рынку сама па сабе не можа лічыцца дастатковай гарантыяй павагі да годнасці, здароўя і правоў усіх зацікаўленых асоб.

Рэгуляванне, альтруізм і глабальнае вымярэнне

Некаторыя выступаюць за неабходнасць больш жорсткага рэгулявання або заахвочваюць альтруістычнае сурагатнае мацярынства. Аднак нават пры такой форме сурагатнага мацярынства застаюцца адкрытымі важныя пытанні, звязаныя са свабодай выбару жанчыны, яе магчымай уразлівасцю і абаронай правоў дзіцяці.

На міжнародным узроўні трансгранічнае сурагатнае мацярынства можа паглыбляць няроўнасць, асабліва калі жанчын, якія жывуць у цяжкіх эканамічных умовах, залучаюць у рэпрадуктыўныя праграмы, замоўленыя значна больш заможнымі людзьмі, у тым ліку з заходніх краін.

Калі эканамічная патрэба абмяжоўвае магчымасць свабоднага выбару, узнікае рызыка ўвекавечыць адносіны эксплуатацыі і няроўнасці, якія нагадваюць пра каланіяльнае мінулае.

Згодна з гэтым поглядам, адказ заключаецца не ў тым, каб зрабіць рынак рэпрадукцыі больш эфектыўным, а ў стварэнні такіх сацыяльных і эканамічных умоў, якія не дазволяць матэрыяльным цяжкасцям стаць сродкам ціску на цела і выбар людзей.

Выснова: на шляху да ўсеагульнай абароны чалавечай годнасці

Многія палажэнні, якія змяшчаюцца ў дагаворах аб сурагатным мацярынстве, могуць выклікаць сур’ёзныя этычныя і прававыя пытанні, асабліва калі закранаюць правы і інтарэсы дзіцяці. Таму мы лічым неабходным падвяргаць палажэнні, якія парушаюць асноўныя правы, строгай прававой праверцы і, калі для гэтага ёсць падставы, прызнаваць іх несапраўднымі.

Сярод пытанняў, якія неабходна вырашыць, — абарона права дзіцяці ведаць сваё паходжанне, абавязкі па прызнанні дзіцяці і яго ўтрыманні, а таксама магчымасць захаваць, калі гэта адпавядае яго інтарэсам, бесперапыннасць эмацыйных сувязяў з людзьмі, якія бралі ўдзел у яго нараджэнні.

Мы спадзяёмся, што на міжнародным узроўні рэгуляванне сурагатнага мацярынства будзе паступова станавіцца больш жорсткім, аж да сусветнай забароны гэтай практыкі.
Мы лічым неабходным паставіць пад сумнеў не толькі сурагатнае мацярынства, але і дапушчальнасць гетэралагічнага апладнення ва ўсіх яго формах, падвергнуўшы абедзве практыкі грунтоўнай этычнай і прававой ацэнцы.

Паола Боці

© Tutti i diritti riservati. Riproduzione consentita solo chiedendo permesso a info@amicidilazzaro.it
(non verrà concesso a siti con pubblicità/ads o per usi commerciali)

© All rights reserved. Reproduction allowed only with permission from info@amicidilazzaro.it
(it will not be granted to sites with advertising/ads or for commercial uses)

hug-2709639_1280

Пане, навучы нас не любіць саміх сябе (Рауль Фалеро)

gasparino2

Айцец Гаспарына, настаўнік малітвы